มนตรี พงษ์พานิช

มนตรี พงษ์พานิช ม.ป.ช., ม.ว.ม., ป.ภ.
มนตรีใน พ.ศ. 2533
รองนายกรัฐมนตรี
ดำรงตำแหน่ง 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 – 24 ตุลาคม พ.ศ. 2540 (10 เดือน 29 วัน)
นายกรัฐมนตรี	ชวลิต ยงใจยุทธ
ดำรงตำแหน่ง 28 กุมภาพันธ์ – 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 (8 เดือน 20 วัน)
นายกรัฐมนตรี	บรรหาร ศิลปอาชา
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
ดำรงตำแหน่ง 4 สิงหาคม พ.ศ. 2531 – 9 ธันวาคม พ.ศ. 2533 (2 ปี 4 เดือน 5 วัน)
นายกรัฐมนตรี	ชาติชาย ชุณหะวัณ
ก่อนหน้า	บรรหาร ศิลปอาชา
ถัดไป	สมัคร สุนทรเวช
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์
ดำรงตำแหน่ง 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2529 – 4 สิงหาคม พ.ศ. 2531 (1 ปี 8 เดือน 28 วัน)
นายกรัฐมนตรี	เปรม ติณสูลานนท์
ก่อนหน้า	สุรัตน์ โอสถานุเคราะห์
ถัดไป	สุบิน ปิ่นขยัน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
ดำรงตำแหน่ง 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 – 24 ตุลาคม พ.ศ. 2540 (10 เดือน 29 วัน)
นายกรัฐมนตรี	ชวลิต ยงใจยุทธ
ก่อนหน้า	เสนาะ เทียนทอง
ถัดไป	สมศักดิ์ เทพสุทิน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ดำรงตำแหน่ง 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 – 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539 (7 เดือน 15 วัน)
นายกรัฐมนตรี	บรรหาร ศิลปอาชา
ก่อนหน้า	ประจวบ ไชยสาส์น
ถัดไป	สุวิทย์ คุณกิตติ
หัวหน้าพรรคกิจสังคม
ดำรงตำแหน่ง 9 มิถุนายน พ.ศ. 2534 – 29 กันยายน พ.ศ. 2541 (7 ปี 3 เดือน 20 วัน)
ก่อนหน้า	สิทธิ เศวตศิลา
ถัดไป	บุญพันธ์ แขวัฒนะ
เลขาธิการพรรคกิจสังคม
ดำรงตำแหน่ง 1 มีนาคม พ.ศ. 2532 – 9 มิถุนายน พ.ศ. 2534 (2 ปี 3 เดือน 8 วัน)
ก่อนหน้า	สุรัตน์ โอสถานุเคราะห์
ถัดไป	ประยุทธ์ ศิริพานิชย์
ดำรงตำแหน่ง 27 สิงหาคม – 12 กันยายน พ.ศ. 2521 (16 วัน)
ก่อนหน้า	บุญชู โรจนเสถียร
ถัดไป	เกษม ศิริสัมพันธ์
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด	9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2486 อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก ประเทศไทย
เสียชีวิต	12 มิถุนายน พ.ศ. 2543 (56 ปี) เขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
สัญชาติ	ไทย
เชื้อชาติ	ไทย
ศาสนา	พุทธ
การเข้าร่วม พรรคการเมืองอื่น	ประชาธิปัตย์ (2512—2517) กิจสังคม (2517—2543)
คู่สมรส	คุณหญิงธิดา พงษ์พานิช (เสีย​ชีวิต)​
บุพการี	จำรัส พงษ์พานิช (บิดา) พริ้ง พงษ์พานิช (มารดา)
อาชีพ	นักการเมือง

มนตรี พงษ์พานิช (9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2486 – 12 มิถุนายน พ.ศ. 2543) อดีตรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการหลายกระทรวง อาทิ กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงคมนาคม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงสาธารณสุข และเป็นผู้อนุมัติ "โครงการโฮปเวลล์" เมื่อ พ.ศ. 2533 เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม

ประวัติ

มนตรี พงษ์พานิช เกิดเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2486 เป็นบุตรของนายจำรัส กับนางพริ้ง พงษ์พานิช มีพี่น้อง 9 คน ด้วยครอบครัวที่มีฐานะปานกลาง มนตรีร่อนเร่ไปอยู่กับพี่ชายที่ทำงานอยู่เชียงใหม่ จนเรียนจบชั้น ม.6 จากโรงเรียนยุพราชวิทยาลัย มีน้องชายคนหนึ่ง คือ เสริมศักดิ์ พงษ์พานิช อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ในรัฐบาลเศรษฐา ทวีสิน

มนตรี พงษ์พานิช เรียนจบชั้น ม.6 จากโรงเรียนยุพราชวิทยาลัย สำเร็จการศึกษาระดับอาชีวศึกษาจากวิทยาลัยช่างกลปทุมวัน เมื่อ พ.ศ. 2505 เมื่อจบจากช่างกลปทุมวัน แล้วได้เข้าทำงานที่ โรงกลั่นน้ำมันบางจาก แล้วลาออกมาเป็นลูกจ้างกรมทางหลวง ก่อนสอบชิงทุนไปเรียนที่โรงเรียนช่างกลระดับสูงในเยอรมนีตะวันตก เทียบเท่าปริญญาโท และ ปริญญาตรีวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต (วิศวกรรมไฟฟ้ากำลัง) จาก Staatliche Ingenieur Institute Konstanz ประเทศเยอรมัน เมื่อเรียนจบจึงไปฝึกงานที่สวิตเซอร์แลนด์ ก่อนกลับเมืองไทย มนตรีไปทำงานกับ บริษัท บี.กริมแอนด์โก เป็นนายช่างใหญ่ จากนั้นก็ลาออกไปตั้งบริษัท มณีพันธ์ จำกัด ค้าขายข้าวอยู่ที่อยุธยา และแต่งงานกับ คุณหญิงธิดา พงษ์พานิช ลูกสาวคหบดีกรุงเก่าตระกูลหงษ์ทอง

เขาสมรสกับคุณหญิงธิดา พงษ์พานิช (สกุลเดิม หงษ์ทอง; ถึงแก่อนิจกรรม) มีบุตร-ธิดา 2 คน

ชีวิตการเมือง

มนตรี พงษ์พานิช เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เริ่มเล่นการเมืองปี 2519 โดยการชักชวนของบุญพันธ์ แขวัฒนะ ผู้เป็นน้า และรองหัวหน้าพรรคพรรคเกษตรสังคมด้วยภาพลักษณ์มนตรีที่เป็นลูกทุ่งติดดิน จึงเอาชนะ ประมวล สภาวสุ ได้ ต่อมาในการเลือกตั้งปี 2522 มนตรีและบุญพันธ์ย้ายไปพรรคกิจสังคม เพราะเลื่อมใสในตัวหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช มนตรีถอว่าเป็นนักการเมืองที่มีแนวคิดทันสมัย มีผลงานในการผลักดันโครงการพัฒนาจังหวัดหลายโครงการ อาทิ ผลักดันงบประมาณสร้างสถานีตำรวจภูธรปากท่า อำเภอท่าเรือ การก่อสร้างสถานีอนามัยตำบลโพธิ์เอนแห่งที่สอง ผลักดันงบประมาณก่อสร้างทางหลวงชนบทเพื่อเชื่อมการคมนาคมระหว่างอำเภอท่าเรือ-อำเภอนครหลวง เพื่อมุ่งเข้าสู่ตัวเมืองพระนครศรีอยุธยา การบำรุงซ่อมแซมเส้นทางท่องเที่ยวสายนครหลวง-บ้านไผ่หนองต้นโพธิ์ ซึ่งเป็นแหล่งผลิตมีดอรัญญิก การสร้างสะพานข้ามแม่น้ำป่าสัก ที่อำเภอท่าเรือเพื่อเชื่อมเทศบาลท่าเรือเข้ากับฝั่งตะวันออกของแม่น้ำป่าสัก การสร้างสะพานข้ามแม่น้ำป่าสักที่ตำบลโพธิ์เอน เพื่ออำนวยความสะดวกด้านการเดินทางแก่ประชาชนและความสะดวกในการรักษาความสงบในชุมชน การสร้างสะพานข้ามแม่น้ำป่าสักที่อำเภอนครหลวงเพื่อเชื่อมอำเภอภาชี นครหลวง และบางปะหัน เข้ากับถนนสายเอเชีย การขยายเส้นทางสายเอ 32 หรือสายเอเชียเป็นถนนนซุปเปอร์ไฮเวย์ที่มุ่งสู่ภาคเหนือ ผลักดันงบประมาณในการพัฒนาแหล่งน้ำบาดาลมากกว่า 200 แห่งรวมถึงการพัฒนาแหล่งน้ำบาดาลให้กลายเป็นระบบประปาหมู่บ้านและตำบล นอกจากนี้ยังเป็นผู้ริเริ่มโครงการจำนำข้าวเปลือกให้แก่เกษตรกร บทบาทในสภาผู้แทนราษฎรที่ส่งผลต่อกฎหมายระดับชาติที่สำคัญคือ การแก้ไขกฎกระทรวงคมนาคม เพื่ออนุญาตให้รถกระบะขนาดไม่เกินหนึ่งตันสามารถวิ่งได้บนถนนหลวงโดยสามารถให้เป็นรถโดยสารส่วนบุคคลได้มาถึงปัจจุบัน นอกจากนี้นายมนตรี พงษ์พานิช ยังถือได้ว่าเป็น สส. คนแรก ๆ ที่พยายามผลักดันการขยายเขตไฟฟ้าเข้าสู่พื้นที่ในท้องถิ่นห่างไกล รวมถึงการผลักดันไฟฟ้าส่องสว่างตามทางสาธารณะในชนบทซึ่งในอดีตเมื่อกว่า 20 ปีก่อน ถือเป็นเรื่องยากสำหรับการขยายเขตไฟฟ้าสาธารณะในชนบท

มนตรี พงษ์พานิช เป็นได้ชื่อว่าเป็นศิษย์รักของปรมาจารย์ซอยสวนพลู "หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช" เคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา หลายสมัย ตั้งแต่การเลือกตั้งใน พ.ศ. 2519 ถึง พ.ศ. 2539 รวม 9 สมัย เป็นอดีตหัวหน้าพรรคกิจสังคม นอกจากนี้แล้วยังเคยดำรงตำแหน่งสำคัญทางการเมือง ได้แก่ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (พ.ศ. 2524) รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (พ.ศ. 2529) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (พ.ศ. 2529) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม (พ.ศ. 2531) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พ.ศ. 2538) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (พ.ศ. 2539) และรองนายกรัฐมนตรี (พ.ศ. 2535, 2539)

มนตรี พงษ์พานิช เป็นผู้มีบทบาทสำคัญภายหลังจากรัฐบาลพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ ถึงกาลล่มสลาย นายมนตรี พงษ์พานิช นำพรรคกิจสังคมมาจัดตั้งรัฐบาลชวน 2 กับพรรคประชาธิปัตย์ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขั้วการเมือง

การตรวจสอบทรัพย์สินของคณะ รสช.

ในการยึดอำนาจของคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) ได้แต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบทรัพย์สิน ปรากฏว่านายมนตรี พงษ์พานิช เป็น 1 ใน 10 นักการเมืองที่ถูกยึดทรัพย์ในครั้งนี้จำนวนกว่า 336.5 ล้านบาทแต่ในที่สุดศาลยุติธรรมก็ได้พิพากษาให้คืนทรัพย์สินทั้งหมดแก่นายมนตรี ในเวลาต่อมาภายหลังคณะรสช.และเข้าสู่ระบอบประชาธิปไตย

ปั้นปลายของชีวิต

ในช่วงปลายชีวิตนายมนตรี พงษ์พานิช ป่วยเป็นมะเร็งปอด ที่รุมเร้าอย่างหนักจนสุขภาพทรุดโทรม จึงค่อย ๆ ลดบทบาทตัวเองลงในเวทีการเมือง ประกอบกับเกิดปัญหาภายในพรรคกิจสังคม นายมนตรีจึงลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรค และใช้ชีวิตบั้นปลายอย่างสงบที่บ้านซอยพรรณีจนกระทั่งเสียชีวิต

รางวัลและเกียรติยศ

• พ.ศ. 2529 ได้รับพระราชทานยศกองอาสารักษาดินแดนเป็น นายกองเอก มนตรี พงษ์พานิช

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

• พ.ศ. 2530 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
• พ.ศ. 2529 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
• พ.ศ. 2539 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 1 ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ (ป.ภ.)
• พ.ศ. 2502 – เหรียญสนองเสรีชน (ส.ส.ช.)
• พ.ศ. 2493 – เหรียญพระราชพิธีบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 9 (ร.ร.ศ.9)

อ้างอิง

ก่อนหน้า		มนตรี พงษ์พานิช		ถัดไป
สุรัตน์ โอสถานุเคราะห์		รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (7 พฤศจิกายน 2529 – 4 สิงหาคม 2531)		สุบิน ปิ่นขยัน
เสนาะ เทียนทอง		รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 - 24 ตุลาคม พ.ศ. 2540)		สมศักดิ์ เทพสุทิน