นายกรัฐมนตรีไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
นายกรัฐมนตรี
แห่งราชอาณาจักรไทย
Flag of the Prime Minister of Thailand.svg
ธงประจำตำแหน่ง
อยู่ในตำแหน่ง
ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร
ที่พำนัก บ้านพิษณุโลก
ผู้แต่งตั้ง พระมหากษัตริย์ไทย
วาระ 4 ปี (ติดต่อได้ไม่เกิน 2 วาระ)
ผู้ประเดิมตำแหน่ง พระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์)
การสถาปนาตำแหน่ง 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475
เงินเดือน 125,590 บาท[1]
เว็บไซต์ cabinet.thaigov.go.th

นายกรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรไทย เป็นตำแหน่งหัวหน้ารัฐบาลของประเทศไทย โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยว่า ให้พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำของประธานรัฐสภา[2] จากผู้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือไม่ก็ได้ ตามแต่รัฐธรรมนูญที่มีใช้อยู่ในขณะนั้น โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 กำหนดให้นายกรัฐมนตรีต้องเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

ประวัติ[แก้]

ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีนั้นมีขึ้นภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เรียกว่า "ประธานคณะกรรมการราษฎร" ตามพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475[3] และภายหลังพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกลงพระปรมาภิไธยในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 ก็เปลี่ยนมาเรียก "นายกรัฐมนตรี"[4]

การดำรงตำแหน่ง[แก้]

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติไว้ว่า สภาผู้แทนราษฎรจะต้องมีมติเห็นชอบให้ผู้ได้รับการเสนอชื่อ ซึ่งโดยส่วนมากมักจะเป็นตัวแทนหรือหัวหน้าพรรคการเมืองที่มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่ได้รับเลือกมากที่สุดในสภาผู้แทนราษฎร แม้รัฐธรรมนูญจะมิได้บัญญัติไว้เช่นนั้นก็ตาม และอาจเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือไม่ก็ได้ตามแต่รัฐธรรมนูญที่มีใช้ผลบังคับอยู่ในขณะนั้น เข้าดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี จากนั้น พระมหากษัตริย์ไทยจึงจะมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมแต่งตั้งต่อไป

ตำแหน่ง รายนาม พรรคการเมือง ได้รับเลือกโดยสภาฯ เริ่มดำรงตำแหน่ง
นายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร พรรคเพื่อไทย 5 สิงหาคม พ.ศ. 2554 5 สิงหาคม พ.ศ. 2554

การปฏิบัติหน้าที่[แก้]

นายกรัฐมนตรีจะมีวาระดำรงตำแหน่งคราละสี่ปี แต่จะอยู่ในตำแหน่งติดต่อกันเกินสองวาระมิได้[2]

นายกรัฐมนตรีอาจพ้นจากตำแหน่งเพราะถูกอภิปรายไม่ไว้วางใจ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดมีสิทธิเข้าชื่อขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี ญัตตินี้ต้องเสนอชื่อผู้สมควรดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนต่อไปไว้ด้วย เมื่อเสนอญัตติแล้วจะมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรมิได้ ทั้งนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้นายกรัฐมนตรีหลีกหนีการอภิปราย เว้นแต่จะมีการถอนญัตติหรือการลงมตินั้นไม่ได้เสียงครบ หากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรลงมติไม่ไว้วางใจ นายกรัฐมนตรีต้องพ้นจากตำแหน่ง และมีผลให้คณะรัฐมนตรีสิ้นสุดลงทั้งคณะด้วย[2]

สถานที่ปฏิบัติงานและบ้านพัก[แก้]

นายกรัฐมนตรีของประเทศไทย จะเข้าปฏิบัติหน้าที่ภายในทำเนียบรัฐบาล ซึ่งเป็นสถานที่ราชการสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ตั้งอยู่ ณ เลขที่ 1 ถนนพิษณุโลก เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร มีเนื้อที่ทั้งสิ้น 27 ไร่ 3 งาน 44 ตารางวา ทั้งนี้ ยกเว้น สมชาย วงศ์สวัสดิ์ นายกรัฐมนตรีคนที่ 26 ซึ่งปฏิบัติงานที่อาคารสำนักงาน และอาคารรับรองพิเศษ ท่าอากาศยานดอนเมือง จากการที่พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตยยึดทำเนียบรัฐบาลเป็นสถานที่ชุมนุม

สำหรับบ้านพักประจำตำแหน่งนายกรัฐมนตรีไทย คือ บ้านพิษณุโลก ซึ่งมีสถาปัตยกรรมที่สวยงาม ออกแบบและสร้างโดย มาริโอ ตามานโญ สถาปนิกประจำราชสำนักสยามชาวอิตาลี มีเนื้อที่ 25 ไร่ 3 งาน

รองนายกรัฐมนตรี[แก้]

รองนายกรัฐมนตรี เป็นผู้ที่จะปฏิบัติหน้าที่แทนนายกรัฐมนตรี ในเวลาที่นายกรัฐมนตรีมีเหตุทำให้ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้หรือมีหน้าที่อื่นให้ปฏิบัติ เช่น เดินทางไปประชุมที่ต่างประเทศ ลาราชการ พ้นจากตำแหน่ง เป็นต้น (เรียงลำดับรองนายกรัฐมนตรี)

ตำแหน่ง รายนาม พรรคการเมือง เริ่มดำรงตำแหน่ง
รองนายกรัฐมนตรี สุรพงษ์ โตวิจักษณ์ชัยกุล พรรคเพื่อไทย 27 ตุลาคม พ.ศ. 2555
นิวัฒน์ธำรง บุญทรงไพศาล พรรคเพื่อไทย 30 มิถุนายน พ.ศ. 2556
พลตำรวจเอก ประชา พรหมนอก พรรคเพื่อไทย 30 มิถุนายน พ.ศ. 2556
ปลอดประสพ สุรัสวดี พรรคเพื่อไทย 27 ตุลาคม พ.ศ. 2555
กิตติรัตน์ ณ ระนอง พรรคเพื่อไทย [5] 9 สิงหาคม พ.ศ. 2554
พงศ์เทพ เทพกาญจนา พรรคเพื่อไทย 27 ตุลาคม พ.ศ. 2555
ยุคล ลิ้มแหลมทอง พรรคชาติไทยพัฒนา 2 เมษายน พ.ศ. 2556

อดีตนายกรัฐมนตรีที่ยังมีชีวิตอยู่[แก้]

รักษาการนายกรัฐมนตรี[แก้]

รักษาการนายกรัฐมนตรีจะเกิดขึ้นต่อเมื่อในขณะนั้นประเทศไม่มีนายกรัฐมนตรี โดยอาจเนื่องด้วยการรัฐประหาร การลาพักราชการของนายกรัฐมนตรี หรือรักษาการนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น การถูกตัดสินว่าต้องถูกตัดสิทธิทางการเมือง การยุบสภา หรือสาเหตุอื่นใดก็ตาม โดยปกติแล้วนายกรัฐมนตรีจะกำหนดบุคคลผู้บริหารราชการแทนเอาไว้เสมอตั้งแต่แรก ผู้รักษาราชการแทนนายกรัฐมนตรีจะทำหน้าที่เสมือนนายกรัฐมนตรี ที่ต้องกำหนดไว้เพราะนายกรัฐมนตรีทุกคนจำเป็นต้องทำงานกับต่างประเทศจึงมีบางยามที่ไม่อยู่ในประเทศ กฎหมายจึงกำหนดให้มีผู้รักษาราชการแทน หรือกำหนดไว้เพื่อป้องกันยามที่นายกรัฐมนตรีถูกศาลตัดสินให้พ้นตำแหน่งทางการเมือง หรือถูกประทุษร้าย บาดเจ็บหนัก หรือเสียชีวิต[ต้องการอ้างอิง]

อ้างอิง[แก้]

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]