กองอาสารักษาดินแดน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
กองอาสารักษาดินแดน
เครื่องหมายราชการของกองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน (ปัจจุบันคือ สำนักอำนวยการกองอาสารักษาดินแดน) กระทรวงมหาดไทย
เครื่องหมายราชการของกองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน
ประจำการ พ.ศ. 2497
ประเทศ  ไทย
รูปแบบ กำลังกึ่งทหาร (มีฐานะเป็นนิติบุคคล)
ขึ้นกับ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย[1]
กองบัญชาการ ถนนพหลโยธิน แขวงพญาไท เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร 10400
คำขวัญ ปวงข้า อส. ขอตั้งสัจจา จะปกป้องพาราจนสิ้นใจ
วันสถาปนา 10 กุมภาพันธ์
(วันประกาศใช้พระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497)
ผู้บังคับบัญชา
ผู้บัญชาการกองอาสารักษาดินแดน นายกองใหญ่ อนุพงษ์ เผ่าจินดา (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย)

กองอาสารักษาดินแดน (คำย่อ: อส., อังกฤษ: Volunteer Defense Corps; VDC) เป็นกองกำลังกึ่งทหาร ทำหน้าที่รักษาความสงบร่วมกับพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ ปราบปรามผู้กระทำผิดกฎหมาย การเทิดทูนและพิทักษ์รักษาไว้ซึ่งสถาบันพระมหากษัตริย์ การจัดระเบียบสังคม การบริการประชาชน การส่งเสริมการท่องเที่ยว รวมถึงรักษาความปลอดภัยในสถานที่สำคัญ และการคมนาคม และเป็นกำลังสำรองส่วนหนึ่งที่พร้อมจะเพิ่มเติมและสนับสนุนกำลังทหารได้เมื่อมีการร้องขอทั้งในยามปกติและยามศึกสงคราม กองอาสารักษาดินแดนสังกัดกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย[2] มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้บัญชาการโดยตำแหน่ง[3] และประธานกรรมการ

ประวัติ[แก้]

ระยะก่อน พ.ศ. 2454

สมัยโบราณเมื่อเกิดภาวะสงคราม จะมีราษฎรที่ไม่ใช่ทหารรวมตัวกันต่อสู้กับข้าศึกเพื่อรักษาแผ่นดิน อาทิ สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ศึกบางระจัน ชาวบ้านบางระจันที่ไม่ใช่ทหารพยายามต่อสู้กับพม่าจนสิ้นกำลัง ประมาณ พ.ศ. 2308-2309

สมัยการสู้รบที่เมืองถลาง คุณหญิงจันและนางมุก (ท้าวเทพกษัตรี และท้าวศรีสุนทร)

สมัยกู้อิสรภาพเมืองนครราชสีมา โดยการนำของคุณหญิงโม (ท้าวสุรนารี)

สมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้สถาปนา “กองเสือป่า” ขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2454 เป็นกองพลอาสาสมัครเพื่ออบรมข้าราชการและประชาชนให้รู้จักรักชาติ รู้จักหน้าที่ในการป้องกันรักษาประเทศชาติ

ระยะตั้งแต่ พ.ศ. 2454-2497

มีความพยายามที่จัดตั้งหน่วยพลเรือนอาสาขึ้นให้เป็นระบบ ทั้งในยามปกติและสงคราม มีการนำแนวคิดจากต่างประเทศมาใช้หลังจากมีการจัดตั้งกองเสือป่าขึ้น ในสมัยรัฐบาลจอมพล ป.พิบูลสงคราม ได้มีแนวคิดในการจัดตั้งหน่วยพลเรือนอาสา โดยได้ออกพระราชบัญญัติกำหนดหน้าที่คนไทยในเวลารบ พ.ศ. 2481 และพระราชบัญญัติให้อำนาจในการเตรียมการป้องกันประเทศ พ.ศ. 2484 เพื่อให้การฝึกอบรมคนไทยให้รู้จักหน้าที่ในการป้องกันรักษาประเทศชาติในยามศึกสงคราม โดยมอบหมายให้กระทรวงมหาดไทยเป็นผู้ดำเนินการ

ระยะตั้งแต่ พ.ศ. 2497 - ปัจจุบัน

ในปี พ.ศ. 2497 ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497[4] ในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 เป็นผลให้เกิดกิจการด้านพลเรือนอาสา มีรูปแบบและระบบการจัดการที่ชัดเจนมากขึ้น จึงถือเอาวันที่ 10 กุมภาพันธ์เป็นวันคล้ายวันสถาปนากองอาสารักษาดินแดน[5]

ธงชัยประจำกอง[แก้]

ธงกองอาสารักษาดินแดน เป็นธงที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์สูงสุด และเป็นเกียรติยศของกองอาสารักษาดินแดน การปฏิบัติต่อธงชัยประจำกองทุกขั้นตอน ต้องเป็นไปตามพิธีการ ระเบียบแบบแผนที่วางไว้อย่างเข้มงวดกวดขัน ในโอกาสที่จะเชิญธงชัยประจำกองออกประจำที่ต้องเป็นพิธีการที่มีความสำคัญเกี่ยวกับเกียรติยศและเชิดหน้าชูตาเท่านั้น

ตามพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522 หมวด 5 ได้กำหนดไว้ ซึ่งมีลักษณะดังนี้

ธงกองอาสารักษาดินแดน มีลักษณะและสีอย่างเดียวกับธงชาติ แต่ผืนธงเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดกว้างด้านละ 72 เซนติเมตร ด้านหน้าของผืนธงมุมบนด้านที่ติดกับคันธงมีรูปพระมหามงกุฎและเลขหมายประจำรัชกาลของพระมหากษัตริย์ที่พระราชทานเป็นตัวเลขไทยสีเหลือง ภายใต้พระมหามงกุฎมีพระปรมาภิไธยย่อเป็นสีทองขลิบริมสีเหลืองรัศมีสีทอง และที่ตรงกลางของผืนธงมีดวงกลมสีแดงขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางยาว 34 เซนติเมตร ขอบรอบวงกลมเป็นสีเหลือง มีรูปพระนเรศวรทรงช้างอยู่ภายในดวงกลมและมีความว่า “กองอาสารักษาดินแดน” ปักด้วยดิ้นทองเป็นแถวโค้งโอบใต้ดวงกลมนั้น ด้านหลังที่ตรงกลางของผืนธงมีรูปช่อชัยพฤกษ์และอุณาโลมอยู่ตรงกลางภายใต้พระมหามงกุฎ ปักด้วยดิ้นทอง ขอบธงด้านที่ติดกับคันธงเป็นสีแดง ด้านอื่นเป็นกรุยสีเหลือง

โดยความสำคัญของธงประจำกองอาสารักษาดินแดนนี้ ปรากฏในพระบรมราโชวาทในวันพิธีสวนสนามและพระราชทานธงประจำกองอาสารักษาดินแดน เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ความตอนหนึ่งที่ว่า

เจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน ทั้งหลาย

ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาร่วมในการสวนสนาม และทำพิธีมอบธงชัยประจำกอง ให้แก่กองอาสารักษาดินแดนในวันนี้ตามที่กระทรวงมหาดไทย ได้ดำริจัดตั้งกองอาสารักษาดินแดนขึ้น ด้วยความมุ่งหมายที่จะอบรมประชาชนพลเมืองให้มีความรู้ในการทำหน้าที่ เพื่อช่วยป้องกันและบรรเทาภัย อันเนื่องจากสงครามและจากภัยธรรมชาติ ช่วยกันรักษาความสงบสุขและความปลอดภัยของประเทศชาติ แบ่งเบาภาระของทหารและตำรวจซึ่งต้องทำหน้าที่อยู่โดยตรงแล้ว ดังที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยได้ชี้แจงมานั้น เป็นความดำริที่ชอบแล้ว ยิ่งเมื่อสถานการณ์ของโลกรอบ ๆ ประเทศ อยู่ในลักษณะดังที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ ที่มิได้นิ่งนอนใจ รีบดำเนินการในเรื่องนี้ก็เป็นการสมควรยิ่งขึ้น จัดได้ว่าไม่อยู่ในความประมาท ชอบด้วยพุทธวะจะนะแล้ว ข้าพเจ้าขอให้เจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนได้ตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ โดยพยายามฝึกสอนอบรมประชาชน ให้เข้าใจกิจการในหน้าที่ของตน ทั้งในส่วนตัวของบุคคล ของครอบครัว ของหมู่บ้านที่เขาอาศัยอยู่ ตลอดจนชาติบ้านเมืองในที่สุด เพื่อได้มีความสามัคคีร่วมมือร่วมใจกันที่ที่จะช่วยป้องกันภัยอันตรายและรักษาความสงบในท้องถิ่นของตน ด้วยความองอาจกล้าหาญ และซื่อสัตย์สุจริต เพื่อชาติบ้านเมือง และความเป็นเอกราชของเราจะได้วัฒนาถาวร

อันธงประจำกองที่ข้าพเจ้ามอบให้นี้ ย่อมเป็นเครื่องหมายแทนบรรดาศักดิ์สิทธิ์ที่ท่านนับถือ ท่านจงเทิดทูนและรักษาไว้ให้ดี อย่าให้เสียเกียรติได้ และควรพิทักษ์รักษาเกียรติยิ่งกว่าชีวิตของตน ขอธงที่ได้มอบให้นี้จงเป็นเครื่องเตือนใจ ให้กองอาสารักษาดินแดนได้ปฏิบัติหน้าที่สมตามความมุ่งหมายเป็นมิ่งขวัญอันดีของกองอาสารักษาดินแดนสืบไป

ในที่สุด ขอให้บรรดาสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน ตลอดท่านที่มาร่วมชุมนุมในงานนี้ จงประสบความสุขความเจริญ มีกำลังกาย กำลังใจ และกำลังความคิดในอันจะประกอบกิจในหน้าที่สำเร็จลุล่วงไปด้วยดีทุกประการ

การจัดหน่วยและการบังคับบัญชา[แก้]

กองอาสารักษาดินแดน แบ่งการจัดหน่วยออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค

  • ส่วนกลาง ได้แก่ กองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นผู้บัญชาการ
  • ส่วนภูมิภาค ได้แก่ กองบังคับการกองอาสารักษาดินแดนจังหวัด โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นผู้บังคับการ และมีนายอำเภอ เป็นผู้บังคับกองร้อย

สมาชิกกองอาสารักษาดินแดน[แก้]

สมาชิกกองอาสารักษาดินแดน หรือสมาชิก อส. มี 3 ประเภท[3] ได้แก่

  1. ประเภทสำรอง คือ สมาชิกที่ยังไม่ได้รับการฝึกอบรมตามหลักสูตรที่กำหนด
  2. ประเภทประจำกอง คือ สมาชิกที่ได้รับการฝึกอบรมตามหลักสูตร และบรรจุอยู่ในอัตรากำลัง
  3. ประเภทกองหนุน คือ สมาชิกที่ได้ปลดออกจากประจำกอง

ชั้นยศ[แก้]

ชั้นยศของอาสารักษาดินแดน เป็นชั้นยศที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว แบ่งออกเป็นชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน และชั้นยศของสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน[6] สำหรับชื่อชั้นยศในภาษาอังกฤษนั้น ยึดถือตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเรียกชื่อยศและตำแหน่งในกองอาสารักษาดินแดนเป็นภาษาอังกฤษ (เพื่อพลาง) พ.ศ. 2511

ชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่[แก้]

ชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน แบ่งออกเป็น 7 ชั้นยศ ได้แก่

ลำดับ ชื่อยศ คำย่อ ชื่อยศภาษาอังกฤษ คำย่อภาษาอังกฤษ เครื่องหมายยศ
1 นายกองใหญ่ ก.ญ. Volunteer Defense Corps General VDC Gen.
นายกองใหญ่.jpg
2 นายกองเอก ก.อ. Volunteer Defense Corps Colonel VDC Col.
นายกองเอก.jpg
3 นายกองโท ก.ท. Volunteer Defense Corps Lieutenant Colonel VDC Lt.Col.
นายกองโท.jpg
4 นายกองตรี ก.ต. Volunteer Defense Corps Major VDC Maj.
นายกองตรี.jpg
5 นายหมวดเอก มว.อ Volunteer Defense Corps First Lieutenant VDC 1st Lt.
นายหมวดเอก.jpg
6 นายหมวดโท มว.ท. Volunteer Defense Corps second Lieutenant VDC 2nd Lt.
นายหมวดโท.jpg
7 นายหมวดตรี มว.ต. Volunteer Defense Corps third Lieutenant VDC 3rd Lt.
นายหมวดตรี.jpg

ชั้นยศของสมาชิก[แก้]

ชั้นยศของสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน แบ่งออกเป็น 4 ชั้นยศ ได้แก่

ลำดับ ชื่อยศ คำย่อ ชื่อยศภาษาอังกฤษ คำย่อภาษาอังกฤษ เครื่องหมายยศ
1 นายหมู่ใหญ่ ม.ญ. Volunteer Defense Corps Master Sergeant VDC M.Sgt.
นายหมู่ใหญ่.png
2 นายหมู่เอก ม.อ. Volunteer Defense Corps Sergeant VDC Sgt.
นายหมู่เอก.png
3 นายหมู่โท ม.ท. Volunteer Defense Corps Corporal VDC Cpl.
นายหมู่โท.png
4 นายหมู่ตรี ม.ต. Volunteer Defense Corps Lance Corporal VDC Lcpl
นายหมู่ตรี.png

สำหรับสมาชิกกองอาสารักษาดินแดนที่ไม่มียศ ได้กำหนดลำดับชั้นไว้ 4 ชั้น คือ สมาชิกเอก สมาชิกโท สมาชิกตรี และสมาชิก ใช้คำเรียกในภาษาอังกฤษว่า Volunteer Defense Corps Member (VDC Mbr.)

บทบาทหน้าที่[แก้]

ชุดเครื่องแบบปกติ คอพับของ อส.

พระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497 ได้กำหนดบทบาทภารกิจไว้ 6 ประการ คือ

  1. บรรเทาภัยที่เกิดจากธรรมชาติและการกระทำของข้าศึก
  2. ทำหน้าที่ตำรวจรักษาความสงบภายในท้องที่ร่วมกับพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ
  3. รักษาสถานที่สำคัญและ การคมนาคม
  4. ป้องกันการจารกรรม สดับตรับฟังและรายงานข่าว
  5. ทำความช่วยเหลือให้ความสะดวกแก่ ฝ่ายทหารตามที่ทหารต้องการและตัดทอนกำลังข้าศึก
  6. เป็นกำลังสำรองส่วนหนึ่งที่พร้อมจะเพิ่มเติมและสนับสนุนกำลังทหารได้เมื่อจำเป็น ภารกิจในปัจจุบันที่ได้รับมอบหมายจากรัฐบาลและกระทรวงมหาดไทย

นอกจากนั้นแล้ว สมาชิกกองอาสารักษาดินแดน หรือสมาชิก อส. ยังมีบทบาทหน้าที่ในด้านต่างๆ อีกมากมาย อาทิเช่น ด้านการป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติด การรักษาความสงบเรียบร้อย การจัดระเบียบสังคม การป้องกันภัยฝ่ายพลเรือน การบริการประชาชน และการส่งเสริมการท่องเที่ยว เป็นต้น

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]