หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร

หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร
หม่อมเจ้า ชั้น 4
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร
ดำรงตำแหน่ง 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 – 8 เมษายน พ.ศ. 2491 (4 เดือน 21 วัน)
นายกรัฐมนตรี	ควง อภัยวงศ์
ก่อนหน้า	ควง อภัยวงศ์
ถัดไป	พระยาพนานุจร
ประสูติ	10 เมษายน พ.ศ. 2426 กรุงเทพพระมหานคร ประเทศไทย
สิ้นชีพิตักษัย	22 มิถุนายน พ.ศ. 2514 (88 ปี) จังหวัดพระนคร ประเทศไทย
หม่อมพระราชทาน	หม่อมศรีพรหมา กฤดากร ณ อยุธยา
หม่อม	หม่อมทิพ กฤดากร ณ อยุธยา
บุตร	หม่อมราชวงศ์อำนวยพร กฤดากร หม่อมราชวงศ์เพ็ญศรี ประดิษฐพงศ์ หม่อมราชวงศ์อนุพร กฤดากร
ราชสกุล	กฤดากร
ราชวงศ์	จักรี
พระบิดา	พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์
พระมารดา	หม่อมสุภาพ กฤดากร ณ อยุธยา
อาชีพ	ข้าราชการ, เกษตรกร
ศิษย์เก่า	วิทยาลัยเทคนิคการเกษตรแห่งเมืองกิลด์ (ตอนนี้เป็นส่วนหนึ่งของ มหาวิทยาลัยลอนดอน)
พรรคการเมือง	พรรคสัมมาชีพ-ช่วยชาวนา

มหาอำมาตย์โท หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร (10 เมษายน พ.ศ. 2426 — 22 มิถุนายน พ.ศ. 2514) เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์ กับหม่อมสุภาพ กฤดากร ณ อยุธยา ทรงได้รับการยกย่องให้เป็น "บิดาแห่งการเกษตรแผนใหม่"

ประวัติ

มหาอำมาตย์โท หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร มีนามลำลองว่า ท่านชายจ้อน ประสูติเมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2426 เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์ ประสูติแต่หม่อมสุภาพ กฤดากร ณ อยุธยา มีพระเชษฐาและพระอนุชาร่วมพระชนกพระชนนี 8 พระองค์

• พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร ต่อมาได้รับการสถาปนาเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
• พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช ต่อมาได้การสถาปนาเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
• หม่อมเจ้าเสรฐศิริ กฤดากร
• หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร
• หม่อมเจ้าอมรทัต กฤดากร
• หม่อมเจ้าขจรจรัสฤทธิ์ กฤดากร
• หม่อมเจ้าอิทธิเทพสรรค์ กฤดากร

หม่อมเจ้าสิทธิพร เสด็จไปทรงศึกษาที่ประเทศอังกฤษ ทรงศึกษาวิชาวิศวกรรมศาสตร์ที่กรุงลอนดอน

ชีวิตส่วนองค์ เสกสมรสกับหม่อมทิพ หรือ หม่อมคำทิพย์ ในปี พ.ศ. 2447 มีบุตรชายหนึ่งคนคือ หม่อมราชวงศ์อำนวยพร แต่หม่อมทิพก็ถึงแก่กรรมในเวลาไม่นาน ต่อมาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาธีรราชเจ้า ทรงขอเจ้าศรีพรหมา หรือ เจ้าศรี ณ น่าน ให้เสกสมรสกับหม่อมเจ้าสิทธิพรในปี พ.ศ. 2459 มีบุตรธิดาด้วยกัน 2 คน คือ หม่อมราชวงศ์อนุพร และหม่อมราชวงศ์เพ็ญศรี

สิ้นชีพิตักษัย

หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร สิ้นชีพิตักษัย เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2514 สิริชันษา 88 ปี 2 เดือน 11 วัน พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2514 ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

การทรงงาน

หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร เริ่มรับทรงเข้าราชการเมื่อ พ.ศ. 2444 ที่กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ต่อมาทรงดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมกษาปณ์ เมื่อ พ.ศ. 2455 และ กรมฝิ่น เมื่อ พ.ศ. 2464 ก่อนจะทรงลาออกจากราชการเพื่อทรงประกอบอาชีพเกษตรกรรม ณ บ้านบางเบิด อำเภอบางสะพานน้อย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

โดยระหว่างการประกอบอาชีพเกษตรกรรมนั้น หม่อมเจ้าสิทธิพรทรงบุกเบิกการเกษตรแผนใหม่ ณ ฟาร์มบางเบิด ทรงริเริ่มนำรถแทรกเตอร์มาใช้ในการเกษตรเป็นครั้งแรก ทรงเลี้ยงไก่พันธุ์เล็กฮอร์น สายพันธุ์ไข่ดก เป็นครั้งแรกที่บางเบิด ทรงสั่งพันธุ์แตงโมจากสหรัฐอเมริกาเพื่อปลูกจำหน่าย เป็นที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ แตงโมบางเบิด

หม่อมเจ้าสิทธิพรทรงริเริ่มทดลองปลูกยาสูบพันธุ์เวอร์จิเนีย ซึ่งบ่มด้วยความร้อนจนเป็นผลสำเร็จ ณ สถานีทดลองกสิกรรมภาคพายัพ บริเวณป่าแพะห้วยแม่โจ้ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งต่อมากลายเป็นอุตสาหกรรมที่ทำรายได้ให้แก่เกษตรกรทางภาคเหนือของประเทศไทย

หม่อมเจ้าสิทธิพรเคยต้องพระราชอาญา เนื่องจากเป็นผู้ร่วมก่อการกับพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช พระเชษฐา ในกบฏบวรเดช เมื่อ พ.ศ. 2476 ศาลพิพากษาให้จำคุกตลอดชีวิต ทรงถูกคุมขังที่เรือนจำบางขวาง ต่อมาทรงย้ายไปถูกคุมขังที่ทัณฑนิคม เกาะตะรุเตา ก่อนย้ายมาเกาะเต่า อย่างไรก็ตาม ท่านทรงได้รับพระราชทานอภัยโทษในปี พ.ศ. 2487

หม่อมเจ้าสิทธิพรทรงดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร เมื่อปี พ.ศ. 2490 และ พ.ศ. 2491 ในรัฐบาลนายควง อภัยวงศ์ ทรงเป็นประธานคณะกรรมการข้าวระหว่างชาติ ในการประชุมเมื่อปี พ.ศ. 2492, 2493 และ 2495 ได้รับรางวัลแมกไซไซ ด้านบริการสาธารณะ เมื่อ พ.ศ. 2510

นอกจากนี้แล้ว หม่อมเจ้าสิทธิพรยังเคยทรงเป็นนักฟุตบอลทีมชาติไทย ในตำแหน่งกองหน้า เมื่อปี พ.ศ. 2458 ซึ่งถือว่าเป็นทีมชาติไทยชุดแรกด้วย

หม่อมเจ้าสิทธิพรทรงเป็นหม่อมเจ้าพานทอง ทรงศักดินา 3000 เทียบเท่าขุนนางชั้นพระยาพานทอง (โดยปกติหม่อมเจ้าจะทรงศักดินา 1500)

ในปี พ.ศ. 2511 หม่อมเจ้าสิทธิพรทรงริเริ่มก่อตั้งพรรคสัมมาชีพ-ช่วยชาวนา เพื่อรวบรวมนักวิชาการที่มีอุดมการณ์มาทำงานร่วมกัน

พระยศ

• อำมาตย์เอก
• 13 มิถุนายน พ.ศ. 2455 มหาอำมาตย์ตรี
• 4 มีนาคม พ.ศ. 2458 มหาอำมาตย์โท

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

• พ.ศ. 2502 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 1 ปฐมจุลจอมเกล้า (ป.จ.) (ฝ่ายหน้า)
• พ.ศ. 2492 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
• พ.ศ. 2489 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
• พ.ศ. 2462 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์วัลลภาภรณ์ (ว.ภ.)
• พ.ศ. 2457 – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 6 ชั้นที่ 3 (ว.ป.ร.3)
• พ.ศ. 2454 – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 6 ชั้นที่ 4 (ว.ป.ร.4)
• พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 7 ชั้นที่ 4 (ป.ป.ร.4)
• พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 ชั้นที่ 4 (อ.ป.ร.4)
• พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 2 (ภ.ป.ร.2)
• พ.ศ. 2457 – เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา (ร.ด.ม.(ศ))

อ้างอิง

• สถานีวิจัยสิทธิพรกฤดากร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เก็บถาวร 2007-11-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

แหล่งข้อมูลอื่น

• ปฐมาวดี วิเชียรนิตย์. (2561, ม.ค.-มิ.ย.). ปัญหาของประเทศและทางออก: ทัศนะของ ม.จ.สิทธิพร กฤดากรก่อนการปฏิวัติ พ.ศ. 2475. มนุษยศาสตร์สาร. 19(1): 59-92.