เผ่า ศรียานนท์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
เผ่า ศรียานนท์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ดำรงตำแหน่ง
31 มีนาคม พ.ศ. 2500[1] – 16 กันยายน พ.ศ. 2500
นายกรัฐมนตรี จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
ก่อนหน้า จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
ถัดไป พลตรี ประภาส จารุเสถียร
รัฐมนตรี
ดำรงตำแหน่ง
6 ธันวาคม พ.ศ. 2494 – 11 ธันวาคม พ.ศ. 2494
นายกรัฐมนตรี จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
อธิบดีกรมตำรวจ
ดำรงตำแหน่ง
10 กรกฎาคม พ.ศ. 2494[2] – 14 กันยายน พ.ศ. 2500 [3]
ก่อนหน้า พล.ต.อ. หลวงชาติตระการโกศล
ถัดไป พลตำรวจเอก หลวงชาติตระการโกศล
อธิบดีกรมประมวลราชการแผ่นดิน
ดำรงตำแหน่ง
15 มกราคม พ.ศ. 2497[4] – 14 กันยายน พ.ศ. 2500[5]
นายกรัฐมนตรี จอมพล ป. พิบูลสงคราม
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 1 มีนาคม พ.ศ. 2452[6]
กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
เสียชีวิต 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2503 (51 ปี)
เจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
พรรคการเมือง เสรีมนังคศิลา
คู่สมรส คุณหญิงอุดมลักษณ์ ศรียานนท์
บุตร ผ่องลักษณ์ ประศาสน์วินิจฉัย(ศรียานนท์)
ศาสนา พุทธ
การเข้าเป็นทหาร
ยศ RTA OF-9 (General).svg พลเอก
RTN OF-9 (Admiral).svg พลเรือเอก
RTAF OF-9 (Air Chief Marshal).svg พลอากาศเอก
RTP OF-9 (Police General).svg พลตำรวจเอก
นายกองใหญ่.jpg นายกองใหญ่
รับราชการตำรวจ
ปีปฏิบัติหน้าที่2494 - 2500
ชั้นยศRTP OF-9 (Police General).svg พลตำรวจเอก
บังคับบัญชากรมตำรวจ

พลเอก พลเรือเอก พลอากาศเอก พลตำรวจเอก เผ่า ศรียานนท์ (1 มีนาคม พ.ศ. 2452 — 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2503) อดีตอธิบดีกรมตำรวจ พ.ศ. 2494 - 2500 เจ้าของคำขวัญ "ภายใต้ดวงอาทิตย์นี้ ไม่มีสิ่งใดที่ตำรวจไทยทำไม่ได้ ในทางที่ไม่ขัดต่อศีลธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามและกฎหมายบ้านเมือง" เขาได้รับแต่งตั้งเป็นผู้รักษาความสงบภายในทั่วราชอาณาจักร ในเหตุการณ์การรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2494 โดย คณะบริหารประเทศชั่วคราว[7]ในวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2494 เนื่องจากเป็นอธิบดีกรมตำรวจ เขายังเป็นบุคคลหนึ่งที่มีบทบาททางการเมืองสูงมากในช่วงก่อนการรัฐประหาร พ.ศ. 2500

ประวัติ[แก้]

พลตำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ เกิดเมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2452 ณ ตำบลบางขุนพรหม อำเภอบางขุนพรหม จังหวัดพระนคร เป็นบุตรของพันตำรวจโท พระพลาพิรักษ์เสนีย์ (พลุ้ย ศรียานนท์) และนางพงษ์ ศรียานนท์ ครอบครัวมีเชื้อสายพม่า[8] สมรสกับคุณหญิงอุดมลักษณ์ ศรียานนท์ (สกุลเดิม: ชุณหะวัณ) บุตรสาวของจอมพลผิน ชุณหะวัณ[9]

การศึกษา[แก้]

สอบไล่ได้ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จากโรงเรียนเบญจมบพิตร หรือโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตรในปัจจุบัน ต่อมาสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนนายร้อยทหารบก เมื่อ พ.ศ. 2469

การรับราชการ[แก้]

ประวัติการรับราชการของพลตำรวจเอกเผ่า มีดังนี้

  • เริ่มเข้ารับราชการครั้งแรก เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 ในตำแหน่งยศร้อยตรี [10]
  • พ.ศ. 2477 (1 เม.ย.) รับพระราชทานยศเป็นร้อยโท [11]
  • พ.ศ. 2478 (1 เม.ย.) รับพระราชทานยศเป็นร้อยเอก [12]
  • พ.ศ. 2486 เป็นทหารคนสนิทของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม มีความใกล้ชิดจอมพล ป.พิบูลสงคราม มาก จนกระทั่งจอมพล ป.ได้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี
  • พ.ศ. 2485 เป็นผู้อำนวยการสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
  • พ.ศ. 2486 เป็นเจ้ากรมเสมียนตรา กระทรวงกลาโหม
  • พ.ศ. 2486 ได้รับพระราชทานยศเป็นพันเอก[13]
  • พ.ศ. 2487 เป็นเจ้ากรมเชื้อเพลิง และลาออกจากราชการเป็นการชั่วคราว
  • พ.ศ. 2490 กลับเข้ารับราชการ โดยโอนมาอยู่กรมตำรวจ
  • พ.ศ. 2491 (6 ก.ค.) ได้รับพระราชทานยศเป็น พลตำรวจตรี [14]
  • พ.ศ. 2493 (13 มิ.ย.) ได้รับพระราชทานยศเป็น พลตำรวจโท [15]
  • พ.ศ. 2494 (26 มี.ค.) เป็นรองปลัดกระทรวงมหาดไทย [16]
  • พ.ศ. 2494 (10 ก.ค.) เป็นอธิบดีกรมตำรวจ [17]
  • พ.ศ. 2494 (11 ธ.ค.) เป็นรัฐมนตรี [18]
  • พ.ศ. 2495 ได้รับพระราชทานยศเป็น พลโท พลเรือโท และพลอากาศโท
  • พ.ศ. 2495 (21 ก.ค.) ได้รับพระราชทานยศเป็นพลตำรวจเอก [19]
  • พ.ศ. 2496 (4 พ.ค.) ได้รับพระราชทานยศ พลเอก และรับพระราชทานตำแหน่งนายทหารพิเศษประจำ กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ [20]
  • พ.ศ. 2497 เป็นอธิบดีกรมประมวลราชการแผ่นดินและประธานกรรมการในคณะกรรมการองค์การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค[21]
  • พ.ศ. 2497 (16 ก.พ.) เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง
  • พ.ศ. 2499 ได้รับพระราชทานยศ พลเรือเอก และ พลอากาศเอก [22]

บทบาทในทางการเมือง[แก้]

พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ เป็นนายตำรวจที่ประชาชนชาวไทยในยุคสมัยนั้นรู้จักเป็นอย่างดี เนื่องจากเป็นเสมือนมือขวาของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็น นายกรัฐมนตรีเผด็จการทหารในสมัยนั้น เริ่มแรก พล.ต.อ.เผ่านั้นรับราชการเป็นทหารมาก่อน ก่อนจะย้ายตัวเองมาเป็นตำรวจ

ยุคของพล.ต.อ.เผ่านั้น ถูกเรียกว่ายุค "รัฐตำรวจ" หรือ "อัศวินผยอง" เนื่องจาก พล.ต.อ.เผ่า ได้เสริมสร้างขุมกำลังตำรวจจนสามารถเทียบเท่ากับกองทัพ ๆ หนึ่งเหมือนทหารได้ โดยเริ่มให้มี ตำรวจน้ำ, ตำรวจพลร่ม, ตำรวจม้า, ตำรวจรถถัง ตลอดจนให้มีธงไชยเฉลิมพลเหมือนทหาร จนมีการกล่าวในเชิงประชดว่า อาจจะมีถึงตำรวจเรือดำน้ำ เป็นต้น[23] โดยประโยคที่สะท้อนให้เห็นถึงตัวตนของตำรวจในสมัยนั้น ซึ่งเป็นประโยคของพล.ต.อ.เผ่าเอง คือ "ภายใต้ดวงอาทิตย์นี้ ไม่มีสิ่งใดที่ตำรวจไทยทำไม่ได้ ในทางที่ไม่ขัดต่อศีลธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามและกฎหมายบ้านเมือง" จนได้รับฉายาจากสื่อต่างประเทศว่า "บุรุษเหล็กแห่งเอเซีย"[24]

ในทางการเมือง พล.ต.อ.เผ่า มีฐานะเป็นเลขาธิการพรรคเสรีมนังคศิลาของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 ซึ่งเป็นการเลือกตั้งที่ถูกกล่าวว่าสกปรกที่สุดในประวัติศาสตร์[24] เพราะมีตั้งแต่การข่มขู่ผู้ลงคะแนนให้เลือกแต่พรรคเสรีมนังคศิลา มีการเวียนเทียนลงคะแนนกันหลายรอบ ที่เรียกว่า พลร่ม หรือ ไพ่ไฟ และนับคะแนนกันถึง 7 วัน 7 คืน[25] โดยในยุคนั้นประชาชนทุกคนต่างรู้ดีว่า ไม่ควรจะกระทำการใดที่เป็นการต่อต้านอำนาจรัฐเพราะอาจมีอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ เช่น กรณีสังหาร 4 อดีตรัฐมนตรีที่ถนนพหลโยธิน กิโลเมตรที่ 13 เมื่อปี พ.ศ. 2492 หลังเหตุการณ์กบฏวังหลวง หรือการจับถ่วงน้ำ นายหะยีสุหรง อับดุลกาเดร์ อิหม่ามชาวจังหวัดปัตตานี ที่ทะเลสาบสงขลา เป็นต้น ล้วนแต่เป็นฝีมือตำรวจ[24] โดย พล.ต.อ.เผ่า และเป็นที่รับรู้กันว่าตำรวจเป็นผู้เลี้ยงบรรดานักเลง อันธพาลในยุคนั้นเป็นลูกน้องด้วย ซึ่งเรียกกันว่า "นักเลงเก้ายอด" อันมาจากการที่นักเลงอันธพาลเหล่านั้นสามารถเข้าออกกองบัญชาการตำรวจกองปราบที่สามยอดได้โดยสบาย[26] ซึ่งทำให้เหล่านักเลงอันธพาลเกลื่อนเมือง

จากเหตุการณ์ทั้งหมดนี้ ส่งผลให้กลุ่มนายทหารที่นำโดย พลเอกสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ไม่พอใจ โดยเริ่มทำการปราศรัยโจมตีตำรวจที่ท้องสนามหลวงบนลังสบู่ ที่เริ่มกันว่า "ไฮปาร์ค"[24] และทางตำรวจก็ตอบโต้ด้วยการไฮปาร์คบ้าง จนในที่สุดนำไปสู่การรัฐประหารเมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2500 ซึ่งเหตุการณ์ในวันนั้น พล.ต.อ.เผ่า ยังไม่ได้หลบหนีไปต่างประเทศเหมือนจอมพล ป. แต่ยอมเข้ามอบตัวแต่โดยดี โดยกล่าวว่า "อั๊วมาแล้ว จะเอายังไงก็ว่ามา"[27]

วันรุ่งขึ้น พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ ได้ลี้ภัยการเมืองไปอยู่ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์[27] พล.ต.อ.เผ่า มีทรัพย์สินอยู่มากมาย มีคฤหาสน์หลังใหญ่ติดทะเลสาบที่นครเจนีวา จนครั้งหนึ่งเมื่อนิตยสารต่างประเทศฉบับหนึ่งจัดอันดับมหาเศรษฐี 10 อันดับของโลก ก็มีชื่อของ พล.ต.อ.เผ่า ติดอยู่ในอันดับด้วย[27]

ถึงแก่อนิจกรรม[แก้]

พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2503 ที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สิริอายุ 52 ปี[28]

เกียรติยศและรางวัลที่ได้รับ[แก้]

พลตำรวจเอก เผ่า ศรียานนท์ ได้รับพระราชยศ "นายกองใหญ่" ในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยและมีฐานะเป็นประธานกรรมการและผู้บัญชาการกองอาสารักษาดินแดน

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. ราชกิจจานุเบกษา,พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๓๐ ราย) เล่ม 74 ตอน 33ก วันที่ 1 เมษายน 2500
  2. ประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๘ ตอน ๔๔ ง หน้า ๒๘๐๕ ๑๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๔
  3. แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อนุญาตให้ข้าราชการลาออกจากราชการ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๔ ตอน ๗๙ ง พิเศษ หน้า ๙ ๒๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๐๐
  4. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งอธิบดีกรมประมวลราชการแผ่นดิน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๑ ตอน ๖ ง หน้า ๓๐๙ ๒๖ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๗
  5. แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง อนุญาตให้ข้าราชการลาออกจากตำแหน่ง ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๔ ตอน ๗๙ ง พิเศษ หน้า ๘ ๒๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๐๐
  6. ประวัติ พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์
  7. ประกาศของคณะบริหารประเทศชั่วคราว ฉบับที่ ๑ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๘ ตอน ๗๑ ง หน้า ๙ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๙๔
  8. Encyclopædia Britannica
  9. One big happy family in Cambodia
  10. พระราชทานยศทหาร
  11. ประกาศพระราชทานยศทหารบก
  12. ประกาศพระราชทานยศทหารบก
  13. "ประกาสสำนักนายกรัถมนตรี เรื่อง พระราชทหารยสทหาน" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 60 (53): 3155. 5 ตุลาคม 2486. สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2561.
  14. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานยศตำรวจ
  15. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานยศตำรวจ
  16. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งรองปลัดกระทรวงมหาดไทย ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 68 ตอน 25 ง หน้า 1661 17 เมษายน พ.ศ. 2494
  17. ประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการ
  18. พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๒๕ ราย)
  19. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหารและยศตำรวจ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 69 ตอน 48 ง หน้า 2420 5 สิงหาคม พ.ศ. 2495
  20. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร แต่งตั้งนายทหารพิเศษ และราชองครักษ์พิเศษ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 70 ตอน 29 ง หน้า 2047 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2496
  21. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2497/D/025/1031_1.PDF
  22. ประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 73 ตอน 26 ง หน้า 1 27 มีนาคม พ.ศ. 2499
  23. หนังสือชีวลิขิต โดย หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช
  24. 24.0 24.1 24.2 24.3 2508 หน้า 222-262, "ประชาธิปไตยบนเส้นขนาน" โดยวินทร์ เลียววาริณ (กรุงเทพฯ, พ.ศ. 2540) ISBN 974-602-523-6
  25. หนังสือ มาร์ค เขาชื่อ...อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ
  26. หนังสือ 2484 ญี่ปุ่นบุกไทย โดย ส.คลองหลวง
  27. 27.0 27.1 27.2 นักการเมืองไร้แผ่นดิน, คอลัมน์ เรื่องเก่าเล่าใหม่ โดย โรม บุนนาค. หน้า 65-66 นิตยสาร all ฉบับเดือนมกราคม พ.ศ. 2550
  28. เอกสารทำเนียบอธิบดีกรมตำรวจ "30 อ.ตร." พ.ศ. 2403-2541 โดย กองวิชาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
ก่อนหน้า เผ่า ศรียานนท์ ถัดไป
พลตำรวจเอก หลวงชาติตระการ 2leftarrow.png Emblem of Royal Thai Police.png
อธิบดีกรมตำรวจ
(พ.ศ. 2494 - พ.ศ. 2500)
2rightarrow.png พลตำรวจเอก ไสว ไสวแสนยากร