คณะรัฐมนตรีไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ตราคณะรัฐมนตรีไทยแบบใหม่ เริ่มใช้ตั้งแต่คณะที่ 54

คณะรัฐมนตรีไทยเป็นคณะบุคคลที่ทำหน้าที่บริหารราชการแผ่นดินในราชอาณาจักรไทย คณะรัฐมนตรีเป็นกลุ่มบุคคลหลักที่ขับเคลื่อนส่วนราชการต่างๆของรัฐบาลไทย สมาชิกของคณะรัฐมนตรีนั้นจะได้รับการเสนอชื่อโดยนายกรัฐมนตรีและได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการโดยพระมหากษัตริย์ไทยซึ่งประกอบไปด้วย รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีประจำกระทรวงต่างๆ โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นหัวหน้าคณะ

คณะรัฐมนตรีไทยนั้นมีขึ้นครั้งแรกหลังจากการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบประชาธิบไตยตามพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475 ซึ่งในขณะนั้นเรียกว่าคณะกรรมการราษฎร[1] และหลังจากมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 จึงเปลี่ยนมาเรียกว่าคณะรัฐมนตรี[2] และได้ใช้ชื่อนี้มาจนถึงปัจจุบัน

จำนวนรัฐมนตรีในคณะนั้นเป็นไปตามรัฐธรรมนูญที่บังคับใช้อยู่ขณะนั้น ซึ่งรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน คือ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2557 กำหนดให้คณะรัฐมนตรีมีรัฐมนตรีได้ไม่เกิน 35 คน[3]

ปัจจุบันคณะรัฐมนตรี คณะที่ 61เป็นคณะรัฐมนตรีชุดล่าสุดจัดตั้งเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2557[4] โดยมีพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรี[5]

คุณสมบัติและการปฏิบัติหน้าที่[แก้]

ตราคณะรัฐมนตรีไทยแบบเก่า

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2557 ได้กำหนดคุณสมบัติและการปฏิบัติหน้าที่ของคณะรัฐมนตรีไว้ดังนี้[3]

คุณสมบัติ[แก้]

  • มีสัญชาติไทยโดยการเกิด
  • มีอายุไม่ต่ำกว่าสี่สิบปี
  • สำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีหรือเทียบเท่า
  • ไม่เป็นหรือเคยเป็นสมาชิกพรรคการเมืองภายในระยะเวลาสามปีก่อนวันที่ได้รับการแต่งตั้งและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 8[n 1]
  • ไม่เป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ หรือสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น
  • ไม่เป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้พิพากษาหรือตุลาการ อัยการ กรรมการการเลือกตั้งผู้ตรวจการแผ่นดิน กรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ กรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน หรือกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

ทั้งนี้ความเป็นรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีสิ้นสุดลงเมื่อขาดคุณสมบัติ มีลักษณะต้องห้ามตามความข้างต้น ลาออกจากตำแหน่ง เสียชีวิต หรือนายกรัฐมนตรีทูลเกล้าฯเสนอให้รัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่ง นอกจากนี้คณะรักษาความสงบแห่งอาจเสนอให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติมีมติให้นายกรัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่งได้

การปฏิบัติหน้าที่[แก้]

พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี นำคณะรัฐมนตรีเฝ้าฯถวายสัตย์ก่อนเข้ารับหน้าที่

พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีคนหนึ่งตามมติของสภานิติบัญญัติแห่งชาติและรัฐมนตรีอื่นอีกจำนวนไม่เกิน 35 คนตามที่นายกรัฐมนตรีถวายคำแนะนำก่อนเข้ารับหน้าที่ รัฐมนตรีต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ด้วยถ้อยคำดังต่อไปนี้

ข้าพระพุทธเจ้า (ชื่อผู้ปฏิญาณ) ขอถวายสัตย์ปฏิญาณว่า ข้าพระพุทธเจ้าจะจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์และจะปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เพื่อประโยชน์ของประเทศและประชาชน ทั้งจะรักษาไว้และปฏิบัติตามซึ่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยทุกประการ

คณะรัฐมนตรีมีหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน มีสิทธิเข้าร่วมประชุมชี้แจงแสดงความคิดเห็นในที่ประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติหรือสภาปฏิรูปแห่งชาติ แต่ไม่มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน นอกจากนี้ยังให้อำนาจคณะรัฐมนตรีในการออกพระราชกำหนดได้

คณะรัฐมนตรีชุดปัจจุบัน[แก้]

คณะรัฐมนตรี คณะที่ 61 ถ่ายภาพร่วมกันที่หน้าตึกไทยคู่ฟ้า ทำเนียบรัฐบาล เมื่อวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2557
รายนามคณะรัฐมนตรี[6]
ตำแหน่ง รายนาม
นายกรัฐมนตรี พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา
รองนายกรัฐมนตรี พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ
หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล
ยงยุทธ ยุทธวงศ์
พลเอก ธนะศักดิ์ ปฏิมาประกร
วิษณุ เครืองาม
รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี หม่อมหลวงปนัดดา ดิศกุล
สุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม พลเอก อุดมเดช สีตบุตร
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง สมหมาย ภาษี
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง วิสุทธิ์ ศรีสุพรรณ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ พลเอก ธนะศักดิ์ ปฏิมาประกร
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ดอน ปรมัตถ์วินัย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา กอบกาญจน์ วัฒนวรางกูร
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ พลตำรวจเอก อดุลย์ แสงสิงแก้ว
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปีติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ อำนวย ปะติเส
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม พลอากาศเอก ประจิน จั่นตอง
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม อาคม เติมพิทยาไพสิฐ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พลเอก ดาว์พงษ์ รัตนสุวรรณ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร พรชัย รุจิประภา
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ณรงค์ชัย อัครเศรณี
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ พลเอก ฉัตรชัย สาริกัลยะ
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ อภิรดี ตันตราภรณ์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย พลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย สุธี มากบุญ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม พลเอก ไพบูลย์ คุ้มฉายา
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม วีระ โรจน์พจนรัตน์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พิเชฐ ดุรงคเวโรจน์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ พลเรือเอก ณรงค์ พิพัฒนาศัย
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กฤษณพงศ์ กีรติกร
พลเอก สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข รัชตะ รัชตะนาวิน
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม จักรมณฑ์ ผาสุกวนิช

ทำเนียบคณะรัฐมนตรี[แก้]

ปัจจุบันประเทศไทยมีคณะรัฐมนตรีจำนวน 61 คณะ ดังนี้[7]

คณะรัฐมนตรี
คณะที่
นายกรัฐมนตรี เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ วันที่แถลงนโยบาย
1 พระยามโนปกรณ์นิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)
28 มิถุนายน 2475 10 ธันวาคม 2475 ไม่มีการแถลง แต่มีหลัก 6 ประการ
2 10 ธันวาคม 2475 1 เมษายน 2476 20 ธันวาคม 2475
3 1 เมษายน 2476 20 มิถุนายน 2476 ไม่มีการแถลง
4 พลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา
(พจน์ พหลโยธิน)
20 มิถุนายน 2476 16 ธันวาคม 2476 26 มิถุนายน 2476
5 16 ธันวาคม 2476 22 กันยายน 2477 25 ธันวาคม 2476
6 22 กันยายน 2477 9 สิงหาคม 2480 24 กันยายน 2477
7 9 สิงหาคม 2480 21 ธันวาคม 2480 11 สิงหาคม 2480
8 21 ธันวาคม 2480 16 ธันวาคม 2481 23 ธันวาคม 2480
9 จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
(หลวงพิบูลสงคราม)
16 ธันวาคม 2481 7 มีนาคม 2485 26 ธันวาคม 2481
10 7 มีนาคม 2485 1 สิงหาคม 2487 16 มีนาคม 2485
11 พันตรี ควง อภัยวงศ์
หลวงโกวิทอภัยวงศ์
1 สิงหาคม 2487 31 สิงหาคม 2488 3 สิงหาคม 2487
12 ทวี บุณยเกตุ 31 สิงหาคม 2488 17 กันยายน 2488 1 กันยายน 2488
13 หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช 17 กันยายน 2488 31 มกราคม 2489 19 กันยายน 2488
14 พันตรี ควง อภัยวงศ์
หลวงโกวิทอภัยวงศ์
31 มกราคม 2489 24 มีนาคม 2489 7 กุมภาพันธ์ 2489
15 ปรีดี พนมยงค์
(หลวงประดิษฐ์มนูธรรม)
24 มีนาคม 2489 11 มิถุนายน 2489 25 มีนาคม 2489
16 11 มิถุนายน 2489 23 สิงหาคม 2489 13 มิถุนายน 2489
17 พลเรือตรี ถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์
(หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์)
23 สิงหาคม 2489 30 พฤษภาคม 2490 26 สิงหาคม 2489
18 30 พฤษภาคม 2490 8 พฤศจิกายน 2490 5 มิถุนายน 2490
19 พันตรี ควง อภัยวงศ์
หลวงโกวิทอภัยวงศ์
10 พฤศจิกายน 2490 21 กุมภาพันธ์ 2491 27 พฤศจิกายน 2490
20 21 กุมภาพันธ์ 2491 8 เมษายน 2491 1 มีนาคม 2491
21 จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
(หลวงพิบูลสงคราม)
8 เมษายน 2491 25 มิถุนายน 2492 21 เมษายน 2491
22 25 มิถุนายน 2492 29 พฤศจิกายน 2494 6 กรกฎาคม 2492
23 29 พฤศจิกายน 2494 6 ธันวาคม 2494 ไม่มีการแถลง
24 6 ธันวาคม 2494 24 มีนาคม 2495 11 ธันวาคม 2494
25 24 มีนาคม 2495 21 มีนาคม 2500 3 เมษายน 2495
26 21 มีนาคม 2500 16 กันยายน 2500 1 เมษายน 2500
27 พจน์ สารสิน 21 กันยายน 2500 1 มกราคม 2501 24 กันยายน 2500
28 พลโท ถนอม กิตติขจร 1 มกราคม 2501 20 ตุลาคม 2501 9 มกราคม 2501
29 จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ 9 กุมภาพันธ์ 2502 8 ธันวาคม 2506 12 กุมภาพันธ์ 2502
30 จอมพลถนอม กิตติขจร 9 ธันวาคม 2506 7 มีนาคม 2512 19 ธันวาคม 2506
31 7 มีนาคม 2512 17 พฤศจิกายน 2514 25 มีนาคม 2512
32 จอมพล ถนอม กิตติขจร 18 ธันวาคม 2515 14 ตุลาคม 2516 22 ธันวาคม 2515
33 สัญญา ธรรมศักดิ์ 14 ตุลาคม 2516 22 พฤษภาคม 2517 25 ตุลาคม 2516
34 27 พฤษภาคม 2517 15 กุมภาพันธ์ 2518 7 มิถุนายน 2517
35 หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช 15 กุมภาพันธ์ 2518 14 มีนาคม 2518 6 มีนาคม 2518
36 พลตรี หม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์ ปราโมช 14 มีนาคม 2518 20 เมษายน 2519 19 มีนาคม 2518
37 หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช 20 เมษายน 2519 25 กันยายน 2519 30 เมษายน 2519
38 25 กันยายน 2519 6 ตุลาคม 2519 ไม่มีการแถลง
39 ธานินทร์ กรัยวิเชียร 8 ตุลาคม 2519 20 ตุลาคม 2520 29 ตุลาคม 2519
40 พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ 11 พฤศจิกายน 2520 12 พฤษภาคม 2522 1 ธันวาคม 2520
41 12 พฤษภาคม 2522 3 มีนาคม 2523 7 มิถุนายน 2522
42 พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ 3 มีนาคม 2523 30 เมษายน 2526 28 มีนาคม 2523
43 30 เมษายน 2526 5 สิงหาคม 2529 20 พฤษภาคม 2526
44 5 สิงหาคม 2529 4 สิงหาคม 2531 27 สิงหาคม 2529
45 พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ 4 สิงหาคม 2531 9 ธันวาคม 2533 25 สิงหาคม 2531
46 9 ธันวาคม 2533 23 กุมภาพันธ์ 2534 9 มกราคม 2534
47 อานันท์ ปันยารชุน 2 มีนาคม 2534 7 เมษายน 2535 4 เมษายน 2534
48 พลเอก สุจินดา คราประยูร 7 เมษายน 2535 10 มิถุนายน 2535 6 พฤษภาคม 2535
49 อานันท์ ปันยารชุน 10 มิถุนายน 2535 23 กันยายน 2535 22 มิถุนายน 2535
50 ชวน หลีกภัย 23 กันยายน 2535 13 กรกฎาคม 2538 21 ตุลาคม 2535
51 บรรหาร ศิลปอาชา 13 กรกฎาคม 2538 25 พฤศจิกายน 2539 26 กรกฎาคม 2538
52 พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ 25 พฤศจิกายน 2539 9 พฤศจิกายน 2540 11 ธันวาคม 2539
53 ชวน หลีกภัย 9 พฤศจิกายน 2540 17 กุมภาพันธ์ 2544 20 พฤศจิกายน 2540
54 พันตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร 17 กุมภาพันธ์ 2544 11 มีนาคม 2548 26 กุมภาพันธ์ 2544
55 11 มีนาคม 2548 19 กันยายน 2549 23 มีนาคม 2548
56 พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ 1 ตุลาคม 2549 29 มกราคม 2551 3 พฤศจิกายน 2549
57 สมัคร สุนทรเวช 29 มกราคม 2551 18 กันยายน 2551 18 กุมภาพันธ์ 2551
58 สมชาย วงศ์สวัสดิ์ 18 กันยายน 2551 17 ธันวาคม 2551 7 ตุลาคม 2551
59 อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ 17 ธันวาคม 2551 5 สิงหาคม 2554 30 ธันวาคม 2551
60 ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร 5 สิงหาคม 2554 22 พฤษภาคม 2557 23 สิงหาคม 2554
61 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา 24 สิงหาคม 2557 ปัจจุบัน 12 กันยายน 2557

เชิงอรรถ[แก้]

  1. มาตรา 8 สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติต้องไม่มีลักษณะต้องห้าม ดังต่อไปนี้
    1. ดำรงตำแหน่งหรือเคยดำรงตำแหน่งใดในพรรคการเมืองภายในระยะเวลาสามปีก่อนวันที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
    2. เป็นภิกษุ สามเณร นักพรต หรือนักบวช
    3. เป็นบุคคลล้มละลายหรือเคยเป็นบุคคลล้มละลายทุจริต
    4. เคยถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง
    5. เคยถูกไล่ออก ปลดออก หรือให้ออกจากราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจเพราะทุจริตต่อหน้าที่หรือถือว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบ
    6. เคยต้องคำพิพากษาให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดินเพราะร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ
    7. อยู่ระหว่างต้องห้ามมิให้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หรือเคยถูกถอดถอนจากตำแหน่ง
    8. เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดว่ากระทำความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ หรือความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม หรือกระทำผิดกฎหมายเกี่ยวกับยาเสพติด หรือกฎหมายเกี่ยวกับการพนันในฐานความผิดเป็นเจ้ามือหรือเจ้าสำนัก
    9. เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่ในความผิดอันได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ

อ้างอิง[แก้]

  1. พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕, ราชกิจจานุเบกษา, สืบค้นวันที่ 10 มิถุนายน 2558
  2. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๔๗๕, ราชกิจจานุเบกษา, สืบค้นวันที่ 10 มิถุนายน 2558
  3. 3.0 3.1 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2557, ราชกิจจานุเบกษา, สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2558
  4. ประกาศแต่งตั้งรัฐมนตรี ลงวันที่ 30 สิงหาคม 2557, ราชกิจจานุเบกษา, สืบค้นวันที่ 10 มิถุนายน 2558
  5. ประกาศแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2557, ราชกิจจานุเบกษา, สืบค้นวันที่ 10 มิถุนายน 2558
  6. คณะรัฐมนตรีชุดปัจจุบัน, สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2558
  7. ลำดับความเป็นมาของคณะรัฐมนตรี, สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, วันที่สืบค้น 14 มิถุนายน 2558