จักรพรรดิญี่ปุ่น

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
จักรพรรดิญี่ปุ่น
天皇
ราชาธิปไตย
จักรวรรดิ
Flag of the Japanese Emperor.svg
ธงประจำพระราชอิสริยยศ
Emperor Akihito cropped 2 Barack Obama Emperor Akihito and Empress Michiko 20140424 1.jpg
อยู่ในราชสมบัติ
สมเด็จพระจักรพรรดิอะกิฮิโตะ
ตั้งแต่ 7 มกราคม พ.ศ. 2532

ราชอิสริยยศ สมเด็จพระจักรพรรดิ
รัชทายาท เจ้าชายนะรุฮิโตะ
ปฐมกษัตริย์ จักรพรรดิจิมมุ
สถาปนา 660 ปีก่อนคริสตกาล
ที่ประทับ พระราชวังหลวง กรุงโตเกียว
ประเทศญี่ปุ่น
Japanese Imperial Seal.svg
การเมืองการปกครอง

จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น เป็น "สัญลักษณ์แห่งรัฐและเอกภาพของประชาชน" ตามรัฐธรรมนูญแห่งญี่ปุ่น ค.ศ. 1947 ในสมัยจักรวรรดิญี่ปุ่น ซึ่งรัฐบาลญี่ปุ่นหลังสงครามได้รับมาใช้ต่อ

ตามรัฐธรรมนูญปัจจุบันแล้ว พระจักรพรรดิมิได้เป็นประมุขแห่งรัฐ และประเทศญี่ปุ่นไม่มีประมุข[ไม่แน่ใจ ] รัฐบาลเป็นผู้แทนประเทศในกิจการต่าง ๆ และพระจักรพรรดิมีพระราชอำนาจและพระราชภารกิจเฉพาะที่รัฐธรรมนูญให้ไว้เท่านั้น ซึ่งส่วนใหญ่แล้วเป็นพระราชกรณียกิจแต่ทางพิธีการตามอย่างระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ อนึ่ง พระองค์ยังทรงเป็นประมุขของราชวงศ์ญี่ปุ่นและประมุขของศาสนาชินโตด้วย[1]

คำว่า จักรพรรดิ ในภาษาญี่ปุ่น อ่านว่า "เท็นโน" (天皇) มีความหมายว่า "ผู้เป็นใหญ่แห่งสรวงสวรรค์" มีที่มาจากตำนานของญี่ปุ่นที่ว่า จักรพรรดิจิมมุทรงเป็นหลานของจันทรเทพ และสุริยเทพี นอกจากคำนี้แล้ว ยังเรียกองค์จักรพรรดิได้อีกอย่างว่า "มิกะโดะ" (帝)

ราชวงศ์ญี่ปุ่นเป็นราชาธิปไตยแบบสืบสายโลหิตสืบต่อกันมาที่เก่าแก่ที่สุดในโลก[2] ในนิฮงโชะกิ หนังสือประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นในคริสต์ศตวรรษที่แปด กล่าวว่า จักรวรรดิญี่ปุ่นถูกก่อตั้งขึ้นเมื่อ 660 ปีก่อนคริสตกาล โดยจักรพรรดิจิมมุ จักรพรรดิพระองค์ปัจจุบัน คือ จักรพรรดิอะกิฮิโตะ ผู้เสด็จสู่พระราชบัลลังก์เบญจมาศนับแต่พระบรมราชชนก จักรพรรดิโชวะ (ฮิโระฮิโตะ) สวรรคตใน พ.ศ. 1989

บทบาทของจักรพรรดิญี่ปุ่นในประวัติศาสตร์ ได้เปลี่ยนแปลงจากบทบาทเชิงสัญลักษณ์ในพิธีการส่วนใหญ่ตลอดจนบทบาทผู้ปกครองจักรวรรดิที่แท้จริง นับแต่การสถาปนารัฐบาลโชกุนครั้งแรก ใน ค.ศ. 1192 ซึ่งไม่บ่อยครั้งที่จักรพรรดิญี่ปุ่นจะทรงเป็นผู้บังคับบัญชาในสนามรบ ต่างจากพระมหากษัตริย์ตะวันตกหลายพระองค์ จักรพรรดิญี่ปุ่นแทบไม่เคยถูกแทรกแซงจากอำนาจการเมืองภายนอก โดยระหว่าง ค.ศ. 1192-1867 โชกุนหรือชิกเก็ง ในยุคคะมะกุระ (ค.ศ. 1203-1333) เป็นผู้ปกครองญี่ปุ่นโดยพฤตินัย แม้พวกเขาได้รับแต่งตั้งโดยจักรพรรดิในนาม

ในปัจจุบัน จักรพรรดิญี่ปุ่นเป็นพระมหากษัตริย์ในโลกเพียงพระองค์เดียวที่มีฐานันดรศักดิ์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิ

การปฏิรูปเมจิ[แก้]

ดูบทความหลักที่: การปฏิรูปเมจิ

ในอดีต องค์จักรพรรดิไม่มีอำนาจในการบริหารแผ่นดิน ทรงเป็นเพียงสัญลักษณ์ของเกาะญี่ปุ่น ที่ชาวญี่ปุ่นต้องรักษาและปกป้องไว้ โดยอำนาจปกครองจะอยู่ที่โชกุน และไดเมียวตระกูลต่างๆ ซึ่งปกครองในแต่ละแว่นแคว้นภายในเกาะญี่ปุ่น เพื่อต้องการขยายอำนาจของแต่ละแคว้น จึงมีการสู้รบ และดำเนินนโยบายทางการเมืองต่อกันมาแต่อดีต

ในรัชสมัย สมเด็จพระจักรพรรดิเมจิ เป็นยุคที่บทบาทของจักรพรรดิญี่ปุ่นเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก ด้วยญี่ปุ่นเริ่มเกรงภัยคุกคามจากชาติตะวันตก หลังจากที่ทรงขึ้นครองราชย์ไม่นาน กลุ่มไดเมียวหัวสมัยใหม่ ได้ทำรัฐประหารล้มล้างอำนาจของรัฐบาลโชกุนโทะกุงะวะ และสถาปนารัฐบาลกลางแห่งองค์จักรพรรดิ นำมาซึ่งการยกเลิกระบบศักดินา และการปฏิรูประบบการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจภายในญี่ปุ่น ภายใต้การดำเนินนโยบายขององค์จักรพรรดิและรัฐบาลกลาง

บทบาทหลังสงคราม[แก้]

ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง อำนาจของจักรพรรดิถูกลิดรอนลง จากนโยบายทางการทูตของบรรดาชาติฝ่ายสัมพันธมิตร ซึ่งทำให้จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่นกลับไปเป็นอย่างสถานะเดิม ตามรัฐธรรมนูญของญี่ปุ่นฉบับปัจจุบัน ระบุให้รัฐสภาและรัฐบาลรับประกันสิทธิขั้นพื้นฐานบางอย่าง ภายใต้เงื่อนไขในสมเด็จพระจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น ที่ทรงเป็น "สัญลักษณ์ของรัฐและความสามัคคีของประชาชน" มีบทบาทในพิธีการต่างๆ โดยไม่ครอบครองซึ่งอำนาจอธิปไตย

ในปัจจุบัน สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่นมีพระราชกรณียกิจต่าง ในฐานะพระประมุขแห่งญี่ปุ่น อาทิ ลงพระปรมาภิไธยในกฎหมาย ประกาศ หรือเอกสารทางราชการ เป็นองค์ประธานในพิธีกรรมหรือพระราชพิธีหรือรัฐพีธี ตลอดจนเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมพสกนิกร รวมไปถึงพระราชทานคำปรึกษาในด้านนโยบายของรัฐบาล

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. 役員、総代としての基礎知識 全国神社総代会編集発行「改訂神社役員、総代必携」 (ญี่ปุ่น)
  2. "Japan desperate for male heir to oldest monarchy". London: independent.co.uk. 1 March 1996. สืบค้นเมื่อ 2010-06-05.  (อังกฤษ)