ภาคอีสาน (ประเทศไทย)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาคอีสาน

ภาคอีสาน หรือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเขตหรือภาคหนึ่งทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย อยู่บนแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร มีแม่น้ำโขงกั้นเขตทางตอนเหนือและตะวันออกของภาค ทางด้านใต้จรดชายแดนกัมพูชา ทางตะวันตกมีเทือกเขาเพชรบูรณ์และเทือกเขาดงพญาเย็นเป็นแนวกั้นแยกจากภาคเหนือและภาคกลาง

ภาคอีสานยังมีเนื้อที่มากที่สุดของประเทศไทย ประมาณ 168,854 ตารางกิโลเมตร หรือมีเนื้อที่ร้อยละ 33.17 เทียบได้กับหนี่งในสามของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศไทยได้จัดว่าเป็นพื้นที่ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เทือกเขาที่สูงที่สุดในภาคอีสานคือ ยอดภูหลวง ภูพานและภูกระดึงซึ่งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสายสำคัญของชาวอีสานในหลายจังหวัดด้วยกัน เช่น แม่น้ำห้วยหลวง แม่น้ำชี ลำตะคอง แม่น้ำพอง แม่น้ำเลย แม่น้ำพรม แม่น้ำมูล แม่น้ำสงคราม

ภาษาหลักของภาคนี้ คือ ภาษาอีสานซึ่งเป็นภาษาลาวสำเนียงหนึ่ง ส่วนภาษาไทยกลางนิยมใช้กันแพร่หลายโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ ขณะเดียวกันยังมีภาษาเขมรที่ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ นอกจากนี้ มีภาษาถิ่นอื่น ๆ อีกมาก เช่น ภาษาผู้ไท ภาษาโส้ ภาษาไทยโคราช ภาษากูย (ส่วย) เป็นต้น ภาคอีสานยังมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่น เช่น อาหาร ภาษา ดนตรีหมอลำ และศิลปะการฟ้อนรำที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นต้น

จังหวัด[แก้]

ภาคอีสานมีทั้งหมด 20 จังหวัด ตามราชบัณฑิตยสถาน และตามคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ[1] ได้แก่

  1. จังหวัดกาฬสินธุ์ (เดิมชื่อ บ้านแก่งสำโรง)
  2. จังหวัดขอนแก่น (เดิมชื่อ บ้านโนนทัน)
  3. จังหวัดชัยภูมิ (เดิมชื่อ บ้านไชยภูมิ์ ตั้งขึ้นใหม่)
  4. จังหวัดนครพนม (เดิมชื่อ มรุกขรนคร)
  5. จังหวัดนครราชสีมา (เดิมชื่อ เมืองโคราฆะปุระและเมืองเสมา)
  6. จังหวัดบึงกาฬ (เดิมชื่อ เมืองกาฬวาปี)
  7. จังหวัดบุรีรัมย์ (เดิมชื่อ เมืองแปะ)
  8. จังหวัดมหาสารคาม (เดิมชื่อ กุดยางใหญ่ต่อมาเพี้ยนเป็นกุดนางใย)
  9. จังหวัดมุกดาหาร (เดิมชื่อ เมืองมุกดาหารบุรี, เมืองบังมุก)
  10. จังหวัดยโสธร (เดิมชื่อ เมืองยศสุนทร, เมืองสิงห์โคกสิงห์ท่า)
  11. จังหวัดร้อยเอ็ด (เดิมชื่อ เมืองสาเกตุนคร, เมืองฮ้อยเอ็ด)
  12. จังหวัดเลย (เดิมชื่อ เมืองเซไล)
  13. จังหวัดศรีสะเกษ (เดิมชื่อ เมืองคูขันธ์-เมืองศรีนครลำดวน)
  14. จังหวัดสกลนคร (เดิมชื่อ เมืองหนองหานหลวง)
  15. จังหวัดสุรินทร์ (เดิมชื่อ เมืองคูประทายสมันต์)
  16. จังหวัดหนองคาย (เดิมชื่อ เมืองหล้าหนองคาย)
  17. จังหวัดหนองบัวลำภู (เดิมชื่อ เมืองนครเขื่อนขันธ์กาบแก้วบัวบาน, เมืองจำปากาบแก้วนคร, เมืองกมุทาสัย)
  18. จังหวัดอำนาจเจริญ (เดิมชื่อ เมืองอำนาจเจริญ, บ้านค้อใหญ่)
  19. จังหวัดอุดรธานี (เดิมชื่อ บ้านเดื่อหมากแข้ง)
  20. จังหวัดอุบลราชธานี (เดิมชื่อ เมืองอุบลราชธานีศรีวนาไลยประเทศราช)

สถิติประชากร[แก้]

อันดับ จังหวัด จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2557) [2]
! จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2556) [3]
จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2555) [4]
! จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2554) [5]
จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2553) [6]
1 นครราชสีมา 2,620,517 2,610,164 2,605,014 2,585,325 2,582,089
2 อุบลราชธานี 1,844,669 1,836,523 1,826,920 1,816,057 1,813,088
3 ขอนแก่น 1,790,049 1,781,655 1,774,816 1,766,066 1,767,601
4 บุรีรัมย์ 1,579,248 1,573,438 1,566,740 1,559,085 1,553,765
5 อุดรธานี 1,570,300 1,563,964 1,557,298 1,548,107 1,544,786
6 ศรีสะเกษ 1,465,213 1,462,028 1,458,370 1,452,203 1,452,471
7 สุรินทร์ 1,391,636 1,388,194 1,386,277 1,380,399 1,381,761
8 ร้อยเอ็ด 1,308,318 1,308,958 1,308,570 1,305,058 1,309,708
9 ชัยภูมิ 1,137,049 1,135,723 1,133,034 1,127,423 1,127,423
10 สกลนคร 1,138,609 1,134,322 1,129,174 1,123,351 1,122,905
11 กาฬสินธุ์ 984,907 984,030 985,084 981,655 982,578
12 มหาสารคาม 960,588 955,644 945,149 939,736 940,911
13 นครพนม 713,341 710,860 708,350 704,768 703,392
14 เลย 634,513 632,205 629,787 624,920 624,066
15 ยโสธร 540,211 540,383 540,267 538,853 539,257
16 หนองคาย 517,260 514,943 512,439 509,870 509,395
17 หนองบัวลำภู 508,864 507,137 505,071 502,551 502,868
18 บึงกาฬ 418,566 416,236 412,613 407,634 403,542
19 อำนาจเจริญ 375,380 374,698 373,494 372,241 372,137
20 มุกดาหาร 346,016 344,302 342,868 340,581 339,575
รวม 21,845,254 21,775,407 21,701,335 21,585,883 21,573,318

ระดับอุดมศึกษา[แก้]

มหาวิทยาลัยรัฐ[แก้]

มหาวิทยาลัยขอนแก่น
มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ[แก้]

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี

สถาบันอุดมศึกษาระบบเปิด[แก้]

สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ[แก้]

มหาวิทยาลัยเอกชน[แก้]

วิทยาลัยเอกชน[แก้]

วิทยาลัย[แก้]

ท่าอากาศยานพาณิชย์[แก้]

ชื่อท่าอากาศยาน ที่ตั้ง จำนวนผู้โดยสารต่อปี จำนวนเที่ยวบินต่อปี
ท่าอากาศยานนานาชาติอุดรธานี อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี 1,682,709 13,734
ท่าอากาศยานขอนแก่น อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 958,355 6,713
ท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี 835,648 6,340
ท่าอากาศยานนครพนม อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม 143,775 3,260
ท่าอากาศยานสกลนคร อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร 97,422 3,032
ท่าอากาศยานเลย อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย 48,177 1,332
ท่าอากาศยานร้อยเอ็ด อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด 55,464 1,146
ท่าอากาศยานบุรีรัมย์ อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์ 4,717 1,342
ท่าอากาศยานนครราชสีมา อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครราชสีมา N/A N/A
ท่าอากาศยานสุรินทร์ภักดี อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ N/A N/A

อุทยานแห่งชาติ[แก้]

อุทยานประวัติศาสตร์[แก้]

มรดกโลกในภาคอีสาน[แก้]

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า[แก้]

อาหาร[แก้]

  • ปลาร้าหลน นำปลาร้าที่เป็นตัวใหญ่พอประมาณนำไปทอดในกระทะให้สุก นิยมกินกับข้าวเหนียว เครื่องเคียงมี พริกสด โหระพา กระเทียม
  • ข้าวจี่ จะนำข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้ว ปั้นเป็นก้อนโรยเกลือเสียบไม้ นำไปย่างไฟ แล้วทาทับด้วยไข่
  • ปลาร้าบอง หรือปลาแดกบอง นำปลาร้าเป็นตัวมาสับให้ละเอียดพร้อมกับใส่เครื่องปรุง เช่น ตะไคร้ พริก หอม กระเทียม ใบมะกรูด
  • ลาบ
  • ไข่มดแดง
  • แกงอ่อม
  • แกงเห็ด
  • ก้อย
  • แกงผักหวานไข่มดแดง
  • หม่ำเนื้อ
  • ข้าวเหนียวไก่ย่าง
  • ส้มตำ หรือตำหมากหุ่ง
  • เลือดแปง
  • หมก เป็นอาหารประเภทหนึ่งที่ใช้ใบตองห่อนิยม ใช้กับเนื้อปลา ไก่ แมลง กบ เขียด ผัก และหน่อไม้ หมกหรือห่อหมกของภาคอีสานจะไม่ใส่กะทิ
  • เนื้อหมูแห้งแดดเดี่ยว
  • เนื้อวัวแห้งแดดเดี่ยว
  • ซกเล็ก
  • ซั่ว เช่น ซั่วไก่
  • เอาะ เช่น เอาะกะปู
  • เหนี่ยน เช่น เหนี่ยนหมากเขือ เหนี่ยนหมกมี่
  • ป่น เช่น ป่นปลา ป่นกบ มีทั้งป่นแห้งและป่นน้ำ
  • ซุบ เช่น ซุบหน่อไม้
  • แจ่ว คือน้ำพริกอีสาน
  • แจ่วฮ้อน คือจิ้มจุ่มอีสาน
  • ซิ้นดาด คือหมูกระทะอีสาน
  • เข้าหลาม คือข้าวหลาม
  • เข้าปุ้นน้ำนัว คือขนมจีนน้ำปลาร้า
  • เข้าเปียก คือ กวยจั๊บญวน
  • น้ำผัก
  • ยำสลัดลาว
  • ก๊วยเตี๋ยว รับประทานใส่กะปิ ซอสพริก ซีอิ๊วดำ และผักโหระพา

อ้างอิง[แก้]

  1. http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1378 ราชบัณฑิตยสถาน
  2. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2557." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat57.html 2558. สืบค้น 1 มีนาคม 2558.
  3. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๖, เล่ม ๑๓๑, ตอน ๔๑ ง, ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗, หน้า ๑
  4. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat55.html 2555. สืบค้น 3 เมษายน 2556.
  5. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat54.html 2555. สืบค้น 6 เมษายน 2555.
  6. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: [1] 2553. สืบค้น 22 มีนาคม 2554.
  7. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2557." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat57.html 2558. สืบค้น 1 มีนาคม 2558.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  • วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ภาคอีสาน