สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ (National university) หรือที่เรียกว่า "มหาวิทยาลัยนอกระบบ" คือ สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ ที่มีการบริหารการจัดการอิสระแยกจากระบบราชการ (autonomous university) แต่ยังได้รับเงินอุดหนุนทั่วไป (block grant) ที่รัฐจัดสรรให้เป็นรายปีโดยตรง เพื่อใช้จ่ายตามความจำเป็นในการดำเนินการตามวัตถุประสงค์ของมหาวิทยาลัย และเพื่อประกันคุณภาพการศึกษา

ประวัติ[แก้]

แนวความคิดที่จะนำมหาวิทยาลัยออกนอกระบบนั้น มีมาตั้งแต่ พ.ศ. 2507 ซึ่งผู้บริหารและคณาจารย์ของมหาวิทยาลัยได้ยื่นหลักการต่อ จอมพลถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี ซึ่งก็ไม่ได้รับการเห็นชอบ เพียงแต่ได้มีการจัดตั้ง "ทบวงมหาวิทยาลัย" ขึ้น เพื่อดูแลมหาวิทยาลัยต่าง ๆ แทน "สำนักนายกรัฐมนตรี" ดังนั้น ในยุคนี้ มหาวิทยาลัยต่าง ๆ จึงได้ย้ายไปสังกัดทบวงมหาวิทยาลัย จากเดิมที่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี แต่อย่างไรก็ตาม มหาวิทยาลัยก็ยังคงอยู่ภายใต้กฎหมายระเบียบของระบบราชการเช่นเดิม ซึ่งทำให้ขาดความคล่องตัวในการดำเนินงาน จึงได้มีความพยายามที่จะนำมหาวิทยาลัยออกนอกระบบราชการเรื่อยมา [1]

และในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจ เมื่อปี พ.ศ. 2541 นโยบายการออกนอกระบบก็ได้เป็นข้อตกลงหนึ่งที่ผูกพันกับสัญญาการกู้ยืมเงินกับ [[ธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asian Development Bank: ADB) ]] โดยมุ่งหมายของรัฐบาลเพื่อลดงบประมาณในส่วนราชการที่สามารถเลี้ยงตนเองและบริหารงบ?ประมาณเองได้ ในช่วงปี พ.ศ. 2542 เริ่มมีการเสนอให้มหาวิทยาลัย หรือคณะฯ ที่ตั้งขึ้นใหม่ "ออกนอกระบบ" ราชการ และมีการหยุดรับข้าราชการพลเรือนเข้ามาในมหาวิทยาลัยรัฐเดิมทั้งหมด ตำแหน่งที่บรรจุเข้ามาใหม่ เรียกว่า "พนักงานมหาวิทยาลัย" ซึ่งมีกรอบเงินเดือนและสวัสดิการแตกต่างจากข้าราชการพลเรือนเดิม และหากผู้ที่เกษียณราชการไปให้ตำแหน่งและเงินเดือนนั้นเปลี่ยนเป็นตำแหน่งพนักงานมหาวิทยาลัยในตำแหน่งเริ่มบรรจุใหม่เท่านั้น

เริ่มมีความพยายามนำมหาวิทยาลัยออกนอกระบบอีกครั้งตั้งแต่รัฐบาลทักษิณ ชินวัตร แต่มีการคัดค้าน ดังนั้น จึงยังไม่มีการนำมหาวิทยาลัยออกนอกระบบในช่วงนี้ ต่อมาในสมัยรัฐบาล พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ โดย ศ.ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน รัฐมนตรีศึกษาธิการ ก็ได้เสนอ ครม.และ สนช. ให้ผ่านร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐของแต่ละมหาวิทยาลัยอีกครั้ง

รายชื่อสถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ[แก้]

ในประเทศไทยมีสถาบันอุดมศึกษา ในกำกับ 24 แห่ง ที่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับระบบราชการหรือไม่อยู่ในสายการบังคับบัญชาของสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา โดยในจำนวนนี้มี 7 แห่งที่เป็นสถาบันในกำกับของรัฐตั้งแต่ก่อตั้ง ส่วนที่เหลือนั้นเป็นสถาบันในกำกับของรัฐโดยการแปรสภาพด้วยผลของกฎหมาย ทั้งนี้มีเฉพาะมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราชแห่งเดียวที่อยู่ในกำกับของกรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นราชการส่วนท้องถิ่น ขณะที่สถาบันอุดมศึกษาอื่นจะอยู่ในกำกับของสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งเป็นราชการส่วนกลาง

ลำดับที่ ชื่อมหาวิทยาลัย วันที่มีผลบังคับ ออกนอกระบบตั้งแต่ก่อตั้ง อ้างอิง
1 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี 30 กรกฎาคม 2533 ใช่ [2]
2 มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ 8 เมษายน 2535 ใช่ [3]
3 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย 2 ตุลาคม 2540 [4]
4 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย 2 ตุลาคม 2540 [5]
5 มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง 26 กันยายน 2541 ใช่ [6]
6 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี 7 มีนาคม 2541 [7]
7 มหาวิทยาลัยมหิดล 17 ตุลาคม 2550 [8]
8 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ 27 ธันวาคม 2550 [9]
9 มหาวิทยาลัยบูรพา 10 มกราคม 2551 [10]
10 มหาวิทยาลัยทักษิณ 6 กุมภาพันธ์ 2551 [11]
11 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 7 กุมภาพันธ์ 2551 [12]
12 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 7 มีนาคม 2551 [13]
13 สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง 8 มีนาคม 2551 [14]
14 มหาวิทยาลัยพะเยา 17 กรกฎาคม 2553 ใช่ [15]
15 มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช 13 พฤศจิกายน 2553 ใช่ [16]
16 สถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนา 26 พฤษภาคม 2555 ใช่ [17]
17 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 18 กรกฎาคม 2558 [18]
18 มหาวิทยาลัยขอนแก่น 18 กรกฎาคม 2558 [19]
19 มหาวิทยาลัยสวนดุสิต 18 กรกฎาคม 2558 [20]
20 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 16 สิงหาคม 2558 [21]
21 ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ 18 เมษายน 2559 ใช่ [22]
22 มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 21 พฤษภาคม 2559 [23]
23 มหาวิทยาลัยศิลปากร 3 กรกฎาคม 2559 [24]
24 มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 21 กรกฎาคม 2559 [25]
25 มหาวิทยาลัยแม่โจ้ 6 พฤษภาคม 2560
26 สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
(ยกฐานะจากวิทยาลัยพยาบาลสภากาชาดไทย)
25 พฤษภาคม 2560 [26]

สถาบันอุดมศึกษาที่อยู่ในขั้นตอนการนำมหาวิทยาลัยออกนอกระบบ[แก้]

สถาบันอุดมศึกษาที่มีร่างพระราชบัญญัติของสถาบันอยู่ในขั้นตอนต่างๆ ดังนี้

ร่างพระราชบัญญัติ อยู่ระหว่างการพิจารณาของรัฐสภา คณะรัฐมนตรีรับหลักการแล้ว อยู่ระหว่างเสนอคณะรัฐมนตรี อยู่ระหว่างการพิจารณาของมหาวิทยาลัย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ร่างพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสวนสุนันทา พ.ศ. ...  [27]
ร่างพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช พ.ศ. ...  [28]
ร่างพระราชบัญญัติสถาบันพระบรมราชชนก พ.ศ. ...  [29]

การวิพากษ์วิจารณ์[แก้]

การนำมหาวิทยาลัยออกนอกระบบนั้น เป็นประเด็นขัดแย้ง มีการล่ารายชื่อคัดค้าน [30], [31]จนกระทั่งวาระสุดท้ายของการพิจารณาใน สนช. โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่กรรมการสภาคณาจารย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย[32] ร่วมกับ ผศ.นพ.ตุลย์ สิทธิสมวงศ์ ในฐานะกรรมาธิการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คัดค้าน สนช. ในการผ่านร่าง พ.ร.บ. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ....อย่างเร่งรีบโดยไม่ฟังเสียงประชาคมจุฬาฯ [33], [34], [35] นอกจากนี้ยังเกิดการวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางทั้งนักวิชาการ นักการศึกษา รวมถึงนิสิต นักศึกษา ประชาชนโดยทั่วไป โดยประเด็นที่วิพากษ์วิจารณ์นั้นจะวิเคราะห์ถึงข้อดี ข้อเสียของการนำมหาวิทยาลัยออกนอกระบบ[36] ดังนี้

ข้อดี[แก้]

  • เพื่อเกิดความคล่องตัวในการบริหารมหาวิทยาลัยมากขึ้น
  • เป็นการลดภาระค่าใช้จ่ายของรัฐบาล
  • มหาวิทยาลัยสามารถเปิดหลักสูตรเพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดแรงงานได้
  • สวัสดิการของบุคลากรในมหาวิทยาลัยเทียบเท่าเอกชน

ข้อเสีย[แก้]

  • นักการเมืองมีบทบาทในมหาวิทยาลัยมากขึ้น เนื่องจากงบประมาณส่วนหนึ่งยังต้องขอรับการจัดสรรจากรัฐบาล
  • ค่าเล่าเรียนอาจเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งอาจจะเป็นการตัดโอกาสทางการศึกษาของผู้มีรายได้น้อยทางอ้อม
  • คณะหรือหลักสูตรที่ไม่คุ้มทุนในการเปิดสอน อาจจะต้องปิดตัวลง
  • การบริหารงานของฝ่ายบริหารอาจจะไม่โปร่งใส ตรวจสอบได้ยาก
  • เนื้อหาของร่าง พรบ. มีลักษณะเป็นกฎหมายบริหารจัดการทรัพย์สินที่ดิน ไม่ได้เป็นการบริหารจัดการการศึกษาแต่อย่างใด [37]

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. มหาวิทยาลัยออกนอกระบบ คืออะไร  : ศาสตราจารย์ ดร.เกษม สุวรรณกุล
  2. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_01.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี พ.ศ. ๒๕๓๓
  3. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_02.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ พ.ศ. ๒๕๓๕
  4. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_03.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ๒๕๔๐
  5. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_04.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ๒๕๔๐
  6. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_06.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ๒๕๔๑
  7. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_05.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ๒๕๔๑
  8. http://www.mahidol.ac.th/muthai/autonomy/data/prb_171050.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหิดล ๒๕๕๐
  9. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_08.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ๒๕๕๐
  10. http://council.buu.ac.th/pdf/Buu.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยบูรพา ๒๕๕๐
  11. http://www.tsu.ac.th/form/files_c/020942200842.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยทักษิณ ๒๕๕๑
  12. http://www.chula.ac.th/idcucm1/groups/glegis/documents/cu_chulaact2551/cu2551.pdf พระราชบัญญัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๕๕๑
  13. http://legal.tu.ac.th/tu_51/tu_control/pdf/2551%20%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%9A.%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B9%88.pdf พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ๒๕๕๑
  14. http://www.op.mahidol.ac.th/orla/oldversion/in_tra_net/data/prb_13.pdf พระราชบัญญัติสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ๒๕๕๑
  15. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยพะเยา 2553
  16. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยกรุงเทพมหานคร 2553
  17. พระราชบัญญัติสถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนา 2555
  18. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ๒๕๕๘
  19. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยขอนแก่น ๒๕๕๘
  20. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ๒๕๕๘
  21. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ๒๕๕๘ มีผลเมื่อพ้นกำหนด 30 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  22. พระราชบัญญัติราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ ๒๕๕๙ มีผลเมื่อพ้นกำหนด 90 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  23. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ๒๕๕๙ มีผลเมื่อพ้นกำหนด 30 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  24. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยศิลปากร ๒๕๕๙ มีผลเมื่อพ้นกำหนด 30 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  25. พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ๒๕๕๙ มีผลเมื่อพ้นกำหนด 30 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  26. [1] มีผลเมื่อพ้นกำหนด 180 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  27. [2]
  28. [3]
  29. [4]
  30. ผู้จัดการรายวัน “คุณหญิงจารุวรรณ” นำทัพค้านจุฬาฯ ออกนอกระบบ21 พฤศจิกายน 2550 22:56 น
  31. หนังสือพิมพ์ข่าวสดรายวันประชาคมจุฬาฯ-กราบทูลพระเทพฯวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2550 ปีที่ 17 ฉบับที่ 6228
  32. ข่าวสภาคณาจารย์ เรื่องการออกนอกระบบ ฉบับที่ 14, ฉบับที่ 16, สำเนาหนังสือฯ, ฉบับที่ 17, ฉบับที่ 18, ฉบับที่ 19, แถลงการณ์จากสภามหาวิทยาลัยฯ
  33. หนังสือพิมพ์เดลินิวส์. ประชาคมจุฬาฯยื่น สนช.ค้านออกนอกระบบ. วันพุธที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2550
  34. บทบรรณาธิการ หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์แทบลอยด์ เรื่องปก 'ถอนร่างออก' นพ.ตุลย์ สิทธิสมวงศ์ 17 ธันวาคม 2549
  35. ณศักต์ อัจจิมาธร, หนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์. ผ่าความคิด 'นพ. ตุลย์ สิทธิสมวงศ์' หัวหอกต้าน 'จุฬาฯ' ออกนอกระบบวันอาทิตย์ที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2550
  36. เอกสารเผยแพร่ ม.นอกระบบ โดย สหพันธ์นิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย
  37. ผู้จัดการ Onlineสนช.มีมติเอกฉันท์ให้ “จุฬาฯ-ลาดกระบัง-เชียงใหม่” ออกนอกระบบ19 ธันวาคม 2550 18:15 น.