ภาษาญัฮกุร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ภาษาญัฮกุร
ประเทศที่มีการพูดไทย (จังหวัดเพชรบูรณ์ ชัยภูมิ และนครราชสีมา)
จำนวนผู้พูด1,500 คน  (2549[1])
ตระกูลภาษา
รูปแบบก่อนหน้า
ภาษามอญเก่า
  • ภาษาญัฮกุร
ระบบการเขียนอักษรไทย
รหัสภาษา
ISO 639-3cbn

ภาษาญัฮกุร เป็นภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติก กลุ่มมอญ-เขมร กลุ่มย่อยมอญ ถือว่าใกล้เคียงกับภาษามอญโบราณในสมัยทวารวดี มีผู้พูดคือชาวญัฮกุรในจังหวัดนครราชสีมา เพชรบูรณ์ และชัยภูมิ บางส่วนเริ่มเปลี่ยนมาพูดภาษาไทย

ภาษาญัฮกุรเดิมเป็นเพียงภาษาพูดไม่มีตัวเขียน ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2548 ได้มีการสร้างระบบตัวเขียนขึ้นใหม่โดยใช้อักษรไทย (และสัทอักษรสากล ʔ) และรวบรวมคำศัพท์เอาไว้เป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อไม่ให้สูญหาย มีพยัญชนะ 26 เสียง เป็นตัวสะกดได้ 15 เสียง มีสระ 21 เสียง เป็นสระเดี่ยว 18 เสียง สระประสม 3 เสียง ไม่มีเสียงวรรณยุกต์ ใช้ระบบน้ำเสียงแทน มีระบบการเติมหน่วยคำแต่ปัจจุบันเหลือใช้ไม่มากนัก เรียงประโยคแบบประธาน-กริยา-กรรม

สัทวิทยา[แก้]

พยัญชนะ[แก้]

หน่วยเสียงพยัญชนะภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่ จังหวัดชัยภูมิ[2]
ลักษณะการออกเสียง ตำแหน่งเกิดเสียง
ริมฝีปาก ปุ่มเหงือก เพดานแข็ง เพดานอ่อน เส้นเสียง
เสียงนาสิก ก้อง m n ɲ ŋ
ไม่ก้อง ŋ̥
เสียงหยุด ก้อง b d
ไม่ก้อง ไม่พ่นลม p t c k ʔ
พ่นลม
เสียงเสียดแทรก (f) (s) ç h
เสียงลิ้นรัว ก้อง r
ไม่ก้อง
เสียงข้างลิ้น ก้อง l
ไม่ก้อง
เสียงกึ่งสระ ก้อง w j
ไม่ก้อง


  • หน่วยเสียงที่เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะท้ายมี 14 หน่วยเสียง ได้แก่ /m/, /n/, /ɲ/, /ŋ/, /p/, /t/, /c/, /k/, /ʔ/, /h/, /r/, /l/, /w/ และ /j/
  • หน่วยเสียงพยัญชนะควบมี 16 หน่วยเสียง ได้แก่ /bl/, /pr/, /pʰr/, /pʰl/, /tr/, /tʰr/, /tʰl/, /cr/, /cl/, /cʰr/, /kr/, /kl/, /kw/, /kʰr/, /kʰl/ และ /kʰw/ เกิดในตำแหน่งต้นพยางค์เท่านั้น
  • ผู้พูดรุ่นใหม่อาจออกเสียง /cʰ/ เป็น [s]
  • หน่วยเสียง /f/ และ /s/ พบในคำยืมจากภาษาไทย โดยผู้พูดรุ่นเก่าจะออกเสียง /f/ เป็น [kʰw] เช่น /faj.faːʔ/ > [kʰwaj.kʰwaːʔ] 'ไฟฟ้า, ไฟฉาย'
  • หน่วยเสียง /ç/ เกิดในตำแหน่งท้ายพยางค์เท่านั้น

สระ[แก้]

สระเดี่ยว[แก้]

หน่วยเสียงสระเดี่ยวภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่ จังหวัดชัยภูมิ[3]
ระดับลิ้น ตำแหน่งลิ้น
หน้า กลาง หลัง
สูง i, iː ɯ, ɯː u, uː
กึ่งสูง e, eː ɤ, ɤː o, oː
กึ่งต่ำ æ, æː ʌ ɔ, ɔː
ต่ำ a, aː

สระประสม[แก้]

หน่วยเสียงสระประสมภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่มี 3 หน่วยเสียง[3] ได้แก่ /ia/, /ɯa/ และ /ua/

ลักษณะน้ำเสียง[แก้]

ภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่มีลักษณะน้ำเสียงที่ทำให้ความหมายของคำต่างกัน 2 ลักษณะ ได้แก่ ลักษณะน้ำเสียงที่ 1 ซึ่งเป็นลักษณะน้ำเสียงปกติโดยมักออกเป็นเสียงสูง และลักษณะน้ำเสียงที่ 2 ซึ่งมักออกเป็นเสียงต่ำ[4]

ระบบการเขียน[แก้]

ตัวเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทยตามที่คณะกรรมการจัดทำระบบเขียนภาษาท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ด้วยอักษรไทย สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ได้กำหนดไว้ มีดังนี้

พยัญชนะ
อักษรไทย/
สัญลักษณ์
เสียง ตัวอย่างคำ ความหมาย
/k/ าʔ ปลา
วัก่ แขวน
/kʰ/ คุย่ กุ้ง
/ŋ/ งียก่ ฟัน
ชว ขวาน
/c/ จี ช้าง
คลี หมู
/cʰ/ ชุ หมา
/s/ ส้ม
/ç/ ลัซ่ ผลิใบ
/ɲ/ ญ็ ใกล้
ปู นอน
/d/ ดิ กระบอกไม้ไผ่
/t/ (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย) มัด่ นัยน์ตา
/t/ (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น) ะดาจ หวาน
/tʰ/ ทีʔ เต่า
/n/ จ่ ผ้า
กว ลูก
/b/ บู มีด
/p/ (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย) ทึบ่ โง่
/p/ (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น) ข้าว
/pʰ/ อง่ ไข่
/f/ ฟัาʔ ไฟฟ้า, ไฟฉาย
/m/ มียว่ แมว
คะยาม่ จิ้งหรีด
/j/ ยุยุ ชะนี
ชาย่ แย้
/r/ รูย่ แมลงวัน
กะมุ หลังคา
/l/ ลูง่ พระสงฆ์
ตะบั แก้ม
/w/ วี กระด้ง
กา ดอกไม้
/ʔ/ (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น) อี อึ่งอ่าง
/h/ ฮุ ต่อ (แมลง)
ริฮ่ รากไม้
ฮง /ŋ̥/ ฮงุ กระบะไฟ
ฮน /n̥/ ฮนู ลิง
ฮม /m̥/ ฮมุ หมี
ฮร /r̥/ ฮร็จ่ เกี่ยว (ข้าว)
ฮล /l̥/ ฮลี ข้าวโพด
ฮว /w̥/ ฮวาซ่ ก้าว
ไม่มีรูป /ʔ/ (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย
และตามหลังสระเสียงสั้น)
เตะ นั้น
ควะ่ อาย
ʔ /ʔ/ (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย
และตามหลังสระเสียงยาว)
ฮึโลʔ หอย
ปาʔนาน ทำไม
  • ฮง, ฮน, ฮม, ฮร, ฮล และ ฮว เป็นทวิอักษร
  • พยางค์นาสิกเขียนแทนด้วยรูป ฮึ เช่น /peːɲ/ ฮึเปญ,
    /taːm/ ฮึตาม, /ɲ̩ciam/ ฮึเจียม, /ŋ̩kaːç/ ฮึกาซ
สระ
อักษรไทย เสียง ตัวอย่างคำ ความหมาย
–ะ /a/ (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย
และอยู่ในคำหลายพยางค์
หรือเมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น /ʔ/)
ครุง่ หัวเราะ
โตกปตุล หกคะเมนตีลังกา
ะ่ พ่อ
–ั /a/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายที่ไม่ใช่ /ʔ/
และ /w/)
ญั คน, กลุ่มชน
นั ดี
–า /aː/ ฮนʔ กระแต
–ิ /i/ ริฮ่ รากไม้
–ี /iː/ นี หวี
–ึ /ɯ/ ลึ แตงโม
–ื /ɯː/ ชุร่พืน่ แมงป่องช้าง
–ุ /u/ รุจ่ ผักหวาน
–ู /uː/ ชู ห้า
เ–ะ /e/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น /ʔ/) นั้น
เ–็ /e/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น) เพ็ฮ่ เธอ, คุณ
เ– /eː/ ฮึปญ เสือ
แ–ะ /æ/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น /ʔ/) คล เละ
แ–็ /æ/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น) แช็ ม้า
แ– /æː/ นา
โ–ะ /o/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น /ʔ/) ะโะ่ ฟัง
โ–็ /o/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น) โพ็ เห่า
โ– /oː/ ปรก กระรอก
เ–าะ /ɔ/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น /ʔ/) าะ สวย
–็อ /ɔ/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น) ล็อ เปิดทางน้ำ
–อ /ɔː/ กะชʔ บอก
เ–อะ /ɤ/ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น /ʔ/) กะทอะ่ ข้นคลั่ก
เ–อ /ɤː/ (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย) ใน
เ–ิ /ɤː/ (เมื่อมีพยัญชนะท้าย) เคิ ข้อง
เ–็อฺ /ʌ/ เต็อฺ ถือ
เ–า /aw/ มดแดง
เ–ีย /ia/ รีย ควาย
เ–ือ /ɯa/ เลือย่ เลื่อย
–ัว /ua/ (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย) นัว เข้มข้น (มีเนื้อมาก)
–ว– /ua/ (เมื่อมีพยัญชนะท้าย) ผิวปาก
  • ในกรณีที่รูปสระสั้นมีวิสรรชนีย์ประกอบ เช่น คล
    เมื่อมีพยัญชนะท้าย (นอกเหนือจาก /ʔ/)
    ให้เปลี่ยนวิสรรชนีย์เป็นไม้ไต่คู้ เช่น แช็
ลักษณะน้ำเสียง
อักษรไทย ลักษณะ
น้ำเสียง
ตัวอย่างคำ ความหมาย
ไม่มีรูป ปกติ ชุร หมา
ฮนีʔ หนู
กะเตาแด็ร ร้อนจัด
–่ ต่ำ ชุร่ แมลง
เคล็อฺง่ มาก
กะเทอะ่ ข้นคลั่ก
  • เครื่องหมายแสดงลักษณะน้ำเสียงต่ำ
    จะปรากฏเหนือรูปพยัญชนะหรือรูปสระท้ายพยางค์

อ้างอิง[แก้]

  • อภิญญา บัวสรวง และ สุวิไล เปรมศรีรัตน์. สารานุกรมกลุ่มชาติพันธ์: ญัฮกุ้ร. กทม. สถาบันวิจัยวัฒนธรรมและภาษาเพื่อการพัฒนาชนบท. 2541
  1. Nyah Kur at Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. คู่มือระบบเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ : สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, 2559, หน้า 24.
  3. 3.0 3.1 สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. คู่มือระบบเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ : สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, 2559, หน้า 28.
  4. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. คู่มือระบบเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ : สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, 2559, หน้า 31.