จังหวัดชัยภูมิ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
"ชัยภูมิ" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ชัยภูมิ (แก้ความกำกวม)
จังหวัดชัยภูมิ
ตราประจำจังหวัดชัยภูมิ
ตราประจำจังหวัด
ชัยภูมิ เมืองผู้กล้า พญาแล
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทยชัยภูมิ
อักษรโรมันChaiyaphum
ผู้ว่าราชการณรงค์ วุ่นซิ้ว
(ตั้งแต่ พ.ศ. 2560)
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่12,778.287 ตร.กม.[1]
(อันดับที่ 7)
ประชากร1,138,777 คน [2] (พ.ศ. 2561)
(อันดับที่ 18)
ความหนาแน่น89.11 คน/ตร.กม.
(อันดับที่ 53)
ISO 3166-2TH-36
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
ต้นไม้ขี้เหล็ก
ดอกไม้ปทุมมา
สัตว์น้ำปลาสลาด
ศาลากลางจังหวัด
ที่ตั้งถนนบรรณาการ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ 36000
โทรศัพท์0 4481 1573, 0 4482 2316
เว็บไซต์จังหวัดชัยภูมิ
แผนที่
ประเทศมาเลเซียประเทศพม่าประเทศลาวประเทศเวียดนามประเทศกัมพูชาจังหวัดนราธิวาสจังหวัดยะลาจังหวัดปัตตานีจังหวัดสงขลาจังหวัดสตูลจังหวัดตรังจังหวัดพัทลุงจังหวัดกระบี่จังหวัดภูเก็ตจังหวัดพังงาจังหวัดนครศรีธรรมราชจังหวัดสุราษฎร์ธานีจังหวัดระนองจังหวัดชุมพรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์จังหวัดเพชรบุรีจังหวัดราชบุรีจังหวัดสมุทรสงครามจังหวัดสมุทรสาครกรุงเทพมหานครจังหวัดสมุทรปราการจังหวัดฉะเชิงเทราจังหวัดชลบุรีจังหวัดระยองจังหวัดจันทบุรีจังหวัดตราดจังหวัดสระแก้วจังหวัดปราจีนบุรีจังหวัดนครนายกจังหวัดปทุมธานีจังหวัดนนทบุรีจังหวัดนครปฐมจังหวัดกาญจนบุรีจังหวัดสุพรรณบุรีจังหวัดพระนครศรีอยุธยาจังหวัดอ่างทองจังหวัดสิงห์บุรีจังหวัดสระบุรีจังหวัดลพบุรีจังหวัดนครราชสีมาจังหวัดบุรีรัมย์จังหวัดสุรินทร์จังหวัดศรีสะเกษจังหวัดอุบลราชธานีจังหวัดอุทัยธานีจังหวัดชัยนาทจังหวัดอำนาจเจริญจังหวัดยโสธรจังหวัดร้อยเอ็ดจังหวัดมหาสารคามจังหวัดขอนแก่นจังหวัดชัยภูมิจังหวัดเพชรบูรณ์จังหวัดนครสวรรค์จังหวัดพิจิตรจังหวัดกำแพงเพชรจังหวัดตากจังหวัดมุกดาหารจังหวัดกาฬสินธุ์จังหวัดเลยจังหวัดหนองบัวลำภูจังหวัดหนองคายจังหวัดอุดรธานีจังหวัดบึงกาฬจังหวัดสกลนครจังหวัดนครพนมจังหวัดพิษณุโลกจังหวัดอุตรดิตถ์จังหวัดสุโขทัยจังหวัดน่านจังหวัดพะเยาจังหวัดแพร่จังหวัดเชียงรายจังหวัดลำปางจังหวัดลำพูนจังหวัดเชียงใหม่จังหวัดแม่ฮ่องสอนแผนที่ประเทศไทย จังหวัดชัยภูมิเน้นสีแดง
เกี่ยวกับภาพนี้
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

จังหวัดชัยภูมิ (เดิมสะกดว่า ไชยภูมิ์)[5] เป็นจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างของประเทศไทย แต่หากแบ่งตามภูมิศาสตร์ ชัยภูมิอยู่จะในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือด้านตะวันตก ร่วมกับจังหวัดเลย และนครราชสีมา หากแบ่งตามลักษณะภูมิอากาศจะจัดอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน และแบ่งตามแบบเขตการปกครองจะจัดอยู่ในกลุ่มภาคอีสานตอนล่าง

ภูมิศาสตร์[แก้]

ลักษณะภูมิประเทศ[แก้]

1077 Rain storm at Pha Hum Hod, Thung Bua Sawan - Sai Thong National Park, Chaiyaphum, Thailand.jpg
  • ชัยภูมิมีพื้นที่ภูเขามากทางด้านตะวันตก อาทิ ภูเขียว ภูพังเหย ภูกระแต โดยมีภูแลนคาทางตอนกลางของจังหวัด ส่วนภูตะเภา ภูผาแดง และภูเม็งอยู่ทางตะวันออก มีภูเขาเตี้ยทอดยาวจากทางใต้ถึงตอนกลางอีกด้วย อำเภอที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดคือ หนองบัวแดง
  • พื้นที่ราบในฝั่งแม่น้ำ มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 180 – 300 เมตร ได้แก่บริเวณพื้นที่ราบเรียบ ความลาดเอียงของพื้นที่อยู่ระหว่างร้อยละ0 - 2 ซึ่งมีพื้นที่ประมาณร้อยละ 13 ได้แก่พื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำชีในเขตอำเภอเมืองชัยภูมิ อำเภอคอนสวรรค์ อำเภอบ้านเขว้า อำเภอบำเหน็จณรงค์ อำเภอจัตุรัส อำเภอเนินสง่า บริเวณนี้จะเป็นที่ราบน้ำท่วมถึง
  • พื้นที่ลูกคลื่นลอนต่ำ อยู่ตอนกลางของพื้นที่จังหวัด เป็นแนวยาวตามทิศเหนือ-ใต้ ตามแนวเทือกเขาดงพญาเย็น มีความสูงประมาณ 300 – 500 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลางได้แก่ พื้นที่บางส่วนในเขตอำเภอเมืองชัยภูมิ อำเภอหนองบัวระเหว อำเภอบ้านเขว้า อำเภอแก้งคร้อ อำเภอเทพสถิต อำเภอบำเหน็จณรงค์ อำเภอเกษตรสมบูรณ์และอำเภอบ้านแท่น
  • พื้นที่สูงและภูเขา สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ลอนลึกและภูเขา ในเขตเทือกเขาดงพญาเย็น มีความสูงตั้งแต่ 500 – มากกว่า 1,000 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง ได้แก่ พื้นที่บางส่วนของอำเภอหนองบัวระเหว อำเภอเทพสถิต อำเภอคอนสาร อำเภอเกษตรสมบูรณ์ อำเภอหนองบัวแดง อำเภอภูเขียว อำเภอแก้งคร้อ อำเภอภักดีชุมพล อำเภอซับใหญ่ และพื้นที่ทางตอนเหนือของอำเภอเมืองชัยภูมิ

จุดสูงสุดของจังหวัดชัยภูมิ คือ ภูเขาโป่งทองหลาง มีความสูง 1,336 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล ในเขตพื้นที่อำเภอหนองบัวแดง

เขื่อนที่สำคัญ[แก้]

แหล่งน้ำที่สำคัญ[แก้]

ประวัติศาสตร์[แก้]

อนุสาวรีย์พระยาภักดีชุมพล (แล) ที่หน้าวงเวียนศูนย์ราชการจังหวัดชัยภูมิ

แต่เดิมเมืองชัยภูมิก่อนการสถาปนาอาณาจักรสุโขทัยสันนิษฐานว่ามีประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่สมัยทวารวดี โดยเมืองชัยภูมินั้นถือเป็นเส้นทางการเผยแพร่วัฒนธรรมทวารวดีจากภาคกลางเข้าสู่ภาคอีสาน ปรากฏหลักฐานจากใบเสมาบ้านกุดโง้งในอำเภอเมือง และใบเสมานครกาหลงที่อำเภอคอนสวรรค์ และมีกลุ่มประชาชนชาวมอญญัฮกุร ซึ่งเป็นมอญโบราณทวารวดีอาศัยอยู่ทางขอบสันเขาตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด ในเวลาต่อมาเมื่ออิทธิพลทวารวดีเสื่อมลง อิทธิพลของขอมก็เข้ามาแทน ซึ่งมีลักษณะเดียวกันกับจังหวัดอื่น ๆ ของอีสานในเวลานั้น ปรากฏหลักฐาน เช่น ปรางค์กู่ในอำเภอเมือง และบ้านแท่น กู่แดงในอำเภอบ้านเขว้า เป็นต้น ส่วนในสมัยสุโขทัยนั้นสันนิษฐานว่าชัยภูมิน่าจะเป็นเมืองหนึ่งที่สุโขทัยครอบคลุมอีกด้วย

นครหลวงเวียงจันทน์ สถานที่ที่บรรพบุรุษชาวชัยภูมิอพยพมา

สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี สันนิษฐานว่าบริเวณจังหวัดชัยภูมิมีประชากรลาวเข้ามาอาศัยอยู่ และมีการสร้างพระธาตุหนองสามหมื่น ซึ่งอยู่บริเวณตำบลบ้านแก้ง อำเภอภูเขียวปัจจุบัน โดยมีลักษณะแบบศิลปะล้านช้าง ล้านนา และอยุธยา โดยสร้างในสมัยพระไชยเชษฐาธิราชผู้ครองเมืองลาวในยุคนั้น ในเวลาต่อมาเมืองชัยภูมิปรากฏในทำเนียบแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราชว่าเป็นเมืองขึ้นกับเมืองนครราชสีมา แต่ต่อมาผู้คนได้อพยพออกไปตั้งหลักแหล่งทำมาหากินที่อื่น ในสมัยธนบุรี พระเจ้าตากสินหรือพระเจ้ากรุงธนบุรียกทัพมาปราบก๊กเจ้าพิมาย ซึ่งมีกรมหมื่นเทพพิพิธเป็นหัวหน้าก๊ก ตั้งมั่นอยู่ที่เมืองพิมายและต่อมาได้ ยึดเมืองนครราชสีมาเป็นที่ตั้งมั่น เจ้าพิมายให้พระยาวรวงษาธิราชคุมทัพไปตั้งรับเพื่อตีสกัดทัพพระเจ้าตากสินที่ด่านขุนทดและถูกกองทัพ พระเจ้าตากสินตีจนแตกพ่ายในที่สุดในกรณีศึกครั้งนี้อาจารย์คำผู้นำหมู่บ้านสี่มุมได้นำชาวบ้านเข้าสวามิภักดิ์ต่อพระเจ้าตากสินและขออาสาเป็น กองกำลังร่วมสู้รบในกองทัพหลวงด้วย พระเจ้าตากสินทรงยินดีรับไว้และให้เป็นกองกำลังเข้าตีด่านจอหอจนแตกพ่ายสามารถยึดเมืองพิมายและเมือง นครราชสีมาคืนมาได้ในครั้งเข้าตีด่านจอหอ กองกำลังของบ้าน สี่มุมโดยการนำของอาจารย์คำได้แสดงความสามารถในการรบอย่างกล้าหาญ เข้มแข็งเป็นที่พอพระทัยพระเจ้าตากสินเป็นอย่างมาก เมื่อเสร็จการศึกสงครามจึงได้ปูนบำเหน็จความชอบให้อาจารย์คำเป็น “พระนรินทร์สงคราม” ยกฐานะบ้านสี่มุมขึ้นเป็น “เมืองสี่มุม” (ในเขตอำเภอจัตุรัส ในจังหวัดชัยภูมิปัจจุบัน) ให้ปกครองเมืองสี่มุมให้ขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา เมื่อก้าวเข้าสู่ยุคกรุงรัตนโกสินทร์ ในสมัยรัชกาลที่ 1 หมื่นอร่ามกำแหง หรือนายภูมีชาวเมืองนครไทยซึ่งเป็นคนเชื้อสายหลวงพระบาง ได้เข้ามาตั้งบ้านแปงเมืองในเขตพื้นที่บริเวณอำเภอคอนสารในปัจจุบัน และขึ้นตรงต่อกรุงเทพมหานคร ในสมัยรัชกาลที่ 2 ปี พ.ศ. 2352 ในเขตอำเภอภูเขียว และเกษตรสมบูรณ์ มีชุมชนลาวเวียงจันทน์อพยพ คือหลวงไกรสิงหนาท ขึ้นตรงต่อกรุงเทพมหานคร และเมื่อปี พ.ศ. 2360 "นายแล" ข้าราชการสำนักเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ได้อพยพครอบครัวและบริวารเดินทางข้ามลำน้ำโขงมาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่บ้านหนองน้ำขุ่น (หนองอีจาน) ซึ่งอยู่ในบริเวณท้องที่อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมาในปัจจุบัน

ต่อมาในปี พ.ศ. 2362 เมื่อมีคนอพยพเข้ามาอยู่มาก นายแลก็ได้ย้ายชุมชนมาตั้งใหม่ที่บ้านโนนน้ำอ้อม บ้านชีลอง ห่างจากตัวเมืองชัยภูมิ 6 กิโลเมตร นายแลได้เก็บส่วยผ้าขาวส่งไปบรรณาการเจ้าอนุวงศ์จนได้รับบำเหน็จความชอบแต่งตั้งเป็น "ขุนภักดีชุมพล" ในปี พ.ศ. 2365 นายแลได้ย้ายชุมชนอีกครั้งหนึ่ง เนื่องจากที่เดิมกันดารน้ำ มาตั้งใหม่ที่บริเวณบ้านหลวงซึ่งตั้งอยู่ระหว่างหนองปลาเฒ่ากับหนองหลอด (เขตอำเภอเมืองชัยภูมิปัจจุบัน) และได้หันมาขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา และส่งส่วยทองคำถวายแด่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ไม่ยอมขึ้นต่อเจ้าอนุวงศ์อีกต่อไป พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้ายกบ้านหลวงขึ้นเป็น เมืองชัยภูมิ และแต่งตั้งขุนภักดีชุมพล (แล) เป็น "พระยาภักดีชุมพล" เจ้าเมืองคนแรก

ต่อมาเจ้าอนุวงศ์ได้ก่อการกบฏ ยกทัพเข้ามาหมายจะตีกรุงเทพมหานคร โดยหลอกหัวเมืองต่าง ๆ ที่เดินทัพมาว่าจะมาช่วยกรุงเทพมหานครรบกับอังกฤษ จนกระทั่งเจ้าอนุวงศ์สามารถยึดเมืองนครราชสีมาได้เมื่อปี พ.ศ. 2369 ซึ่งตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ครั้นต่อมาเมื่อความแตก เจ้าอนุวงศ์ได้กวาดต้อนชาวเมืองนครราชสีมาเพื่อนำไปยังเมืองเวียงจันทน์

เมื่อไปถึงทุ่งสัมฤทธิ์ หญิงชายชาวเมืองที่ถูกจับโดยการนำของคุณหญิงโม ภรรยาเจ้าเมืองนครราชสีมา ได้ลุกฮือขึ้นต่อสู้ พระยาภักดีชุมพล (แล) เจ้าเมืองชัยภูมิ พร้อมด้วยเจ้าเมืองใกล้เคียงได้ยกทัพออกไปสมทบกับคุณหญิงโม ตีกระหนาบทัพเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์จนแตกพ่ายไป ฝ่ายกองทัพลาวส่วนหนึ่งล่าถอยจากเมืองนครราชสีมาเข้ายึดเมืองชัยภูมิไว้และเกลี้ยกล่อมให้พระยาภักดีชุมพลเข้าร่วมเป็นกบฏด้วย แต่พระยาภักดีชุมพลไม่ยอม เจ้าอนุวงศ์เกิดความแค้นจึงจับตัวพระยาภักดีชุมพลมาประหารชีวิตที่บริเวณใต้ต้นมะขามใหญ่ริมหนองปลาเฒ่า ซึ่งต่อมาชาวชัยภูมิได้ระลึกถึงคุณความดีที่ท่านมีความซื่อสัตย์และเสียสละต่อแผ่นดิน จึงได้พร้อมใจกันสร้างศาลขึ้น ณ บริเวณนั้น ปัจจุบันทางราชการได้สร้างศาลขึ้นใหม่เป็นศาลาทรงไทยชื่อว่า "ศาลาพระยาภักดีชุมพล (แล)" มีรูปหล่อของท่านอยู่ภายใน เป็นที่เคารพกราบไหว้และถือเป็นปูชนียสถานศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่งของจังหวัด ตั้งอยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดชัยภูมิประมาณ 3 กิโลเมตร

ในปี พ.ศ. 2440 ในสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงเปลี่ยนแปลงระบบการปกครองราชอาณาจักร โดยการจัดตั้งมณฑลเทศาภิบาล ให้อยู่ภายใต้บังคับบัญชาของกระทรวงมหาดไทยหน่วยงานเดียว เมืองในจังหวัดชัยภูมิ จึงเข้าอยู่ในมณฑลนครราชสีมา ต่อมาในสมัยหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองปี พ.ศ. 2475 มีการเปลี่ยนแปลงรูปการปกครองประเทศครั้งใหญ่ จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชเป็นระบอบประชาธิปไตย โดยพระราชบัญญัติระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรสยาม พ.ศ. 2476 ได้ยกเลิกเขตการปกครองแบบ “เมือง” ทั่วราชอาณาจักร แล้วตั้งขึ้นเป็น “จังหวัด” แทน เมืองชัยภูมิ, เมืองภูเขียว และเมืองสี่มุม (จัตุรัส) จึงรวมกันกลายเป็นจังหวัดชัยภูมิ โดยใช้บริเวณเมืองชัยภูมิจัดตั้งเป็นอำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ โดยสามารถสรุปการยุบหัวเมืองต่าง ๆ ได้ดังนี้ เมืองสี่มุมของพระยานรินทรสงคราม ปัจจุบัน คืออำเภอจัตุรัส บำเหน็จณรงค์ เทพสถิต ซับใหญ่ หนองบัวระเหว เนินสง่า ส่วนเมืองภูเขียว-เกษตรสมบูรณ์ของพระไกรสิหนาท ปัจจุบันคือ อำเภอภูเขียว เกษตรสมบูรณ์ บ้านแท่น แก้งคร้อ หนองบัวแดง ภักดีชุมพล ส่วนเมืองคอนสารของหมื่นอร่ามกำแหง ปัจจุบันคืออำเภอคอนสาร ซึ่งเคยเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอภูเขียว และเมืองชัยภูมิของพระยาภักดีชุมพล ปัจจุบันคืออำเภอเมือง อำเภอบ้านเขว้า อำเภอคอนสวรรค์ โดยทั้งหมดในปัจจุบันรวมกันเป็นจังหวัดชัยภูมิ ชัยภูมิมีเขตติดต่อกับจังหวัดเพื่อนบ้านหลายจังหวัด ได้แก่ ทิศเหนือ ติดกับเพชรบูรณ์และขอนแก่น ทิศตะวันออกติดกับขอนแก่นและนครราชสีมา ทิศตะวันตกติดกับเพชรบูรณ์และจังหวัดลพบุรี และทิศใต้ติดกับจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดชัยภูมิในด้านภูมิศาสตร์อยู่ในเขตอีสานตะวันตกร่วมกับเลยและนครราชสีมา ในด้านอุตุนิยมวิทยาอยู่ในเขตอีสานตอนบน และในด้านการปกครองอยู่ในเขตอีสานตอนใต้



ผู้ว่าราชการจังหวัด[แก้]

หน่วยการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

แผนที่อำเภอในจังหวัดชัยภูมิ

การปกครองแบ่งออกเป็น 16 อำเภอ 124 ตำบล 1617 หมู่บ้าน

ชั้น หมายเลข อำเภอ ประชากร (พ.ศ. 2560) พื้นที่ (ตร.กม.) ความหนาแน่น (คน/ตร.กม.) รหัสไปรษณีย์
1 1 อำเภอเมืองชัยภูมิ 183,976 1,305.297 140.94 36000
3 2 อำเภอบ้านเขว้า 50,861 544.3 93.44 36170
3 3 อำเภอคอนสวรรค์ 53,775 468.1 114.87 36140
2 4 อำเภอเกษตรสมบูรณ์ 112,326 1,283.568 87.51 36120
2 5 อำเภอหนองบัวแดง 101,757 2,215.5 45.92 36210
1 6 อำเภอจัตุรัส 75,354 690 109.20 36130
2 7 อำเภอบำเหน็จณรงค์ 54,012 560.3 96.39 36160
3 8 อำเภอหนองบัวระเหว 38,526 841.8 45.76 36250
3 9 อำเภอเทพสถิต 70,080 875.6 80.03 36230
1 10 อำเภอภูเขียว 124,583 801.8 155.30 36110
4 11 อำเภอบ้านแท่น 45,636 308.707 147.82 36190
1 12 อำเภอแก้งคร้อ 93,835 582.2 161.17 36150
3 13 อำเภอคอนสาร 62,128 966.665 64.27 36180
4 14 อำเภอภักดีชุมพล 31,124 900.4 34.56 36260
4 15 อำเภอเนินสง่า 26,033 222.03 117.24 36130
4 16 อำเภอซับใหญ่ 15,350 255.0 60.19 36130
รวม 1,139,356 12,778.287 89.16


การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

แบ่งออกเป็น 1 องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 เทศบาลเมือง 34 เทศบาลตำบล และ 107 องค์การบริหารส่วนตำบล โดยมีรายชื่อเทศบาลดังนี้

ประชากร[แก้]

รายชื่อตำบลเรียงตามจำนวนประชากร[แก้]

      หมายถึงจำนวนประชากรได้เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปีก่อน
      หมายถึงจำนวนประชากรได้ลดลงเมื่อเทียบกับปีก่อน
อันดับ

(ปีล่าสุด)

ตำบลในจังหวัดชัยภูมิ สังกัดอำเภอ พ.ศ. 2561 พ.ศ. 2560 พ.ศ. 2559 พ.ศ. 2558 พ.ศ. 2557 พ.ศ. 2556 พ.ศ. 2555 พ.ศ. 2554 พ.ศ. 2553 พ.ศ. 2552 พ.ศ. 2551
1 ในเมือง เมืองชัยภูมิ 36,265 36,588 36,625 36,817 36,923 37,135 37,408 37,329 37,510 37,588 37,620
2 ผักปัง ภูเขียว 23,473 23,712 23,826 23,994 24,022 24,138 24,082 23,947 23,721 23,943 23,986
3 นาหนองทุ่ม แก้งคร้อ 18,958 19,026 19,054 19,103 19,133 19,149 19,194 19,167 19,191 19,140 19,124
4 หนองบัวแดง หนองบัวแดง 17,873 17,831 17,824 17,772 17,766 17,708 17,626 17,505 17,469 17,414 17,159
5 วะตะแบก เทพสถิต 17,499 17,445 17,433 17,473 17,317 17,254 17,099 16,975 16,969 17,040 17,012
6 ห้วยยาง คอนสาร 15,515 15,496 15,493 15,437 15,385 15,345 15,306 15,251 15,191 15,074 14,889
7 บ้านเดื่อ เกษตรสมบูรณ์ 15,482 15,463 15,390 15,342 15,259 15,187 15,183 15,094 15,025 15,079 15,097
8 หนองแวง หนองบัวแดง 15,399 15,426 15,386 15,392 15,350 15,265 15,195 15,001 14,950 14,884 14,880
9 บ้านเพชร บำเหน็จณรงค์ 15,001 15,077 15,070 15,098 15,151 15,144 15,140 15,156 15,196 15,283 15,211
10 บ้านเขว้า บ้านเขว้า 14,673 14,720 14,791 14,871 14,947 14,970 15,013 15,012 15,066 15,050 15,114
11 บ้านแก้ง ภูเขียว 14,569 14,546 14,529 14,448 14,468 14,431 14,441 14,469 14,516 14,424 14,406
12 วังตะเฆ่ หนองบัวระเหว 14,466 14,460 14,389 14,334 14,258 14,294 14,227 14,003 13,894 13,801 13,680
13 นางแดด หนองบัวแดง 14,401 14,401 14,373 14,294 14,240 14,124 14,030 13,905 13,846 13,730 13,683
14 กุดชุมแสง หนองบัวแดง 14,197 14,128 14,158 14,101 14,091 14,079 14,049 13,948 13,938 13,886 13,807
15 ห้วยยายจิ๋ว เทพสถิต 13,948 13,895 13,828 13,710 13,595 13,541 13,474 13,385 13,367 13,243 13,170
16 นายางกลัก เทพสถิต 13,890 13,882 13,819 13,815 13,717 13,637 13,553 13,472 13,404 13,261 13,187
17 บ้านหัน เกษตรสมบูรณ์ 13,670 13,636 13,649 13,654 13,644 13,600 13,600 13,504 13,604 13,610 13,605
18 ธาตุทอง ภูเขียว 13,642 13,597 13,539 13,478 13,399 13,293 13,262 13,132 13,105 13,047 13,025
19 หนองโพนงาม เกษตรสมบูรณ์ 13,277 13,239 13,172 13,055 12,992 12,915 12,824 12,680 12,685 12,655 12,596
20 บ้านชวน บำเหน็จณรงค์ 13,135 13,154 13,196 13,256 13,277 13,307 13,281 13,250 13,362 13,387 13,517
21 บ้านไร่ เทพสถิต 12,924 12,826 12,740 12,658 12,549 12,464 12,320 12,171 11,922 11,725 11,567
22 บ้านแท่น บ้านแท่น 12,780 12,809 12,886 12,953 12,918 12,904 12,891 12,903 12,985 13,015 13,030
23 ละหาน จัตุรัส 12,690 12,727 12,738 12,782 12,759 12,711 12,727 12,730 12,756 12,784 12,797
24 บ้านค่าย เมืองชัยภูมิ 12,602 12,719 12,750 12,794 12,887 12,941 12,939 12,946 12,991 13,037 13,096
25 คูเมือง หนองบัวแดง 12,234 12,279 12,264 12,250 12,203 12,085 11,960 11,864 11,870 11,809 11,773
26 โป่งนก เทพสถิต 12,101 12,032 11,963 11,942 11,866 11,793 11,687 11,526 11,480 11,441 11,382
27 ช่องสามหมอ แก้งคร้อ 11,887 11,891 11,880 11,904 11,892 11,847 11,832 11,811 11,849 11,862 11,847
28 บ้านยาง เกษตรสมบูรณ์ 11,861 11,879 11,870 11,938 11,970 12,021 12,031 12,071 12,138 12,151 12,240
29 นาฝาย เมืองชัยภูมิ 11,827 11,785 11,741 11,746 11,723 11,712 11,663 11,637 11,628 11,565 11,490
30 กวางโจน ภูเขียว 11,675 11,648 11,596 11,596 11,555 11,552 11,551 11,486 11,435 11,363 11,362
31 หนองตูม ภูเขียว 11,521 11,540 11,480 11,451 11,426 11,418 11,415 11,369 11,509 11,562 11,549
32 ตลาดแร้ง บ้านเขว้า 11,280 11,271 11,259 11,304 11,353 11,410 11,394 11,370 11,422 11,526 11,554
33 บ้านกอก จัตุรัส 11,153 11,179 11,123 11,173 11,137 11,161 11,188 11,172 11,200 11,191 11,185
34 กุดตุ้ม เมืองชัยภูมิ 11,126 11,195 11,199 11,239 11,293 11,340 11,365 11,387 11,480 11,551 11,589
35 บ้านเป้า เกษตรสมบูรณ์ 10,875 10,886 10,878 10,913 10,981 10,957 10,914 10,903 10,955 10,899 10,878
36 หนองคอนไทย ภูเขียว 10,853 10,865 10,910 10,983 11,049 11,104 11,149 11,141 11,248 11,275 11,305
37 ห้วยต้อน เมืองชัยภูมิ 10,797 10,767 10,753 10,731 10,659 10,624 10,599 10,503 10,439 10,350 10,231
38 ชีลอง เมืองชัยภูมิ 10,722 10,734 10,686 10,713 10,765 10,752 10,713 10,726 10,712 10,712 10,714
39 สามสวน บ้านแท่น 10,693 10,725 10,726 10,752 10,785 10,809 10,854 10,832 10,834 10,875 10,897
40 หนองไผ่ แก้งคร้อ 10,486 10,539 10,533 10,487 10,436 10,457 10,416 10,398 10,447 10,413 10,363
41 โนนกอก เกษตรสมบูรณ์ 10,447 10,438 10,414 10,423 10,391 10,355 10,277 10,235 10,288 10,234 10,181
42 โคกกุง แก้งคร้อ 10,444 10,426 10,464 10,417 10,406 10,348 10,303 10,247 10,194 10,164 10,159
43 ถ้ำวัวแดง หนองบัวแดง 10,326 10,335 10,287 10,248 10,190 10,160 10,108 10,053 9,962 9,903 9,849
44 หนองสังข์ แก้งคร้อ 10,175 10,159 10,133 10,091 10,061 10,077 10,037 9,873 9,870 9,812 9,744
45 ลุ่มลำชี บ้านเขว้า 9,642 9,656 9,706 9,736 9,757 9,807 9,787 9,703 9,763 9,773 9,764
46 คอนสวรรค์ คอนสวรรค์ 9,573 9,611 9,650 9,702 9,707 9,749 9,752 9,766 9,825 9,861 9,879
47 บ้านเต่า บ้านแท่น 9,409 9,409 9,407 9,403 9,434 9,445 9,453 9,362 9,372 9,392 9,392
48 โอโล ภูเขียว 9,382 9,373 9,404 9,449 9,511 9,489 9,513 9,500 9,524 9,533 9,567
49 ท่าใหญ่ หนองบัวแดง 9,153 9,139 9,078 9,071 9,016 8,971 8,935 8,855 8,849 8,868 8,850
50 โพนทอง เมืองชัยภูมิ 9,057 9,037 9,032 8,992 8,989 8,944 8,921 8,896 8,887 8,844 8,841
51 เจาทอง ภักดีชุมพล 9,053 9,062 9,019 8,978 8,924 8,904 8,884 8,787 8,793 8,775 8,761
52 บ้านเพชร ภูเขียว 8,942 8,932 8,894 8,877 8,919 8,910 8,924 8,910 8,920 8,956 8,873
53 วังทอง ภักดีชุมพล 8,940 8,874 8,833 8,802 8,700 8,674 8,599 8,531 8,494 8,453 8,390
54 โคกสะอาด ภูเขียว 8,880 8,893 8,903 8,927 8,979 8,993 9,005 8,919 8,911 8,886 8,909
55 หนองฉิม เนินสง่า 8,788 8,795 8,810 8,835 8,814 8,800 8,788 8,757 8,702 8,679 8,692
56 บ้านเล่า เมืองชัยภูมิ 8,707 8,691 8,692 8,729 8,752 8,754 8,767 8,799 8,873 8,928 8,916
57 หนองข่า เกษตรสมบูรณ์ 8,633 8,626 8,557 8,524 8,504 8,448 8,402 8,346 8,304 8,270 8,276
58 สระโพนทอง เกษตรสมบูรณ์ 8,463 8,500 8,501 8,469 8,421 8,442 8,435 8,377 8,386 8,358 8,293
59 คอนสาร คอนสาร 8,373 8,412 8,392 8,384 8,397 8,438 8,503 8,518 8,627 8,758 9,037
60 วังชมภู หนองบัวแดง 8,239 8,218 8,148 8,111 8,029 7,955 7,890 7,797 7,677 7,573 7,500
61 หนองนาแซง เมืองชัยภูมิ 8,215 8,235 8,235 8,252 8,265 8,313 8,332 8,321 8,252 8,276 8,268
62 บ้านขาม จัตุรัส 8,110 8,173 8,192 8,227 8,227 8,206 8,247 8,262 8,265 8,291 8,323
63 หนองบัวบาน จัตุรัส 8,040 8,073 8,074 8,180 8,212 8,243 8,244 8,263 8,298 8,302 8,309
64 บ้านแก้ง แก้งคร้อ 8,019 8,028 8,017 8,017 7,961 7,992 7,971 7,923 7,915 7,880 7,843
65 ห้วยบง เมืองชัยภูมิ 8,012 8,012 8,034 8,034 8,064 8,090 8,082 8,034 8,086 8,086 8,041
66 โนนคูณ คอนสาร 7,905 7,902 7,901 7,922 7,876 7,898 7,837 7,804 7,797 7,771 7,744
67 โคกมั่งงอย คอนสวรรค์ 7,832 7,835 7,872 7,859 7,906 7,935 7,931 7,939 7,955 7,986 8,002
68 กุดน้ำใส จัตุรัส 7,791 7,831 7,844 7,883 7,862 7,901 7,924 7,928 7,936 7,979 7,956
69 บุ่งคล้า เมืองชัยภูมิ 7,630 7,646 7,641 7,665 7,719 7,686 7,683 7,681 7,737 7,779 7,814
70 ห้วยแย้ หนองบัวระเหว 7,456 7,481 7,442 7,416 7,362 7,306 7,270 7,205 7,192 7,136 7,104
71 โนนทอง เกษตรสมบูรณ์ 7,387 7,427 7,424 7,409 7,413 7,440 7,428 7,427 7,435 7,424 7,400
72 หนองบัวใหญ่ จัตุรัส 7,377 7,385 7,390 7,407 7,382 7,384 7,349 7,325 7,337 7,401 7,400
73 นาเสียว เมืองชัยภูมิ 7,355 7,357 7,350 7,357 7,427 7,431 7,455 7,470 7,533 7,547 7,590
74 กุดเลาะ เกษตรสมบูรณ์ 7,352 7,345 7,328 7,309 7,342 7,337 7,325 7,268 7,261 7,257 7,230
75 หนองขาม แก้งคร้อ 7,351 7,380 7,360 7,352 7,347 7,354 7,305 7,254 7,244 7,222 7,152
76 ส้มป่อย จัตุรัส 7,189 7,225 7,261 7,276 7,298 7,371 7,347 7,304 7,345 7,364 7,368
77 หนองบัวโคก จัตุรัส 7,134 7,137 7,150 7,118 7,107 7,093 7,011 6,975 6,976 6,896 6,865
78 บ้านโสก คอนสวรรค์ 7,089 7,104 7,123 7,141 7,175 7,176 7,201 7,217 7,245 7,206 7,201
79 ลาดใหญ่ เมืองชัยภูมิ 7,086 7,091 7,066 7,056 7,098 7,089 7,045 7,039 7,103 7,071 7,068
80 ซับใหญ่ ซับใหญ่ 6,977 6,967 6,923 6,838 6,758 6,732 6,669 6,550 6,420 6,354 6,309
81 หนองคู บ้านแท่น 6,942 6,912 6,874 6,847 6,862 6,830 6,824 6,766 6,785 6,727 6,687
82 หัวทะเล บำเหน็จณรงค์ 6,911 6,915 6,889 6,863 6,847 6,848 6,862 6,731 6,709 6,687 6,606
83 โนนสำราญ เมืองชัยภูมิ 6,904 6,911 6,931 6,972 6,986 7,013 7,038 7,016 7,092 7,089 7,139
84 บ้านเจียง ภักดีชุมพล 6,865 6,877 6,864 6,879 6,881 6,848 6,809 6,773 6,749 6,717 6,654
85 ตาเนิน เนินสง่า 6,761 6,782 6,770 6,772 6,786 6,773 6,759 6,707 6,690 6,674 6,636
86 ท่ามะไฟหวาน แก้งคร้อ 6,721 6,671 6,704 6,705 6,692 6,660 6,670 6,564 6,465 6,441 6,462
87 ทุ่งนาเลา คอนสาร 6,530 6,570 6,543 6,566 6,596 6,620 6,593 6,585 6,599 6,595 6,585
88 หนองไผ่ เมืองชัยภูมิ 6,523 6,546 6,559 6,589 6,610 6,634 6,665 6,705 6,708 6,731 6,763
89 หลุบคา แก้งคร้อ 6,478 6,479 6,488 6,448 6,465 6,445 6,448 6,406 6,364 6,372 6,372
90 ดงกลาง คอนสาร 6,425 6,428 6,406 6,382 6,364 6,359 6,374 6,332 6,316 6,291 6,286
91 โคกสะอาด หนองบัวระเหว 6,363 6,244 6,196 6,194 6,176 6,170 6,031 5,800 5,802 5,700 5,602
92 แหลมทอง ภักดีชุมพล 6,296 6,311 6,312 6,279 6,248 6,200 6,180 6,112 6,099 6,053 5,977
93 บ้านดอน ภูเขียว 6,276 6,225 6,208 6,197 6,146 6,119 6,112 6,091 6,112 6,082 6,077
94 ทุ่งลุยลาย คอนสาร 6,177 6,185 6,162 6,166 6,157 6,170 6,161 6,166 6,159 6,113 6,125
95 ท่าหินโงม เมืองชัยภูมิ 6,112 6,063 6,049 6,030 5,989 5,969 5,894 5,780 5,748 5,658 5,633
96 ชีบน บ้านเขว้า 6,021 6,013 5,977 5,998 5,946 5,941 5,926 5,882 5,909 5,899 5,839
97 หนองบัวระเหว หนองบัวระเหว 6,021 6,024 6,010 6,039 6,033 6,026 6,002 6,006 5,972 5,921 5,892
98 ซับสีทอง เมืองชัยภูมิ 6,010 6,022 5,981 5,964 5,905 5,894 5,821 5,717 5,707 5,634 5,588
99 กะฮาด เนินสง่า 5,901 5,858 5,861 5,878 5,866 5,824 5,790 5,761 5,752 5,759 5,743
100 โคกเพชรพัฒนา บำเหน็จณรงค์ 5,801 5,793 5,779 5,785 5,755 5,718 5,703 5,644 5,614 5,561 5,489
101 สระพัง บ้านแท่น 5,794 5,781 5,754 5,740 5,754 5,755 5,746 5,705 5,708 5,678 5,643
102 ทุ่งพระ คอนสาร 5,600 5,601 5,600 5,578 5,622 5,631 5,629 5,648 5,664 5,647 5,586
103 ห้วยไร่ คอนสวรรค์ 5,596 5,595 5,610 5,651 5,648 5,629 5,592 5,550 5,660 5,603 5,612
104 หนองโดน จัตุรัส 5,594 5,624 5,647 5,674 5,713 5,728 5,746 5,747 5,752 5,728 5,721
105 ดงบัง คอนสาร 5,559 5,534 5,540 5,521 5,523 5,481 5,460 5,413 5,376 5,344 5,258
106 โนนสะอาด คอนสวรรค์ 5,379 5,370 5,386 5,406 5,415 5,453 5,459 5,435 5,484 5,418 5,369
107 ศรีสำราญ คอนสวรรค์ 5,379 5,432 5,461 5,467 5,459 5,406 5,392 5,417 5,431 5,410 5,375
108 กุดยม ภูเขียว 5,278 5,252 5,280 5,290 5,295 5,280 5,282 5,283 5,296 5,243 5,263
109 หนองขาม คอนสวรรค์ 5,242 5,244 5,241 5,223 5,241 5,269 5,265 5,212 5,205 5,190 5,180
110 โคกเริงรมย์ บำเหน็จณรงค์ 5,190 5,180 5,169 5,147 5,145 5,135 5,113 5,118 5,105 5,116 5,091
111 บ้านบัว เกษตรสมบูรณ์ 4,924 4,887 4,892 4,889 4,874 4,865 4,861 4,872 4,882 4,897 4,894
112 ท่ากูบ ซับใหญ่ 4,828 4,797 4,785 4,727 4,708 4,639 4,549 4,517 4,403 4,367 4,299
113 โคกสูง เมืองชัยภูมิ 4,725 4,715 4,702 4,672 4,632 4,596 4,567 4,553 4,544 4,511 4,519
114 บ้านตาล บำเหน็จณรงค์ 4,701 4,702 4,700 4,686 4,688 4,688 4,647 4,600 4,610 4,577 4,610
115 โนนแดง บ้านเขว้า 4,623 4,613 4,635 4,634 4,642 4,642 4,666 4,649 4,664 4,653 4,665
116 ภูแลนคา บ้านเขว้า 4,606 4,588 4,592 4,593 4,562 4,481 4,435 4,398 4,373 4,338 4,341
117 รังงาม เนินสง่า 4,593 4,598 4,538 4,545 4,543 4,545 4,535 4,518 4,504 4,451 4,398
118 โสกปลาดุก หนองบัวระเหว 4,294 4,317 4,284 4,281 4,234 4,193 4,178 4,154 4,141 4,120 4,093
119 รอบเมือง เมืองชัยภูมิ 3,911 3,862 3,775 3,754 3,685 3,595 3,501 3,437 3,401 3,349 3,302
120 ช่องสามหมอ คอนสวรรค์ 3,827 3,865 3,877 3,894 3,882 3,879 3,883 3,873 3,872 3,847 3,801
121 ยางหวาย คอนสวรรค์ 3,705 3,719 3,754 3,780 3,788 3,802 3,789 3,784 3,786 3,789 3,813
122 ตะโกทอง ซับใหญ่ 3,618 3,586 3,566 3,549 3,514 3,464 3,393 3,373 3,370 3,337 3,321
123 เก่าย่าดี แก้งคร้อ 3,232 3,236 3,207 3,196 3,173 3,170 3,085 3,043 2,992 2,948 2,906
124 เกาะมะนาว บำเหน็จณรงค์ 3,188 3,191 3,171 3,163 3,157 3,118 3,065 3,029 2,987 3,008 2,955
รวม 1,138,777 1,139,356 1,138,199 1,138,252 1,137,049 1,135,723 1,133,034 1,127,423 1,127,423 1,125,166 1,122,647

เศรษฐกิจ[แก้]

ในปี พ.ศ. 2558 จังหวัดชัยภูมิมีขนาดเศรษฐกิจหรือผลิตภัณฑ์มวลรวมในจังหวัด 53,278 ล้านบาท มีผลิตภัณฑ์มวลรวมเฉลี่ยต่อคนต่อปี 55,665 ต่อคนต่อปี อัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ร้อยละ 2.9 และคาดว่าในปี พ.ศ. 2559 จังหวัดชัยภูมิจะมีผลิตภัณฑ์มวลรวมในจังหวัด 60,248 ล้านบาท หรือ ผลิตภัณฑ์มวลรวมเฉลี่ยต่อคนต่อปี 63,079 บาทต่อคนต่อปี หรือมีอัตราขยายตัวทางเศรษฐกิจร้อยละ 13.1 (รายงานประมาณการเศรษฐกิจจังหวัดชัยภูมิ ฉบับที่ 3/2560)

การจ้างงานมีจำนวนคนงานทั้งสิ้น 23,623 คน อำเภอที่มีการจ้างงานมากที่สุดคือ อำเภอจัตุรัส 7,801 คน รองลงมาคือ อำเภอเมืองชัยภูมิ 4,269 คน อำเภอแก้งคร้อ 3,704 คน อำเภอเกษตรสมบูรณ์ 2,274 คน อำเภอภูเขียว 1,557 คน ตามลำดับ ประเภทอุตสาหกรรมที่จ้างงานมากที่สุดคือ อุตสาหกรรมสิ่งทอ มีข้อมูลในทำเนียบโรงงานทั้งสิ้น 32 โรงงงาน มีการจ้างงานทั้งสิ้น 17,917 คน คิดเป็นร้อยละ 75.84 ของแรงงานทั้งหมด

สำหรับแหล่งที่ตั้งสำคัญของโรงงานอุตสาหกรรม พิจารณาจากความหนาแน่นของโรงงาน ขนาดเงินลงทุน และจำนวนการจ้างงาน ได้แก่

  • อำเภอเมือง เป็นพื้นที่ที่มีโรงงานตั้งอยู่หนาแน่นมากเป็นอันดับ 1 และมีจำนวนการจ้างงานสูงเป็นอันดับ 2 ของจังหวัดชัยภูมิ
  • อำเภอจัตุรัส มีจำนวนโรงงานตั้งอยู่หนาแน่นเป็นอันดับ 2 มีจำนวนการจ้างแรงงานสูงเป็นอันดับ 1 ของจังหวัด และมีเงินทุนภาคอุตสาหกรรมสูงเป็นอันดับที่ 2 ของจังหวัดชัยภูมิ การจ้างแรงงานที่สูงเป็นอันดับ 1 ของจังหวัดเป็นการจ้างงานในประเภทอุตสาหกรรมสิ่งทอ
  • อำเภอแก้งคร้อ เป็นแหล่งที่ตั้งสำคัญของกลุ่มอุตสาหกรรมถักทอ การตัดเย็บเสื้อผ้า เป็นพื้นที่ที่มีการจ้างแรงงานสูงเป็นอันดับ 3 ของจังหวัดชัยภูมิ
  • อำเภอภูเขียว เป็นแหล่งที่ตั้งสำคัญของอุตสาหกรรมเกษตร (น้ำตาลทราย) ผลิตเอทานอล การผลิตกระแสไฟฟ้า และการผลิต PARTICLE BOARD มีเงินทุนภาคอุตสาหกรรมสูงเป็นอันดับที่ 1 ของจังหวัดชัยภูมิ
  • อำเภอบำเหน็จณรงค์และอำเภอหนองบัวระเหว เป็นแหล่งที่ตั้งสำคัญของอุตสาหกรรมแป้งมันสำปะหลัง อำเภอบำเหน็จณรงค์ เป็นแหล่งที่ตั้งเหมืองโปแตชของโครงการอาเซียน

ส่วนในพื้นที่ของอำเภอที่เหลือ คือ คอนสวรรค์ บ้านเขว้า เกษตรสมบูรณ์ หนองบัวแดง เทพสถิต บ้านแท่น คอนสาร ภักดีชุมพล เนินสง่า และอำเภอซับใหญ่ แม้สถานภาพปัจจุบันจะบ่งชี้ว่ามีธุรกรรมอุตสาหกรรมตั้งอยู่เบาบาง แต่มีหลายพื้นที่ที่มีศักยภาพในการส่งเสริมพัฒนาอุตสาหกรรมในพื้นที่ที่เข้มข้น เช่น การผลิตผลิตภัณฑ์ผ้าไหม สิ่งถักทอ ในอำเภอคอนสวรรค์ บ้านเขว้า เนินสง่า เทพสถิต[6]

การท่องเที่ยว[แก้]

จังหวัดชัยภูมิมีจำนวนผู้มาเยี่ยมเยือนในปี พ.ศ. 2559 จำนวน 1,505,718 คน เพิ่มขึ้นจากปี 2558 ซึ่งมีจำนวนผู้มาเยี่ยมเยือน 1,418,833 คน รวมทั้งสิ้น 86,885 คน หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 6.12 และมีรายได้จากการท่องเที่ยวในปี 2559 จำนวน 1,639.80 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปี พ.ศ. 2558 ซึ่งมีรายได้จากการท่องเที่ยว 1,467.85 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 171.95 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 11.71 มีจำนวนห้องพัก 2,612 ห้อง จำนวนผู้เข้าพักแรม 744,179 คน มีอัตราการเข้าพักร้อยละ 54.44

แหล่งท่องเที่ยว[แก้]

ทุ่งดอกปทุมมา
ดอกกระเจียวขาวที่ผาก่อรัก

อุทยาน สวนสาธารณะ และสวนพฤกษศาสตร์[แก้]

ลานกางเต้นท์ อุทยานแห่งชาติไทรทอง

ชัยภูมิเป็นจังหวัดที่มีทรัพยากรธรรมชาติทั้งภูเขาและป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ เป็น1ใน5จังหวัด (5จังหวัดที่ประกาศเป็นพื้นที่ต้นน้ำลำธารของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ;จังหวัดนครราชสีมา-แม่น้ำมูล-ลำมูลบน-ลำตะคอง,จังหวัดชัยภูมิ-แม่น้ำชี-ลำน้ำพรม-ลำน้ำเซิน,จังหวัดเลย-แม่น้ำเลย-ลำน้ำพอง-แม่น้ำเหือง,จังหวัดอุดรธานี-แม่น้ำสงคราม-แม่น้ำปาว-ลำน้ำห้วยหลวงและจังหวัดสกลนคร-แม่น้ำสงคราม-ลำน้ำพุง-ลำน้ำก่ำ) ที่เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีอุทยานแห่งชาติ/เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าที่สำคัญดังนี้

  1. อุทยานแห่งชาติตาดโตน ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่ตำบลนาฝาย อำเภอเมืองชัยภูมิ
  2. อุทยานแห่งชาติภูแลนคา ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่ตำบลห้วยต้อน อำเภอเมืองชัยภูมิ
  3. อุทยานแห่งชาติไทรทอง ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่ตำบลวังตะเฆ่ อำเภอหนองบัวระเหว
  4. อุทยานแห่งชาติป่าหินงาม ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่อำเภอเทพสถิต
  5. อุทยานแห่งชาติน้ำพอง ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านผือ อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น (ขอนแก่น-ชัยภูมิ)
  6. อุทยานแห่งชาติน้ำหนาว ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่อำเภอน้ำหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์ (เพชรบูรณ์-ชัยภูมิ)
  7. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว ที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ ตั้งอยูที่ตำบลทุ่งลุยลาย อำเภอคอนสาร
  8. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตะเบาะ-ห้วยใหญ่ ที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ ตั้งอยูที่ตำบลตะเบาะ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ (เพชรบูรณ์-ชัยภูมิ)
  9. สวนพฤกษศาสตร์สวนรุกขชาติน้ำผุดทัพลาว
  10. สวนพฤกษศาสตร์สวนรุกชาติ100ปี กรมป่าไม้ (ภูกุ้มข้าว) ชัยภูมิ

วัฒนธรรม[แก้]

ภาษา[แก้]

การแต่งกายแบบชาวลาวชัยภูมิ ในการประกวดมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2016 ตัวแทน กรวรรณ หลอดสันเทียะ (รอบชุดประจำจังหวัด)

จังหวัดชัยภูมิมีประชากรที่สืบเชื้อสายต่าง ๆ อาศัยปะปนกันอยู่ เนื่องจากมีเขตแดนติดต่อระหว่าง 3 ภาค ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง และ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จึงทำให้จังหวัดชัยภูมิมีภาษาที่ใช้แตกต่างกัน โดยมีส่วนใหญ่เป็นกลุ่มภาษา ขร้า-ไท โดยมีภาษาไทยมาตรฐานเป็นภาษาราชการ โดยสามารถแยกได้เป็น 5 ภาษาหลัก ดังนี้

  • ภาษาลาวสำเนียงเวียงจันทน์ เป็นภาษาที่ใช้มากที่สุดในจังหวัดชัยภูมิ เนื่องจาก ในอดีตบรรพบุรุษของชาวชัยภูมิส่วนใหญ่สืบเชื้อสายมาจากนครเวียงจันทน์ โดยพบการใช้ทุกอำเภอ ซึ่งปัจจุบันภาษาดังกล่าวมีการปะปนสำเนียงทั้งจากโคราช ภาษาไทย และภาษาล้านนา จึงทำให้มีสำเนียงที่แตกต่างออกไปจากเดิม เช่น หากจะใช้คำว่า "งู" ภาษาอีสานจะออกเสียง "งู่" ส่วนภาษานี้จะออกเสียง "งู้" อีกทั้งยังมีคำว่า "เมือบ้าน" ที่เป็นภาษาอีสานทั่วไป แต่ภาษานี้จะใช้ว่า "กับบ้าน" ส่วนคำว่าขนมจีน จะใช้คำว่า "ขนมเส่น" ไม่ใช้คำว่า "ข้าวปุ้น" และ "ซกเล็ก"ในที่นี้ หมายถึง ส้มตำใส่ขนมจีน มิได้หมายถึง ลาบเลือด เป็นต้น โดยแถบที่ยังคงรักษาสำเนียงเดิมไว้ได้มากที่สุดอยู่ที่แถบอำเภอเกษตรสมบูรณ์ และภูเขียว
  • ภาษาลาวสำเนียงหลวงพระบาง เป็นภาษาเดียวกันที่ใช้มากในแถบจังหวัดเลย บางส่วนของหนองคาย อุตรดิตถ์ เชียงราย น่าน พิษณุโลก เพชรบูรณ์ โดยเป็นภาษาหลักของแขวงหลวงพระบาง ทางตอนบนของประเทศลาว ซึ่งภาษานี้เป็นภาษาหลักที่ใช้ในอำเภอคอนสาร และมีปะปนในแถบอำเภอหนองบัวแดง อำเภอภักดีชุมพล อำเภอภูเขียว อำเภอเกษตรสมบูรณ์
  • ภาษาไทยโคราช ใช้มากในแถบอำเภอทางตอนล่างของจังหวัด ได้แก่ อำเภอจัตุรัส อำเภอเทพสถิต อำเภอบำเหน็จณรงค์ อำเภอเนินสง่า อำเภอซับใหญ่ และบางส่วนในแถบอำเภอเมือง เช่น ตำบลบ้านค่าย และในอำเภอคอนสวรรค์ ได้แก่ บ้านโนนพันชาติ ตำบลโนนสะอาด
  • ภาษาญัฮกุร เป็นภาษามอญโบราณ จัดอยู่ในกลุ่มภาษาตระกูลมอญ-เขมร คำศัพท์หลายคำใกล้เคียงกับภาษาเขมรและภาษากูย ใช้ในหมู่ชาวบนหรือญัฮกุร ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์เก่าแก่ และเป็นมอญโบราณเผ่าสุดท้าย ซึ่งหากเทียบกับจังหวัดอื่นที่มีชนกลุ่มนี้อาศัยอยู่ จังหวัดชัยภูมิถือว่ามีมากที่สุด โดยพบได้ที่ บ้านน้ำลาด หมู่ที่ 4 ตำบลนายางกลัก อำเภอเทพสถิต นอกจากนี้ยังมีที่บ้านวังกำแพง ในอำเภอบ้านเขว้า ที่บ้านท่าโป่ง บ้านห้วยแย้ ในอำเภอหนองบัวระเหว ที่บ้านสะพานหิน บ้านสะพานยาง ในอำเภอเทพสถิต
  • ภาษาอีสาน หรือ ภาษาลาวตะวันตก มีการใช้บางหมู่บ้าน โดยส่วนใหญ่จะกระจัดกระจายอยู่กับคนเชื้อสายเวียงจันทน์ในแถบอำเภอแก้งคร้อ และอำเภอคอนสวรรค์

นอกจากนี้ จังหวัดชัยภูมิยังมีกลุ่มชนต่าง ๆ เช่น ชาวไทยเชื้อสายจีนที่บางส่วนยังคงสามารถพูดภาษาจีนได้ ซึ่งมีกระจายในตัวเมืองของทุกอำเภอ และมีมากในอำเภอเมือง แก้งคร้อ จัตุรัส ภูเขียว เกษตรสมบูรณ์ ตามลำดับ และชาวไทยเชื้อสายแขก ที่พบบ้างในตัวเมืองเช่นเดียวกัน แต่พบได้น้อยกว่า อีกทั้งยังมีชาวภูไท ที่าศัยปะปนอยู่กับชนพื้นเมืองในเขต อำเภอคอนสารอีกด้วย

ประเพณี[แก้]

ด้วยประชากรที่หลากหลาย จังหวัดชัยภูมิจึงมีวัฒนธรรมประเพณีที่เกิดจากการผสมผสานกันระหว่างชุมชน จนกลายเป็นเอกลักษณ์ประจำจังหวัด โดยมีประเพณีสามอย่าง ดังนี้

  • ประเพณีการแห่นาคโหด จัดอยู่ที่ วัดตาแขก บ้านโนนเสลา ตำบลหนองตูม อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ เป็นประเพณีที่เป็นบททดสอบความอดทนของบุตรชาย เพื่อทดแทนพระคุณของมารดา ที่ต้องทนอยู่ไฟ และเลี้ยงดูบุตรจนเติบใหญ่ โดยจะจัดงานบวชเป็นหมู่ ในช่วงเดือนหกตามจันทรคติของไทย ซึ่งชาวบ้านจะหามนาคที่นั่งอยู่บนแคร่ไม้ไผ่ พร้อมกับโยน และเขย่าแคร่ไม้ไผ่อย่างรุนแรงเดินรอบหมู่บ้าน กันอย่างสนุกสนาน เพื่อทดสอบความอดทน และความตั้งใจของนาคที่อยู่บนแคร่ เพื่อจะบวชทดแทนคุณบิดามารดา
  • ประเพณีงานบุญกระธูป อำเภอหนองบัวแดง เป็นประเพณีที่จัดในช่วงของวันออกพรรษา ในอดีตแต่ก่อนประเพณีออกพรรษา ชาวบ้านจะร่วมแรงร่วมใจกันสร้างกระธูปโดยจะตีเกราะเคาะขอลอให้ชาวบ้านออกไปรวมตัว ณ จุดนัดหมาย (อาจเป็นศาลากลางบ้านหรือบ้านผู้ใหญ่บ้าน) หนุ่มสาวตื่นเต้นมากในการไปพันกระธูป ซึ่งกว่าจะเป็นกระธูปจุดได้ต้องผ่านกระบวนการยาวนานพอสมควรเพราะไม่ใช้กระธูปหรือธูปที่วางขายตามท้องตลาด แต่เกิดมาจากการขยี้เอามาจากกาบมะพร้าวจนร่วงออกมาราวผง แล้วพันด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์หุ้มอีกทีด้วยกระดาษสีหรือกระดาษหลากสีสัน ก่อนที่จะนำเข้าไปมัดกับดาวก้านตาล (สานจากใบตาลหรือใบลาน) จากนั้นจึงนำไปมัดห้อยกับก้านธูปที่เป็นเสมือนคันเบ็ด ทำไว้มากๆเสร็จแล้วจึงนำเข้าไปเสียบเข้าไปรูรอบปล้องไม้ไผ่ทำเป็นชั้นขึ้นไปเหมือนฉัตร ประดับตกแต่งงดงามก่อนที่จะนำออกมาจุดในวันเวียนเทียนออกพรรษา และในปัจจุบันประเพณีบุญกระธูปได้เป็นอัตลักษณ์ของอำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ
  • ประเพณีการตีคลีไฟ หรือการละเล่นตีคลีไฟ ถือเป็นกีฬาโบราณการละเล่นพื้นบ้านของชาวบ้านหนองเขื่อง ต.กุดตุ้ม อ.เมือง จ.ชัยภูมิ มาช้านานกว่า 100 ปี กีฬานี้สูญหายมาจนถึงช่วงปี 2546 ได้มีกลุ่มคณาจารย์ ผู้ใหญ่บ้าน วัดและได้กลับมาให้ความสนใจภูมิปัญญาของชาวบ้านดั่งเดิมให้กลับมาฟื้นคืนขึ้นอีกครั้ง ได้มีการริเริ่มอนุรักษ์กีฬาโบราณตีคลีไฟมาอย่างต่อเนื่อง โดยจะมีการละเล่นในช่วงวันออกพรรษา และหน้าหนาวของทุกปี

นอกจากนี้ยังมีประเพณีในช่วงเทศกาลที่สำคัญต่างๆ เช่น

  • งานเจ้าพ่อพระยาแล และงานกาชาด
  • งานบุญเดือนหก
  • งานบุญเดือนสี่ประเพณีไทคอนสาร
  • งานส้มโอบ้านแท่น
  • งานพระไกรสิงหนาท

อีกทั้งยังมีงานเทศกาลที่เกิดขึ้นจากบทเพลงรำวงของวงสุนทราภรณ์ ชื่อว่า "สาวบ้านแต้" เมื่อ 60 ปีก่อน คือ งานสืบสานตำนานสาวบ้านแต้ จัดที่อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งในบทเพลงกล่าวถึงสาวบ้านแต้ขี่รถจักรยานไปเกษตรสมบูรณ์ ซึ่งบ้านแต้นั้นคือ บ้านหนองแต้ หมู่ที่ 6 ตำบลบ้านยาง อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ โดยเริ่มจัดเมื่อเดือนกันยายน ปีพุ.ศ.2559 ซึ่งเป็นงานเทศกาลใหม่ของจังหวัดชัยภูมิ

สถาบันการศึกษา[แก้]

ระดับอุดมศึกษา[แก้]

สถาบันอุดมศึกษารัฐ
สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ
สถาบันอุดมศึกษาในกำกับกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
สถาบันอุดมศึกษาในกำกับกระทรวงสาธารณสุข
  • ศูนย์แพทยศาสตร์ศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลชัยภูมิ (ศูนย์แพทยศาสตร์ศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลชัยภูมิ สถาบันร่วมผลิตแพทย์ แห่งสำนักวิชาแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี)
สถาบันอุดมศึกษาในกำกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
สถาบันอุดมศึกษาเอกชน

ระดับอาชีวศึกษา[แก้]

ประเภทรัฐบาล
ประเภทเอกชน

ระดับมัธยมศึกษา[แก้]

สถานที่สำคัญ[แก้]

ศาสนสถานที่สำคัญ[แก้]

ปรางค์กู่ อำเภอเมืองชัยภูมิ

สนามกีฬาสำคัญ[แก้]

บุคคลที่มีชื่อเสียง[แก้]

พระมหาสมปอง ตาลปุตฺโต
พระเถระ
ข้าราชการ
นักแสดง
ตลก
นางงาม
นักมวย
นักร้อง
นักจัดรายการวิทยุโทรทัศน์และสื่อ
นักเขียน
นักกีฬา
นักการเมือง

อ้างอิง[แก้]

  1. ศูนย์สารสนเทศเพื่อการบริหารและงานปกครอง. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ข้อมูลการปกครอง." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.dopa.go.th/padmic/jungwad76/jungwad76.htm [ม.ป.ป.]. สืบค้น 18 เมษายน 2553.
  2. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_59.pdf 2561. สืบค้น 7 กุมภาพันธ์ 2562.
  3. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. "ดัชนีความก้าวหน้าของคน 2560 ." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: [1] 2560. สืบค้น 21 สิงหาคม 2561.
  4. [http://www.nesdb.go.th
  5. ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 34 ตอนที่ ๐ก วันที่ 29 เมษายน 2460
  6. ที่มา : สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดชัยภูมิ

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

พิกัดภูมิศาสตร์: 15°48′N 102°02′E / 15.8°N 102.04°E / 15.8; 102.04