จังหวัดนครนายก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
สำหรับความหมายอื่น ดูที่ นครนายก (แก้ความกำกวม)
จังหวัดนครนายก
ตราประจำจังหวัดนครนายก
ตราประจำจังหวัด
นครนายก เมืองในฝันที่ใกล้กรุง
ภูเขางาม น้ำตกสวย
รวยธรรมชาติ ปราศจากมลพิษ
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย นครนายก
อักษรโรมัน Nakhon Nayok
ผู้ว่าราชการ ณัฐพงษ์ ศิริชนะ
(ตั้งแต่ พ.ศ. 2560)
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 2,122.0 ตร.กม.[1]
(อันดับที่ 67)
ประชากร 259,342 คน[2] (พ.ศ. 2560)
(อันดับที่ 72)
ความหนาแน่น 122.21 คน/ตร.กม.
(อันดับที่ 40)
ISO 3166-2 TH-26
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
ต้นไม้ สุพรรณิการ์
ดอกไม้ สุพรรณิการ์
สัตว์น้ำ ปลาตะเพียนทอง
ศาลากลางจังหวัด
ที่ตั้ง ถนนสุวรรณศร ตำบลท่าช้าง อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก 26000
โทรศัพท์ (+66) 0 3731 4575
เว็บไซต์ จังหวัดนครนายก
แผนที่
 
ประเทศมาเลเซียประเทศพม่าประเทศลาวประเทศเวียดนามประเทศกัมพูชาจังหวัดนราธิวาสจังหวัดยะลาจังหวัดปัตตานีจังหวัดสงขลาจังหวัดสตูลจังหวัดตรังจังหวัดพัทลุงจังหวัดกระบี่จังหวัดภูเก็ตจังหวัดพังงาจังหวัดนครศรีธรรมราชจังหวัดสุราษฎร์ธานีจังหวัดระนองจังหวัดชุมพรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์จังหวัดเพชรบุรีจังหวัดราชบุรีจังหวัดสมุทรสงครามจังหวัดสมุทรสาครกรุงเทพมหานครจังหวัดสมุทรปราการจังหวัดฉะเชิงเทราจังหวัดชลบุรีจังหวัดระยองจังหวัดจันทบุรีจังหวัดตราดจังหวัดสระแก้วจังหวัดปราจีนบุรีจังหวัดนครนายกจังหวัดปทุมธานีจังหวัดนนทบุรีจังหวัดนครปฐมจังหวัดกาญจนบุรีจังหวัดสุพรรณบุรีจังหวัดพระนครศรีอยุธยาจังหวัดอ่างทองจังหวัดสิงห์บุรีจังหวัดสระบุรีจังหวัดลพบุรีจังหวัดนครราชสีมาจังหวัดบุรีรัมย์จังหวัดสุรินทร์จังหวัดศรีสะเกษจังหวัดอุบลราชธานีจังหวัดอุทัยธานีจังหวัดชัยนาทจังหวัดอำนาจเจริญจังหวัดยโสธรจังหวัดร้อยเอ็ดจังหวัดมหาสารคามจังหวัดขอนแก่นจังหวัดชัยภูมิจังหวัดเพชรบูรณ์จังหวัดนครสวรรค์จังหวัดพิจิตรจังหวัดกำแพงเพชรจังหวัดตากจังหวัดมุกดาหารจังหวัดกาฬสินธุ์จังหวัดเลยจังหวัดหนองบัวลำภูจังหวัดหนองคายจังหวัดอุดรธานีจังหวัดบึงกาฬจังหวัดสกลนครจังหวัดนครพนมจังหวัดพิษณุโลกจังหวัดอุตรดิตถ์จังหวัดสุโขทัยจังหวัดน่านจังหวัดพะเยาจังหวัดแพร่จังหวัดเชียงรายจังหวัดลำปางจังหวัดลำพูนจังหวัดเชียงใหม่จังหวัดแม่ฮ่องสอนแผนที่ประเทศไทย จังหวัดนครนายกเน้นสีแดง
เกี่ยวกับภาพนี้

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

จังหวัดนครนายก เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางของประเทศไทย จัดตั้งขึ้นครั้งล่าสุดโดยพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดนนทบุรี จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดนครนายก พุทธศักราช 2489 ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2489

ประวัติ[แก้]

สันนิษฐานว่าเคยเป็นเมืองสมัยทวารวดี มีหลักฐานแนวกำแพงเนินดินและสันคูอยู่ที่ตำบลดงละคร แต่นครนายกนั้นปรากฏหลักฐานในสมัยอยุธยาเป็นเมืองหน้าด่านทางทิศตะวันออกในสมัยพระเจ้าอู่ทอง ต่อมาในปี พ.ศ. 2437 รัชกาลที่ 5 ทรงจัดลักษณะการปกครองโดยแบ่งเป็นมณฑล นครนายกได้เข้าไปอยู่ในเขตมณฑลปราจีนบุรีจนเมื่อปี พ.ศ. 2445 ทรงเลิกธรรมเนียมการมีเจ้าครองเมืองและให้มีตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดขึ้นแทน ในช่วง พ.ศ. 2486-2489 นครนายกได้โอนไปรวมกับจังหวัดปราจีนบุรีและสระบุรี หลังจากนั้นจึงแยกเป็นจังหวัดอิสระ

บันทึกจากอดีต[แก้]

จังหวัดนครนายก ระหว่างปี พ.ศ. 2382 - 2387 ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีชาวต่างประเทศคือ บาทหลวงปาเลอกัวซ์ และ ดาเวนพอร์ท เดินทางมาถึงเมืองนครนายก และได้บันทึกว่า เมืองนครนายกมีพลเมืองประมาณ 5,000 คน ส่วนมากเป็นชาวลาว และมีชาวสยามอยู่ด้วย ราษฎรประกอบอาชีพในการปลูกข้าวและหาของป่าส่งไปขายที่กรุงเทพ

ที่มาของชื่อ[แก้]

ที่มาของชื่อนครนายกนั้นไม่ชัดเจนทางประวัติศาสตร์ แนวคิดหลักของที่มาของชื่อมีดังนี้

  • จังหวัดนครนายกเดิมชื่อบ้านนาแต่ภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็นจังหวัดนครนายก ในสมัยกรุงศรีอยุธยาดินแดนของนครนายกเป็นป่ารกชัฏ เป็นที่ดอนทำนา หรือทำการเพาะปลูกอะไรไม่ค่อยได้ผล มีไข้ป่าชุกชุมผู้คนจึงพากันอพยพไปอยู่ที่อื่นจนกลายเป็นเมืองร้าง ต่อมาพระมหากษัตริย์ทรงทราบความเดือดร้อนของชาวเมืองจึงโปรดให้ยกเลิกภาษีค่านา เพื่อจูงใจให้ชาวเมืองอยู่ที่เดิมทำให้มีคนอพยพมาอยู่เพิ่มมากขึ้นจนเป็นชุมชนใหญ่ และเรียกเมืองนี้จนติดปากว่า เมืองนา-ยก ภายหลังจึงกลายเป็นนครนายกจนทุกวันนี้ [3]
  • สมัยก่อนรัชกาลที่ 5 การปกครองส่วนภูมิภาคถูกแบ่งเป็นสมุหนายกและสมุหกลาโหม โดยสมุหกลาโหมปกครองทั้งฝ่ายพลเรือนและทหารในหัวเมืองด้านใต้ และสมุหนายกปกครองทั้งฝ่ายพลเรือนและทหารในหัวเมืองด้านเหนือ พื้นที่เดิมของจังหวัดนครานายกนั้นเป็พื้นที่ที่เคยอยู่สังกัดกับสมุหกลาโหมแต่ถายหลังถูกโอนให้อยู่ภายใต้การดูแลของสมุหนายก พื้นที่ตรงนี้จึงได้ชื่อว่านครนายกนับแต่นั้นเป็นต้นมา [3]

ภูมิศาสตร์[แก้]

จังหวัดนี้ตั้งอยู่ที่ละติจูดที่ 14 องศาเหนือ และลองจิจูดที่ 101 องศาตะวันออก มีระยะทางจากจากกรุงเทพมหานครตามถนนรังสิต-นครนายก (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 305) ผ่านอำเภอองครักษ์ถึงจังหวัดนครนายก ระยะทาง 105 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 2,122 ตารางกิโลเมตรหรือประมาณ 1,326,250 ไร่

สภาพโดยทั่วไปเป็นที่ราบ ทางตอนเหนือและตะวันออกเป็นภูเขาสูงชันในเขตอำเภอบ้านนา อำเภอเมืองนครนายก และอำเภอปากพลี ส่วนหนึ่งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ซึ่งเป็นเขตรอยต่อกับอีก 3 จังหวัด ได้แก่ สระบุรี นครราชสีมา และปราจีนบุรี ซึ่งมีเทือกเขาติดต่อกับทิวเขาดงพญาเย็น มียอดเขาสูงที่สุดของจังหวัดคือ ยอดเขาเขียวมีความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,351 เมตร ส่วนทางตอนกลางและตอนใต้เป็นที่ราบอันกว้างใหญ่ เป็นส่วนหนึ่งของที่ราบสามเหลี่ยมลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาที่เรียกว่า "ที่ราบกรุงเทพฯ"

ลักษณะดินเป็นดินปนทรายและดินเหนียวเหมาะแก่การ ทำนา ทำสวนผลไม้ และการอยู่อาศัย

สัญลักษณ์ประจำจังหวัด[แก้]

การเมืองการปกครอง[แก้]

หน่วยการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

แผนที่อำเภอในจังหวัดนครนายก

การปกครองส่วนภูมิภาคของจังหวัดนครนายกแบ่งออกเป็น 4 อำเภอ 41 ตำบล 403 หมู่บ้าน

  1. อำเภอเมืองนครนายก
  2. อำเภอปากพลี
  3. อำเภอบ้านนา
  4. อำเภอองครักษ์

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

จังหวัดนครนายกมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรวม 46 แห่ง ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครนายก, เทศบาลเมือง 1 แห่ง คือ เทศบาลเมืองนครนายก, เทศบาลตำบล 5 แห่ง และองค์การบริหารส่วนตำบล 39 แห่ง[4] โดยรายชื่อเทศบาลทั้งหมดในจังหวัดนครนายกมีดังนี้

ทำเนียบผู้ว่าราชการจังหวัด[แก้]

ลำดับ ชื่อ เริ่มดำรงตำแหน่ง ออกจากตำแหน่ง
1 พระพิบูลย์สงคราม (จอน) 1 กุมภาพันธ์ 2445 13 กรกฎาคม 2449
2 พระกรุงศรีบริรักษ์ (สุ่ม) 13 กรกฎาคม 2449 23 กุมภาพันธ์ 2450
3 พระพนมสารนรินทร์ (กลึง) 23 กุมภาพันธ์ 2450 11 มกราคม 2451
4 พระเสนานิคมพินิจ (ม.ร.ว.ชุบนพวงศ์) 15 มีนาคม 2451 14 กรกฎาคม 2458
5 พระยานายกรชนวิมลภักดี (เจริญ ปริยานนท์) 14 กรกฎาคม 2458 5 พฤษภาคม 2470
6 พระศรีนครคาม (ทอง สุทธพินทุ) 5 พฤษภาคม 2470 16 กรกฎาคม 2471
7 หม่อมเจ้าธงชัยศิริพันธ์ ศรีธวัช 13 สิงหาคม 2471 28 กุมภาพันธ์ 2476
8 หลวงศรีนรานุบาล (สมุทร สาขากร) 5 มีนาคม 2476 30 เมษายน 2478
9 หลวงบรรณสารประสิทธิ์ (ประสิทธิ์ โรจนาวิภาต) 13 พฤษภาคม 2478 1 สิงหาคม 2481
10 หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง โรจนกุล) 6 สิงหาคม 2481 1 พฤษภาคม 2482
11 หลวงภูวนาทนรานุบาล (สนิท มหามุสิก) 5 พฤษภาคม 2482 16 พฤศจิกายน 2482
12 ขุนธรรมรัฐธุราทร (โกมล โรจน์สุนทร) 16 พฤศจิกายน 2482 1 พฤษภาคม 2484
13 ขุนไมตรีประชารักษ์ (กิมเซ็ง วัลยกุล) 5 พฤษภาคม 2484 31 ธันวาคม 2485
14 นายชุณห์ นกแก้ว 1 พฤศจิกายน 2489 1 กันยายน 2490
15 ขุนวรคุตคณารักษ์ (บุญฤทธิ์ วรคุตตานนท์) 2 กันยายน 2490 1 มกราคม 2491
16 ขุนสนิทประชากร (สนิท สนิทประชากร) 2 มกราคม 2491 8 มิถุนายน 2496
17 นายนวน มีชำนาญ 10 มิถุนายน 2496 21 กรกฎาคม 2497
18 นายประพนธ์ ณ พัทลุง 22 กรกฎาคม 2497 26 เมษายน 2498
19 นายชูสง่า ฤทธิประศาสน์ (ไชยพันธุ์) 27 เมษายน 2498 8 ตุลาคม 2502
20 นายแสวง รุจิรัต 9 ตุลาคม 2502 30 มิถุนายน 2503
21 นายประทวน อรรถโกวิท กรกฎาคม 2503 30 กันยายน 2510
22 นายอนันต์ พยัคฆันตร์ 1 ตุลาคม 2510 16 พฤศจิกายน 2510
23 นายสมอาจ กุยยกานนท์ 16 ธันวาคม 2510 30 กันยายน 2515
24 นายจำรูญ ปิยัมปตระ 1 ตุลาคม 2515 1 มกราคม 2519
ลำดับ ชื่อ เริ่มดำรงตำแหน่ง ออกจากตำแหน่ง
25 นายเมธี ส.ศรีสุภาพ 1 มกราคม 2519 30 กันยายน 2521
26 นายสนิท รุจิณรง 1 ตุลาคม 2521 30 กันยายน 2523
27 นายกริช เกตุแก้ว 1 ตุลาคม 2523 30 กันยายน 2525
28 นายธานี โรจนาลักษณ์ 1 ตุลาคม 2525 30 กันยายน 2527
29 นายปัญญา ฤกษ์อุไร 1 ตุลาคม 2527 30 กันยายน 2531
30 นายสุชาญ พงษ์เหนือ 1 ตุลาคม 2531 30 กันยายน 2532
31 ร้อยตรีพูลศักดิ์ สัตยานุรักษ์ 1 ตุลาคม 2532 15 มิถุนายน 2534
32 นายประกิต เทพชนะ 16 มิถุนายน 2534 25 มกราคม 2536
33 คุณหญิงจรัสศรี ทีปิรัช 26 มกราคม 2536 5 มิถุนายน 2541
34 ดร.พีรพล ไตรทศาวิทย์ 6 มิถุนายน 2541 30 กันยายน 2542
35 นายประกิต กันยาบาล 1 ตุลาคม 2542 30 กันยายน 2544
36 นายเชิดวิทย์ ฤทธิประศาสน์ 1 ตุลาคม 2544 30 กันยายน 2547
37 นายรัชทิน ศยามานนท์ 1 ตุลาคม 2547 30 กันยายน 2548
38 นายปานชัย บวรรัตนปราณ 1 ตุลาคม 2548 12 พฤศจิกายน 2549
39 นายเจตน์ ธนวัฒน์ 13 พฤศจิกายน 2549 6 พฤษภาคม 2551
40 นายไพรัตน์ สกลพันธุ์ 6 พฤษภาคม 2551 15 มีนาคม 2552
41 นายปรีชา กมลบุตร 16 มีนาคม 2552 30 กันยายน 2553
42 นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ 1 ตุลาคม 2553 13 มกราคม 2555
43 ดร.สุรชัย ศรีสารคาม 23 กุมภาพันธ์ 2555 18 ตุลาคม 2556
44 ดร.ทวี นริสศิริกุล 30 ตุลาคม 2556 30 กันยายน 2558
45 ดร.สุจินต์ ไชยชุมศักดิ์ 1 ตุลาคม 2558 30 กันยายน 2559
46 ดร.ประดิษฐ์ ยมานันท์ 1 ตุลาคม 2559 30 กันยายน 2560
47 นายณัฐพงษ์ ศิริชนะ 1 ตุลาคม 2560 ปัจจุบัน

การศึกษา[แก้]

ในจังหวัดนครนายกมีสถาบันอุดมศึกษาต่าง ๆ ได้แก่

สถานที่สำคัญ[แก้]

วัดที่สำคัญ
วัดคีรีวัน
  • วัดโพธินายก
  • วัดอุดมธานี (พระอารามหลวง)
  • วัดศรีเมือง วัดโบราณติดกำแพงเมืองนครนายก
  • วัดถ้ำสาริกา
  • วัดเจดีย์ทอง
  • วัดเขานางบวช รอยพระพุทธบาทจำลอง
  • วัดบุญนาครักขิตาราม หลวงพ่อเศียรนคร
  • วัดป่าศรีถาวรนิมิต
  • วัดพราหมณี (พระอารามหลวง) หลวงพ่อปากแดง
  • วัดเขาทุเรียน วัดที่ทาด้วยสีชมพูทั้งวัด
  • วัดคีรีวัน พระแก้วมรกตจำลององค์ใหญ่
  • วัดสะแกซึง
  • วัดพระธรรมจักร
สถานที่ท่องเที่ยว
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวน
  • น้ำตกวังตะไคร้
  • น้ำตกสาริกา
  • น้ำตกนางรอง
  • พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวน

บุคคลที่มีชื่อเสียง[แก้]

พระสงฆ์ พระภิกษุ
  • สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (หม่อมราชวงศ์เจริญ ญาณฉนฺโท) – สมเด็จพระราชาคณะฝ่ายมหานิกาย เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ และอดีตเจ้าอาวาสวัดโมลีโลกยารามราชวรวิหารและวัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร
  • พระครูวิมุตยาภรณ์ (เกิด ปริมุตฺโต) (หลวงพ่อเกิด) – พระเกจิดัง และท่านเป็นอดีตเจ้าอาวาสวัดโพธิ์แทน จังหวัดนครนายก
  • พระครูพิศาลธรรมประยุต (เกิด ปุณณปัญโญ) – พระเกจิอาจารย์ อดีตเจ้าอาวาสวัดสะพาน จังหวัดนครนายก
  • หลวงปู่สนธิ์ สุมโน – อดีตเจ้าอาวาสวัดเขาคอกสุมมนาราม จังหวัดนครนายก (สรีระไม่เน่าเปื่อย)
  • หลวงปู่สี ฐานิโย – อดีตเจ้าอาวาสวัดพระฉาย (เขาชะโงก) จังหวัดนครนายก (สรีระไม่เน่าเปื่อย)
  • หลวงปู่ชื่น – อดีตเจ้าอาวาสวัดเขาหัวนา จังหวัดนครนายก (สรีระไม่เน่าเปื่อย)
  • หลวงพ่อแดง – อดีตเจ้าอาวาสวัดท่าแห จังหวัดนครนายก (ร่างเป็นหิน)
นักการเมือง
บันเทิง
นักกีฬา

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. ศูนย์สารสนเทศเพื่อการบริหารและงานปกครอง. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ข้อมูลการปกครอง." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.dopa.go.th/padmic/jungwad76/jungwad76.htm [ม.ป.ป.]. สืบค้น 18 เมษายน 2553.
  2. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_57.pdf 2560. สืบค้น 23 กุมภาพันธ์ 2561.
  3. 3.0 3.1 เว็บมาสเตอร์ นครนายก (2012-02-21). "ประวัดิความเป็นมาจังหวัดนครนายก". กรมโยธาธิการและผังเมือง. สืบค้นเมื่อ 2017-10-23. 
  4. ข้อมูลจำนวน อปท. แยกรายจังหวัด กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

พิกัดภูมิศาสตร์: 14°12′N 101°13′E / 14.2°N 101.22°E / 14.2; 101.22