จังหวัดสระบุรี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
จังหวัดสระบุรี
ตราประจำจังหวัดสระบุรี
ตราประจำจังหวัด
พระพุทธบาทสูงค่า เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์
ฐานผลิตอุตสาหกรรม เกษตรนำล้ำแหล่งเที่ยว
หนึ่งเดียวกะหรี่ปั๊บนมดี ประเพณีตักบาตรดอกไม้งาม
เหลืองอร่ามทุ่งทานตะวัน ลือลั่นเมืองชุมทาง
ข้อมูลทั่วไป
ชื่ออักษรไทย สระบุรี
ชื่ออักษรโรมัน Saraburi
ชื่อไทยอื่น ๆ หระรี
ผู้ว่าราชการ บัณฑิตย์ เทวีทิวารักษ์
(ตั้งแต่ พ.ศ. 2559)
ข้อมูลสถิติ
ISO 3166-2 TH-19
พื้นที่ 3,576.486 ตร.กม.[1]
(อันดับที่ 56)
ประชากร 640,065 คน[2] (พ.ศ. 2559)
(อันดับที่ 41)
ความหนาแน่น 177.12 ตร.กม.
(อันดับที่ 17)
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
ต้นไม้ ตะแบกนา
ดอกไม้ สุพรรณิการ์
สัตว์น้ำ ปูน้ำตกสระบุรี
ศาลากลางจังหวัด
ที่ตั้ง ถนนพิชัยรณรงค์สงคราม ตำบลปากเพรียว อำเภอเมืองสระบุรี จังหวัดสระบุรี 18000
โทรศัพท์ (+66) 0 3621 1458, 0 3622 0439
เว็บไซต์ จังหวัดสระบุรี
แผนที่
 
ประเทศมาเลเซีย ประเทศพม่า ประเทศลาว ประเทศเวียดนาม ประเทศกัมพูชา จังหวัดนราธิวาส จังหวัดยะลา จังหวัดปัตตานี จังหวัดสงขลา จังหวัดสตูล จังหวัดตรัง จังหวัดพัทลุง จังหวัดกระบี่ จังหวัดภูเก็ต จังหวัดพังงา จังหวัดนครศรีธรรมราช จังหวัดสุราษฎร์ธานี จังหวัดระนอง จังหวัดชุมพร จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดเพชรบุรี จังหวัดราชบุรี จังหวัดสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสาคร กรุงเทพมหานคร จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดฉะเชิงเทรา จังหวัดชลบุรี จังหวัดระยอง จังหวัดจันทบุรี จังหวัดตราด จังหวัดสระแก้ว จังหวัดปราจีนบุรี จังหวัดนครนายก จังหวัดปทุมธานี จังหวัดนนทบุรี จังหวัดนครปฐม จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดอ่างทอง จังหวัดสิงห์บุรี จังหวัดสระบุรี จังหวัดลพบุรี จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์ จังหวัดศรีสะเกษ จังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดอุทัยธานี จังหวัดชัยนาท จังหวัดอำนาจเจริญ จังหวัดยโสธร จังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดมหาสารคาม จังหวัดขอนแก่น จังหวัดชัยภูมิ จังหวัดเพชรบูรณ์ จังหวัดนครสวรรค์ จังหวัดพิจิตร จังหวัดกำแพงเพชร จังหวัดตาก จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดเลย จังหวัดหนองบัวลำภู จังหวัดหนองคาย จังหวัดอุดรธานี จังหวัดบึงกาฬ จังหวัดสกลนคร จังหวัดนครพนม จังหวัดพิษณุโลก จังหวัดอุตรดิตถ์ จังหวัดสุโขทัย จังหวัดน่าน จังหวัดพะเยา จังหวัดแพร่ จังหวัดเชียงราย จังหวัดลำปาง จังหวัดลำพูน จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดแม่ฮ่องสอนแผนที่ประเทศไทย จังหวัดสระบุรีเน้นสีแดง
เกี่ยวกับภาพนี้

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

สระบุรี เป็นจังหวัดในภาคกลางของประเทศไทย นับเป็นเสมือนด่านผ่านระหว่างภาคกลางกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีประวัติศาสตร์เก่าแก่ มีความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ และพรั่งพร้อมด้วยแหล่งท่องเที่ยวมากมาย สระบุรี เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลาง ที่มีทรัพยากรการท่องเที่ยวที่สำคัญในด้านโบราณสถานทางพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ ประเพณี ซึ่งยังคงคุณค่าไว้ได้อย่างครบถ้วน และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สมบูรณ์อยู่เป็นจำนวนมาก อีกทั้งเป็นจังหวัดหนึ่งที่น่าท่องเที่ยวและศึกษาหาความรู้ ลักษณะภูมิประเทศ สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปมีลักษณะดังนี้ ตอนเหนือ ตะวันออก และตอนกลางของจังหวัดเป็นป่ามีเนินเขาสลับที่ราบสูง ซึ่งเหมาะในการปลูกพืชไร่ ตอนใต้และตะวันตกส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบเหมาะในการทำนา แม่น้ำที่สำคัญมีเพียงสายเดียว คือ แม่น้ำป่าสัก ซึ่งนับว่าเป็นเส้นเลือดใหญ่ของจังหวัดสระบุรี โดยอาศัยน้ำใช้ในการเกษตร และประโยชน์อย่างอื่น แม่น้ำป่าสักไหลผ่านอำเภอมวกเหล็ก อำเภอแก่งคอย อำเภอเมืองสระบุรี อำเภอเสาไห้ ไปบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยาที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา คิดเป็นความยาวประมาณ 105 กิโลเมตร นอกจากนั้นสระบุรียังมีคลองที่สำคัญๆ หลายสาย เช่น คลองรพีพัฒน์ คลองเริงราง คลองวิหารแดง และคลองเพรียว เป็นต้น และยังเป็นเมืองที่มีความสำคัญต่อภาคอุตสาหกรรมลำดับต้นๆของประเทศไทย โดยเป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมมากมายที่มีชื่อเสียงระดับโลกอีกด้วย นับเป็นอีกหนึ่งจังหวัดที่มีศักยภาพที่เพรียบพร้อมในทุกๆด้าน ทั้งทาง ธรรมชาติ สถานที่ท่องเที่ยว ศิลปะ วัฒนธรรม และอุตสาหกรรม ของประเทศไทย

สัญลักษณ์ประจำจังหวัด[แก้]

ประวัติศาสตร์[แก้]

สระบุรีเป็นเมืองสำคัญเมืองหนึ่งแต่โบราณ สันนิษฐานว่าตั้งขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2092 ในรัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ การตั้งเมืองนี้สันนิษฐานว่า พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้แบ่งเขตพื้นที่บางส่วนของเมืองลพบุรีกับเมืองนครนายกมารวมกันตั้งขึ้นเป็นเมืองสระบุรี ทั้งนี้เพื่อต้องการให้เป็นศูนย์ระดมพลเมืองในยามศึกสงคราม เพราะฉะนั้นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นต้นมา จึงมักพบเรื่องราวของจังหวัดสระบุรีเกี่ยวกับการศึกสงครามอยู่เสมอ

ชื่อจังหวัด[แก้]

สำหรับที่มาของคำว่า “สระบุรี” สันนิษฐานว่า เพราะเหตุที่ทำเลที่ตั้งครั้งแรกมีบึงอยู่ใกล้ คือ “บึงหนองโง้ง” เมื่อตั้งเมืองขึ้นจึงได้นำเอาคำว่า “สระ” มารวมเข้ากันกับคำว่า “บุรี” เป็นชื่อเมือง “สระบุรี”

รายนามผู้ว่าราชการจังหวัด[แก้]

ลำดับ รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดสระบุรี ระยะเวลาการปฏิบัติงาน
1 พระยาพิไชยรณรงค์สงคราม (ดิศ) พ.ศ. 2441- 2452
2 พระสุระราชภักดี (อ่วม) พ.ศ. 2452 - 2456
3 พระบุรีสราธิการ (เป้า จารุเสถียร) พ.ศ. 2456 - 2457
4 พระยาสุรินทรภักดีศรีไผทสมันต์ (ส่าง) พ.ศ. 2457 - 2458
5 พระพิศาลสงคราม (ผล) พ.ศ. 2458 - 2460
6 พระยารามราชเดช (ม.ร.ว.ปาน นพวงศ์) พ.ศ. 2461 - 2465
7 พระทวาราวดีภิบาล (เชย ชัยประภา) พ.ศ. 2465 - 2467
8 พระจรูญภารการ (โป๊ กูระมะโรหิต) พ.ศ. 2467 - 2472
9 พระยาบุรีสราธิการ (โจ้ กนิษฐรัต) พ.ศ. 2472 - 2476
10 พระยาสุรพลพิพิธ (เป้า สุมนดิษฐ์) พ.ศ. 2476 - 2476
11 พระพิชัยศรแผลง (ผ่อง เอมมะวรรธนะ) พ.ศ. 2476 - 2481
12 นายอุดม บุญประกอบ พ.ศ. 2481 - 2484
13 ขุนนครรัฐเขตต์ (สุนทร ตามไท) พ.ศ. 2484 - 2486
14 ร.ต.อ.พระพิชิตบัญชาการ (ทรัพย์ พิชิต) พ.ศ. 2486 - 2487
15 พ.ต.เล็ก ทองสุนทร พ.ศ. 2488 - 2489
16 นายอุดม บุณยประสพ พ.ศ. 2489 - 2489
17 นายชม ชาตินันทน์ พ.ศ. 2489 - 2490
18 ร.ท.ถวิล ระวังภัย พ.ศ. 2490 - 2492
19 นายชุบ พิเศษนครกิจ พ.ศ. 2492 - 2494
20 นายสาย หุตะเจริญ พ.ศ. 2495 - 2496
21 พ.ต.อ.ตระกูล วิเศษรัตน์ พ.ศ. 2496 - 2496
22 นายประสิทธิ์ อุไรรัตน์ พ.ศ. 2496 - 2501
23 ขุนสนิท ประชากร พ.ศ. 2501 - 2504
24 นายวรวิทย์ รังสิโยทัย พ.ศ. 2504 - 2509
25 นายประพจน์ เรขะรุจิ พ.ศ. 2509 - 2513
26 นายวิสิษฐ์ ไชยพร พ.ศ. 2513 - 2514
27 นายวิทยา เกสรเสาวภาค พ.ศ. 2514 - 2515
28 นายเลิศ หงส์ภักดี พ.ศ. 2515 - 2520
29 นายโชดก วีรธรรมพูลสวัสดิ์ พ.ศ. 2520 - 2522
30 นายอารีย์ วงศ์อารยะ พ.ศ. 2522 - 2523
31 นายสนิท รุจิณรงค์ พ.ศ. 2523 - 2527
32 นายธานี โรจนาลักษณ์ พ.ศ. 2527 - 2531
33 นายไพฑูรย์ สุนทรวิภาต พ.ศ. 2531 - 2532
34 นายอภัย จันทนจุลกะ พ.ศ. 2532 - 2534
35 นายศักดา ลาภเจริญ พ.ศ. 2534 - 2535
36 นายปริญญา นาคฉัตรีย์ พ.ศ. 2535 - 2536
37 นายประกิต เทพชนะ พ.ศ. 2536 - 2538
38 นายอำนวย ยอดเพชร พ.ศ. 2538 - 2540
39 นายประยูร พรหมพันธุ์ พ.ศ. 2540 - 2541
40 นายสุนทร ริ้วเหลือง พ.ศ. 2541 - 2544
41 นายนรินทร์ พานิชกิจ พ.ศ. 2544 - 2545
42 นายทวีป เทวิน พ.ศ. 2545 - 2548
43 นายชุมพร พลรักษ์ พ.ศ. 2549 - 2549
44 นายธวัชชัย เทิดเผ่าไทย พ.ศ. 2549 - 2551
45 นายธนเษก อัศวานุวัตร ตุลาคม พ.ศ. 2551 - 30 กันยายน 2552
46 นายถาวร พรหมมีชัย 1 ตุลาคม พ.ศ. 2552 - 30 กันยายน 2556
47 นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2556 - 1 มิถุนายน 2557
48 นายวิเชียร พุฒิวิญญู 2 มิถุนายน 2557 - 30 กันยายน 2559
49 นายบัณฑิตย์ เทวีทิวารักษ์ 1 ตุลาคม 2559 - ปัจจุปัน

ภูมิศาสตร์[แก้]

สภาพภูมิศาสตร์ของจังหวัดสระบุรี นับว่าเป็นทำเลแห่งการเพาะปลูก ได้รับความอุดมสมบูรณ์จากแม่น้ำสายหลัก คือแม่น้ำป่าสัก และสภาพโดยทั่วไปเป็นที่ราบลุ่ม

ภูมิอากาศ[แก้]

สภาพโดยทั่วไปมีภูมิอากาศแบบร้อนชื้น อยู่ภายใต้อิทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และยังได้รับอิทธิพลจากพายุดีเปรสชันและพายุไต้ฝุ่นอีกด้วย โดยเฉพาะในช่วงเดือนสิงหาคมถึงเดือนกันยายนมีอุณหภูมิเฉลี่ย 28.3 องศาเซลเซียส มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยปีละประมาณ 1147.6 มิลลิเมตร มีฤดูต่าง ๆ 3 ฤดูคือ

  1. ฤดูร้อน ระหว่างเดือนมีนาคม-พฤษภาคม อากาศร้อนและแห้งแล้ง
  2. ฤดูฝน ระหว่างเดือนมิถุนายน-ตุลาคม อากาศจะชุ่มชื้นในเดือนกันยายน
  3. ฤดูหนาว ระหว่างเดือนพฤศจิกายน-กุมภาพันธ์ อากาศจะหนาวเย็นสลับกับอากาศร้อน

หน่วยการปกครอง[แก้]

การปกครองแบ่งออกเป็น 13 อำเภอ 111 ตำบล 965 หมู่บ้าน

  1. อำเภอเมืองสระบุรี
  2. อำเภอแก่งคอย
  3. อำเภอหนองแค
  4. อำเภอวิหารแดง
  5. อำเภอหนองแซง
  6. อำเภอบ้านหมอ
  7. อำเภอดอนพุด
  1. อำเภอหนองโดน
  2. อำเภอพระพุทธบาท
  3. อำเภอเสาไห้
  4. อำเภอมวกเหล็ก
  5. อำเภอวังม่วง
  6. อำเภอเฉลิมพระเกียรติ

 Amphoe Saraburi.svg

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

มีจำนวนทั้งสิ้น 109 แห่ง แบ่งออกเป็น เทศบาลเมือง 4 แห่ง เทศบาลตำบล 34 แห่ง และ องค์การบริหารส่วนตำบล 71 แห่ง โดยเทศบาลสามารถจำแนกได้ตามพื้นที่ดังนี้

ประชากรในจังหวัด[แก้]

      หมายถึงจำนวนประชากรได้เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปีก่อน
      หมายถึงจำนวนประชากรได้ลดลงเมื่อเทียบกับปีก่อน
อำเภอ/ปี 2559
(คน)
2558
(คน)
2557
(คน)
2556
(คน)
2555
(คน)
2554
(คน)
2553
(คน)
เมืองสระบุรี 118,851 118,938 118,299 118,124 117,466 115,880 116,052
แก่งคอย 99,770 99,300 98,113 96,990 96,285 95,294 94,555
หนองแค 92,966 92,337 91,621 90,956 90,601 90,041 89,651
พระพุทธบาท 64,471 64,382 64,272 63,984 63,755 63,608 63,611
มวกเหล็ก 55,860 55,475 54,981 54,407 54,014 53,624 52,851
บ้านหมอ 42,802 42,831 42,753 42,614 42,585 42,512 42,409
วิหารแดง 38,708 38,566 38,351 38,114 37,753 37,539 37,340
เฉลิมพระเกียรติ 36,301 35,971 35,486 35,021 34,601 34,066 33,547
เสาไห้ 33,735 33,653 33,310 32,871 32,555 32,264 31,959
วังม่วง 19,844 19,740 19,531 19,348 19,206 19,009 18,828
หนองแซง 15,888 15,823 15,792 15,774 15,782 15,726 15,679
หนองโดน 14,145 14,174 14,197 14,238 14,297 14,095 14,097
ดอนพุด 6,724 6,753 6,754 6,775 6,789 6,796 6,805
รวมทั้งจังหวัด 640,065 637,673 633,460 629,216 625,689 620,454 617,384
  • อ้างอิง: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย[3]

อุทยาน[แก้]

การศึกษา[แก้]

ระดับอุดมศึกษา[แก้]

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

น้ำตกเจ็ดสาวน้อย มวกเหล็ก

เชิงประวัติศาสตร์[แก้]

เชิงธรรมชาติ[แก้]

ห้างสรรพสินค้าในจังหวัด[แก้]

เส้นทางคมนาคม[แก้]

รถยนต์[แก้]

เส้นทางคมนาคมที่สำคัญของจังหวัดสระบุรี คือ

รถไฟ[แก้]

จากสถานีรถไฟกรุงเทพ มีบริการเดินรถไฟไปจังหวัดสระบุรีทุกวัน วันละหลายขบวน ใช้เวลาเดินทางประมาณ 2 ชั่วโมง และบางขบวนยังสามารถแวะลงได้ที่สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย และสถานีรถไฟมวกเหล็กได้ด้วย

ตารางเวลารถไฟ[แก้]

เที่ยวขึ้น[แก้]
ขบวนรถ ต้นทาง สระบุรี ปลายทาง หมายเหตุ
ชื่อสถานี เวลาออก ชื่อสถานี เวลาถึง
น921 กรุงเทพ 06.40 08.52 เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ 10.40 เดินรถเฉพาะวันหยุดราชการ
ช339 กรุงเทพ 05:20 07.51 ชุมทางแก่งคอย 08:15 ยกเว้นวันหยุดราชการ
ดพ21 กรุงเทพ 05.45 07.33 อุบลราชธานี 14.00
ร135 กรุงเทพ 06.40 09.09 อุบลราชธานี 18.00
ด75 กรุงเทพ 08.20 10.17 หนองคาย 17.45
ด71 กรุงเทพ 10.05 12.03 อุบลราชธานี 19.50 ขยายปลายทาง
จากศรีสะเกษ[5]
ธ233 กรุงเทพ 11:40 13.52 สุรินทร์ 20:00
ร145 กรุงเทพ 15.20 18.00 อุบลราชธานี 03.15
ช343 กรุงเทพ 17:25 20.08 ชุมทางแก่งคอย 20:40 ยกเลิกตั้งแต่
1 ตุลาคม
พ.ศ. 2558
ช341 กรุงเทพ 17:25 20.08 ชุมทางแก่งคอย 20:40 ยกเว้นวันหยุดราชการ
ด77 กรุงเทพ 18.35 20.30 หนองคาย 04.15
ร139 กรุงเทพ 18.55 21.09 อุบลราชธานี 06.15
ด69 กรุงเทพ 20.00 22.23 หนองคาย 06.45 ยกเลิกตั้งแต่
2 ธันวาคม
พ.ศ. 2559
ด67 กรุงเทพ 21.30 22.31 อุบลราชธานี 07.50
ร133 กรุงเทพ 20:45 23.01 หนองคาย 08:35
ด73 กรุงเทพ 21.50 23.44 ศีขรภูมิ 05.50 ยกเลิกตั้งแต่
11 พฤศจิกายน
พ.ศ. 2559[6]
ร141 กรุงเทพ 22.45 00.31 อุบลราชธานี 10.20
ร143 กรุงเทพ 23.40 01.57 อุบลราชธานี 11.50 ยกเลิกตั้งแต่
1 พฤศจิกายน
พ.ศ. 2555[7]
* ดพ= รถด่วนพิเศษ / ด= รถด่วน / ร= รถเร็ว / ธ= รถธรรมดา / ช= รถชานเมือง / พช= รถพิเศษชานเมือง / ท= รถท้องถิ่น / น= รถนำเที่ยว / ส= รถสินค้า


รถโดยสารประจำทาง[แก้]

จากกรุงเทพฯ มีรถโดยสารประจำทางทั้งรถธรรมดาและรถปรับอากาศของ บริษัท ขนส่ง จำกัด ออกจากสถานีขนส่งหมอชิต ถนนกำแพงเพชร2 วันละ 28 เที่ยว

ตารางเวลารถโดยสาร[แก้]

เที่ยวไป[แก้]
หมวด-สาย เส้นทาง มาตรฐานรถ จำนวนที่นั่ง ราคา เวลาออกต้นทาง
2-904 กรุงเทพ-สระบุรี รถปรับอากาศ ม.2 46 ที่ 76 บาท 05.00-19.00
เที่ยวกลับ[แก้]
หมวด-สาย เส้นทาง มาตรฐานรถ จำนวนที่นั่ง ราคา เวลาออกต้นทาง
2-904 สระบุรี-กรุงเทพ รถปรับอากาศ ม.2 46 ที่ 76 บาท 05.00-19.00

อ้างอิง[แก้]

  1. ศูนย์สารสนเทศเพื่อการบริหารและงานปกครอง. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ข้อมูลการปกครอง." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.dopa.go.th/padmic/jungwad76/jungwad76.htm [ม.ป.ป.]. สืบค้น 18 เมษายน 2553.
  2. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ พ.ศ. 2559." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_59.pdf 2559. สืบค้น 1 มีนาคม 2558.
  3. สถิติประชากรในจังหวัดสระบุรี
  4. สถานที่ตั้งสถาบันอุดมศึกษาในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา
  5. https://www.facebook.com/Thaitrainstory/photos/a.985444548250457.1073741857.617685891692993/985445121583733/?type=3&theater
  6. https://www.facebook.com/Thaitrainstory/photos/a.985444548250457.1073741857.617685891692993/985444711583774/?type=3&theater
  7. http://www.thairath.co.th/content/eco/299573

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

พิกัดภูมิศาสตร์: 14°32′N 100°53′E / 14.53°N 100.88°E / 14.53; 100.88