พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช.jpg

พระนามเต็ม พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
พระอิสริยยศ พระองค์เจ้า
ฐานันดรศักดิ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
ราชวงศ์ ราชวงศ์จักรี
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2419
สิ้นพระชนม์ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456
พระบิดา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา เจ้าจอมมารดาทับทิม
พระชายา หม่อมเจ้าหญิงประวาศสวัสดี โสณกุล

จอมพล พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช หรือพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดชเป็นพระราชโอรสองค์ที่ ๑๗ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่ เจ้าจอมมารดาทับทิม โดยเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกลุ่มแรกที่ทรงไปศึกษาต่อในทวีปยุโรป เมื่อกลับมาประเทศไทยทรงเข้ารับราชการในกองทัพบกและกระทรวงกลาโหมในตำแหน่งต่างๆ และทรงเป็นจอมพลพระองค์ที่ 2 ของกองทัพบกสยาม พระองค์ทรงเป็นต้นราชสกุล "จิรประวัติ"

พระประวัติ[แก้]

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช เป็นพระราชโอรสองค์ที่ ๑๗ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่ เจ้าจอมมารดาทับทิม (ธิดาพระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ)) เมื่อวันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๑๙ ในพระบรมมหาราชวัง

กิติยากร-รพีพัฒน์-จิรประวัติ-ประวิตร.jpg

พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช ทรงสำเร็จการศึกษาชั้นต้นที่โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ เป็นพระราชโอรสกลุ่มแรก ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงไปศึกษาต่อในทวีปยุโรป เมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๘ พร้อมกัน ๔ พระองค์ คือ

พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช ทรงศึกษาวิชาทหาร ที่ประเทศเดนมาร์ก เมื่อ พ.ศ. ๒๔๓๔ - ๒๔๓๗ ได้รับพระราชทานพระยศเป็นนายร้อยตรีแห่งกองทัพบกประเทศเดนมาร์ก จากนั้นทรงเข้าศึกษาในโรงเรียนชั้นสูงสำหรับนายทหารทั่วไป เมื่อทรงสอบวิชาทหารปืนใหญ่ได้แล้ว ใน พ.ศ. ๒๔๓๙ จึงออกไปฝึกราชการอยู่ในกรมทหารปืนใหญ่สนามของประเทศเดนมาร์ก

เสด็จกลับประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๐ เข้ารับราชการในกองทัพบกและกระทรวงกลาโหม ทรงดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ, ปลัดกองทัพบก, เสนาธิการทหารบก และเสนาบดีกระทรวงกลาโหม ทรงเป็นจอมพลพระองค์แรกของ กองทัพบกสยาม

ขณะดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงกลาโหมได้ทรงปรึกษากับ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ เสนาธิการทหารบก ถึงความจำเป็นที่ประเทศไทยจะต้องมีเครื่องบินไว้ใช้ป้องกันประเทศ เหมือนอย่างอารยประเทศ และริเริ่มจัดตั้งกองบินทหารบก ซึ่งในเวลาต่อมาได้พัฒนาเป็น กองทัพอากาศไทย

จอมพล พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช สิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ ๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๕๖ สิริพระชนมายุได้ ๓๗ พรรษา ทรงได้รับการยกย่องให้เป็น "พระบิดาแห่งกองทัพบกไทย"

พระโอรส-ธิดา[แก้]

ตราประจำราชสกุลจิรประวัติ

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช ทรงได้รับพระราชทานวังมหานาคจากสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงให้เป็นที่ประทับของพระองค์และเจ้าจอมมารดาทับทิมสึบมา พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดชทรงเป็นต้นราชสกุล จิรประวัติ [1]

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช ทรงอภิเษกสมรสกับ หม่อมเจ้าหญิงประวาศสวัสดี โสณกุล (๒๕ ธันวาคม ๒๔๒๖ - ๑๑ ธันวาคม ๒๔๔๕) เมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๔๑ มีพระราชโอรสและพระราชธิดา คือ

ภายหลังที่พระชายาองค์แรกทรงสิ้นชีพิตักษัย พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดชทรงอภิเษกสมรสกับ หม่อมเจ้าหญิงสุมนมาลย์ โสณกุลเมื่อวันที่ ๒๘ เมษายน พ.ศ. ๒๔๔๗ ซึ่งหม่อมเจ้าหญิงสุมนมาลย์ โสณกุล(๑๔ เมษายน ๒๔๓๑ - ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๔๘๒)เป็นพระขนิษฐาร่วมพระบิดา-มารดาเดียวกันกับหม่อมเจ้าหญิงประวาศสวัสดี โสณกุล

   พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดชทรงอภิเษกสมรส กับหม่อมเจ้าหญิงสุมนมาลย์ โสณกุล มีพระราชโอรส คือ
   หม่อมเจ้าชายนิทัศนาธร จิรประวัติ(๑๖ ตุลาคม ๒๔๕๕ - ๑๕ สิงหาคม ๒๕๑๔) (๙ มกราคม ๒๔๔๙ - ๓ มีนาคม ๒๕๐๖) ทรงอภิเษกสมรสกับ หม่อมอนุวงศ์ กุญชร ณ อยุธยา มีพระราชโอรส คือ
  • หม่อมราชวงศ์วัฒนาธร จิรประวัติ
    หม่อมราชวงศ์วัฒนาธร จิรประวัติ สมรสกับ รจนา ไรซ์ มีโอรสและธิดา คือ
  • หม่อมหลวงวราธร จิรประวัติ
  • หม่อมหลวงหญิงภัทธราธร จิรประวัติ
  • หม่อมหลวงจิราธร จิรประวัติ
  • หม่อมหลวงหญิงรจนาธร จิรประวัติ
  • หม่อมหลวงหญิงวิฏราธร จิรประวัติ
   หม่อมหลวงวราธร จิรประวัติ สมรสกับ นางพัดชา จิรประวัติ ณ อยุธยา มีโอรสและธิดา คือ
  • นายจิระ จิรประวัติ ณ อยุธยา
  • นางสาวแพรวา จิรประวัติ ณ อยุธยา
   หม่อมเจ้าชายขจรจิรพันธ์ จิรประวัติ (๑๖ ตุลาคม ๒๔๕๕ - ๑๕ สิงหาคม ๒๕๑๔) ทรงอภิเษกสมรสกับ หม่อมราชวงศ์หญิงกุลปราโมทย์ สวัสดิกุล มีพระราชธิดา คือ
  • หม่อมราชวงศ์หญิงสุรภี จิรประวัติ
   หม่อมราชวงศ์หญิงสุรภี จิรประวัติ สมรสกับ หม่อมราชวงศ์วุฒิสวัสดิ์ สวัสดิวัตน์ มีธิดา คือ
  • หม่อมหลวงหญิงเสาวรส สวัสดิวัตน์
  • หม่อมหลวงหญิงกุลยา สวัสดิวัตน์ [2]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

พระองค์ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสูงสุดของตระกูลต่าง ๆ ดังต่อไปนี้[3]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ[แก้]

ราชตระกูล[แก้]

พระราชตระกูลในสามรุ่นของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช
กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช

พระชนก:
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระอัยกาฝ่ายพระชนก:
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระปัยกาฝ่ายพระชนก:
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระศรีสุริเยนทร์
พระอัยยิกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระเทพศิรินทรามาตย์
พระปัยกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์
กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก:
หม่อมน้อย
พระชนนี:
เจ้าจอมมารดาทับทิม
พระอัยกาฝ่ายพระชนนี:
พระยาอัพภันตริกามาตย์
(ดิศ โรจนดิศ)
พระปัยกาฝ่ายพระชนนี:
จมื่นอินทร์ประพาส (เลี้ยง)
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ท้าวมังสี (ขำ)
พระอัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ขรัวยายอิ่ม
พระปัยกาฝ่ายพระชนนี:
ไม่ทราบ
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ไม่ทราบ

อ้างอิง[แก้]

  1. http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~royalty/thailand/i215.html
  2. กิติวัฒนา (ไชยันต์) ปกมนตรี, หม่อมราชวงศ์. สายพระโลหิตในพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ : ดีเอ็มดี, พ.ศ. 2551. 290 หน้า. ISBN 978-974-312-022-0
  3. จอมพล พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช จากเว็บไซต์กองทัพบก
  4. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ ฝ่ายหน้า และฝ่ายใน, เล่ม ๑๘, ตอน ๔๖, ๑๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๔๔, หน้า ๘๗๔
  5. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๒๗, ตอน ๐ ง, ๑๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๕๓, หน้า ๒๔๐๙
  1. ณัฐวุฒิ สุทธิสงคราม,พระประวัติและงานสำคัญ ของ จอมพลกรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช, พระนคร, โรงพิมพ์แพร่การช่าง, 2514.
  2. จดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. ๒๔๕๗ (เก็บรักษาไว้ที่ หอสมุดแห่งชาติและ หอวชิราวุธานุสรณ์)

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

ก่อนหน้า พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช ถัดไป
สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้า
กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
2leftarrow.png ผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ
(8 สิงหาคม พ.ศ. 2444 - 11 ธันวาคม พ.ศ. 2453)
2rightarrow.png เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต
(หม่อมราชวงศ์ อรุณ ฉัตรกุล)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า
กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์
2leftarrow.png เสนาบดีกระทรวงกลาโหม
(11 ธันวาคม พ.ศ. 2453 - 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456)
2rightarrow.png เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต
(หม่อมราชวงศ์ อรุณ ฉัตรกุล)