พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระราชวรวงศ์เธอ
กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา
กรมหมื่นกวีสุพจน์ปรีชา.jpg
เลขานุการหอพระสมุดวชิรญาณ
พระบุตร7 พระองค์
ราชวงศ์จักรี
พระบิดากรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
พระมารดาจอมมารดาเลี่ยมใหญ่
ประสูติ25 กันยายน พ.ศ. 2414
สิ้นพระชนม์18 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 (55 ปี)

มหาอำมาตย์ตรี พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา (25 กันยายน พ.ศ. 2414 - 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2470)[1] เป็นพระราชโอรสในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญกับจอมมารดาเลี่ยมใหญ่

พระกรณียกิจ[แก้]

พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา มีพระนามเดิมว่า พระบวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ ทรงรับราชการในรัชกาลที่ 5 ทรงเข้ารับราชการในกรมยุทธนาธิการ ตำแหน่งเสมียนฝึกหัด จนได้เลื่อนเป็นนายร้อยเอก ต่อมาในปี พ.ศ. 2435 ย้ายมารับราชการในกระทรวงมหาดไทย เป็นพนักงานหนังสือลับ[2] จากนั้นในวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2444 โปรดเกล้าฯ ให้เป็น ปลัดบัญชี กระทรวงมหาดไทย[3] และได้เป็น ข้าหลวงตรวจการกรมสรรพากรนอก เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2451 ต่อมาได้เลื่อนเป็นเจ้ากรมมหาดไทย ในรัชกาลที่ 6 เป็นเลขานุการหอพระสมุดวชิรญาณ ถึงวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 โปรดให้สถาปนาเป็น พระราชวรวงษ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา ทรงศักดินา 11000[4] ต่อมาได้รับโปรดเกล้าฯ เป็นองคมนตรี[5] และทรงพระราชทานยศนายกองตรีเสือป่า

สิ้นพระชนม์[แก้]

พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา ประชวรพระวาโย สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 7 เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 เวลา 23:30 น. พระชันษา 56 ปี วันต่อมาเวลา 16:30 น. เจ้าพนักงานสรงพระศพ แล้วเชิญพระศพลงพระหีบลอง ตั้งบำเพ็ญกุศลที่วัดส้มเกลี้ยง[6]

วันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2473 เวลา 17:30 น. พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาพระราชทานเพลิงพระศพพร้อมกับพระศพพระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิไลยวรวิลาส ณ พระเมรุวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เช้าวันต่อมาพระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เสด็จมาบำเพ็ญกุศลสามหาบ แล้วเจ้าพนักงานเชิญพระอัฐิไปประดิษฐานในพระอุโบสถวัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร[1] เป็นต้นราชสกุลกัลยาณะวงศ์

พระโอรสธิดา[แก้]

กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา ทรงเป็นต้นราชสกุลกัลยาณวงศ์ ทรงมีหม่อมหลายคน เช่น หม่อมผิน กัลยาณวงศ์ ณ อยุธยา,หม่อมช้อย กัลยาณวงศ์ ณ อยุธยา ทรงมีพระโอรสและพระธิดา 7 พระองค์[7]ดังนี้

  1. หม่อมเจ้าวรพุฒิพิไลย กัลยาณวงศ์ (ประสูติเมื่อวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2461) มีหม่อมผินเป็นหม่อมมารดา
  2. หม่อมเจ้าหญิงอำไพพิลาส กัลยาณวงศ์ ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งราชวงศ์เพื่อทำการสมรสกับสามัญชน
  3. หม่อมเจ้าหญิงพิศวาสกวี กัลยาณวงศ์ (ประสูติเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2464)
  4. หม่อมเจ้าปรีชา กัลยาณวงศ์ มีโอรส คือ หม่อมราชวงศ์จุลปรีชา กัลยาณวงศ์
  5. หม่อมเจ้ากัลยาณบุตร กัลยาณวงศ์
  6. หม่อมเจ้าชายไม่ปรากฏพระนาม (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2456 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2457)
  7. หม่มเจ้าหญิงพงศ์กวี กัลยาณวงศ์ (ประสูติเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งราชวงศ์เพื่อทำการสมรสกับสามัญชน

พระเกียรติยศ[แก้]

พระอิสรืยยศ[แก้]

  • พระบวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ (25 กันยายน พ.ศ. 2414 - 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454)
  • พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ (15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456)
  • พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 - ปัจจุบัน)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

ตำแหน่ง[แก้]

  • 13 เมษายน พ.ศ. 2444 ปลัดบัญชีกระทรวงมหาดไทย
  • 15 สิงหาคม พ.ศ. 2451 ข้าหลวงตรวจการกรมสรรพากรนอก[9]

พระยศทหาร กองเสือป่า และ ข้าราชการพลเรือนสยาม[แก้]

  • 20 ธันวาคม พ.ศ. 2432 ร้อยตรี[10]
  • ร้อยเอก[11]
  • นายกองตรีเสือป่า
  • มหาอำมาตย์ตรี[12]

อ้างอิง[แก้]

เชิงอรรถ
  1. 1.0 1.1 "หมายกำหนดการ ที่ 3/2473 พระราชทานเพลิงพระศพและศพ ที่เมรุวัดเบญจมบพิตดุสิตวนาราม พุทธศักราช 2473" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 47 (0 ง): 553–554. 18 พฤษภาคม 2473. สืบค้นเมื่อ 28 สิงหาคม 2561. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  2. ตำแหน่งข้าราชการในกระทรวงมหาดไทย
  3. พระราชทานสัญญาบัตร์ตำแหน่งหน้าที่ราชการ
  4. "พระบรมราชโองการ ประกาศ เลื่อนกรม ตั้งกรม ตั้งพระองค์เจ้า และตั้งเจ้าพระยา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 30 (ก): 337–339. 11 พฤศจิกายน 2456. สืบค้นเมื่อ 28 สิงหาคม 2561. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  5. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2458/D/114.PDF
  6. "ข่าวสิ้นพระชนม์" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 44 (ง): 625–627. 29 พฤษภาคม 2470. สืบค้นเมื่อ 28 สิงหาคม 2561. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  7. พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี, หน้า 271
  8. พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา
  9. แจ้งความกระทรวงมหาดไทย
  10. พระราชทานสัญญาบัตรทหาร
  11. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2456/A/329.PDF
  12. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2470/D/625_4.PDF
บรรณานุกรม
  • ศุภวัฒย์ เกษมศรี, พลตรี หม่อมราชวงศ์, และรัชนี ทรัพย์วิจิตร. พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2549. 360 หน้า. หน้า 271. ISBN 974-221-818-8
  • สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14, กรุงเทพฯ : สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, 2554. 296 หน้า. หน้า 139-140. ISBN 978-974-417-594-6