พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรุณวงษ์ กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ
กรมหลวงวรศักดาพิศาล.jpg

พระนาม อรุณวงษ์
พระอิสริยยศ พระเจ้าบรมวงศ์เธอชั้น 2
กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ
ฐานันดรศักดิ์ พระองค์เจ้าชั้นเอก
ราชวงศ์ ราชวงศ์จักรี
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2355
สิ้นพระชนม์ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2431 (76 ปี)
พระบิดา พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระมารดา เจ้าจอมมารดาเอม
หม่อม หม่อมเขียว

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ (22 กรกฎาคม พ.ศ. 2355 - 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2431) มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าอรุณวงษ์ เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 58 ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

พระองค์เจ้าอรุณวงษ์ ประสูติ ณ วันอาทิตย์ เดือน 7 แรม 6 ค่ำ ปีวอก ตรงกับวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2355 [1][2] ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเอม [3] ทรงรับราชการในรัชกาลที่ 4 ว่าการกรมกองแก้วจินดา และกรมช่างหล่อ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเป็นกรมหมื่นวรศักดาพิศาล เมื่อปีกุน พ.ศ. 2394

ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเป็น กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ เมื่อปีจอ พ.ศ. 2417

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ สิ้นพระชนม์เมื่อวันศุกร์ แรม 4 ค่ำ เดือน 8 ปีชวด ตรงกับวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2431 พระชันษา 76 ปี[4]

พระองค์ทรงเป็นต้นราชสกุลอรุณวงศ์ ทรงมีพระโอรสและพระธิดา ดังนี้

1.หม่อมเจ้าประวัติ อรุณวงศ์ (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2452)

2.หม่อมเจ้าหญิงสอิ้ง อรุณวงศ์ (ประสูติ พ.ศ. 2390?สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2456 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2461)

3.หม่อมเจ้าชายไม่ปรากฏพระนาม (ประสูติเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2402)

4.หม่อมเจ้าชายไม่ปรากฏพระนาม

5.หม่อมเจ้าทัศนา อรุณวงศ์ (ประสูติ พ.ศ. 2405 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2471 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2472)

6.หม่อมเจ้าหญิงระเบียบ อรุณวงศ์ (พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2471)

7.หม่อมเจ้าหญิงเล็ก อรุณวงศ์ (ประสูติ พ.ศ. 2411 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2440 พระราชทานเพลิง ณ วัดจักรวรรดิราชาวาส เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2447)

8.หม่อมเจ้าหญิงเฉลิม อรุณวงศ์ (ประสูติ พ.ศ. 2411)

9.หม่อมเจ้าน้อย อรุณวงศ์ หรือ หม่อมเจ้าหนูน้อย (ประสูติเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2420 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2473 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2475)

10.หม่อมเจ้าหญิงชอ้อน อรุณวงศ์

11.หม่อมเจ้าสนธยา อรุณวงศ์ (พระราชทานเพลิงเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2427)

12.หม่อมเจ้าหญิงเสาวคนธ์ อรุณวงศ์ (พระราชทานเพลิง ณ วัดอนงคาราม เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447)

13.หม่อมเจ้าหญิงแฉล้ม อรุณวงศ์ (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2426)

พระเกียรติยศ[แก้]

พระอิสริยยศ[แก้]

  • พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอรุณวงษ์ (22 กรกฎาคม พ.ศ. 2355 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าอรุณวงษ์ (21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - พ.ศ. 2394)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวรศักดาพิศาล (พ.ศ. 2394 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
  • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวรศักดาพิศาล (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - พ.ศ. 2417)
  • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ (พ.ศ. 2417 - ปัจจุบัน)

พระกรณียกิจ[แก้]

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพรรฒนาการสวัสดิ ทรงเป็นหนึ่งในคณะ ปรีวีเคาน์ซิล ใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีหน้าที่ถวายคำปรึกษาส่วนพระองค์ สืบสวนข้อเท็จจริงในราชการต่างๆ เพื่อกราบบังคมทูลและถวายความเห็นให้ทรงทราบ สอดส่องเหตุการณ์สำคัญในบ้านเมือง รวมไปถึงการชำระความฎีกาที่มีผู้นำมาถวาย ซึ่ง พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล ฯ มีพระกรณียกิจช่วยราชการ สนองงานพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจนมีผลงานปรากฏดังนี้

  • การเลิกทาส พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรด ฯ ให้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล วินิจฉัยการเลิกทาสเด็ก ซึ่งพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาลน้อมเกล้า ฯ ถวายความเห็นสนับสนุนพระราชดำริในพระองค์[5]
  • การโทรเลข พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรด ฯ ให้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล วินิจฉัยเรื่องการติดตั้งสายโทรเลขจากอังกฤษมายังกรุงเทพ ฯ ซึ่งทางอังกฤษยื่นข้อเสนอที่จะเป็นฝ่ายดำเนินการ แต่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาลถวายคำปรึกษาว่า ควรที่จะให้บริษัทของสยามเป็นผู้ดำเนินการเองจะส่งผลดีต่อประเทศชาติในระยะยาวมากกว่า [5]
  • การจัดศาล พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรด ฯ ให้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล วินิจฉัยการจัดศาล เพื่อมิให้เกิดคดีค้างศาล อันเป็นความเดือดร้อนของพสกนิกร ซึ่งพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาลน้อมเกล้า ฯ ถวายความเห็นเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรม และออกหมายเร่งรัดลูกขุนให้เร่งตัดสินคดีความ[5]
  • การลดเงินค่าราชการ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรด ฯ ให้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล วินิจฉัยการปรับค่าธรรมเนียมราชการ ซึ่งราษฏรแต่ละคนต้องเสียค่าธรรมเนียมราชการในอัตราที่แตกต่างกัน ตามสถานภาพที่แตกต่างกัน ซึ่งพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาลน้อมเกล้า ฯ ถวายความเห็นว่า อัตราค่าธรรมเนียมเดิม ทำให้คนบางคนอยากเป็นทาสเพื่อที่จะไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมในอัตราที่สูง จึงควรปรับปรุงให้เสมอภาคกัน และจะต้องจัดตั้งอำเภอเพื่อควบคุมบัญชี เพื่อให้เกิดความรวดเร็วในการเรียกงานราชการ[5]

พงศาวลี[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร. ย้อนรอยราชสกุลวงศ์ "วังหลวง". กรุงเทพ : สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2549. 304 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-941-205-2
  2. ในหนังสือ ธำรงศักดิ์ อายุวัฒนะ. ราชสกุลจักรีวงศ์ และราชสกุลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2544. 490 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-222-648-2 ระบุวันประสูติไว้ไม่ตรงกัน ระบุว่าประสูติวันอาทิตย์ที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2355 ความจริงแล้ววันที่ 13 พ.ค. 2355 ตรงกับวันพุธ 1
  3. เจ้าจอมมารดาเอม เป็นธิดาของพระยารัตนจักร (หงส์ทอง) หรือสมิงดาบเพชร เจ้ากรมกองมอญ เป็นพี่น้องต่างมารดาของเจ้าจอมมารดาป้อม ในรัชกาลที่ 1, เจ้าจอมเพ็ง ในรัชกาลที่ 2 และคุณม่วง ยายของหม่อมน้อย ในกรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ (พระชนนีใน สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี)
  4. ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวสิ้นพระชนม์ กรมหลวงวรศักดาพิศาลสุพรรฒนาการสวัสดิ, เล่ม ๕, ตอน ๑๙, ๙ กันยายน จ.ศ.๑๘๘๘, หน้า ๑๕๕
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 ราชบัณฑิตยสภา. คำปรึกษาราชการบางเรื่องซึ่งกรมหลวงวรศักดาพิศาลทำความเห็นถวายในรัชกาลที่ ๕. [ม.ป.ท.] : [ม.ป.พ.], พ.ศ. 2472.