เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สำหรับความหมายอื่น ดูที่ เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต
เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล)
14 เมษายน พ.ศ. 2399 – 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 (65 ปี)
Field Marshal Chao Phraya Bodindechanuchit (Mom Rajawongse Aroon Chatkul).jpg
เหล่าทัพ ทหารบก
ยศสูงสุด จอมพล (ทหารบก)
สังกัด กองทัพบกไทย
บำเหน็จ นพรัตนราชวราภรณ์
รัตนวราภรณ์
ปฐมจุลจอมเกล้า
อาชีพอื่น เสนาบดีกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2457)

จอมพล เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล) (14 เมษายน พ.ศ. 2399 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464) ผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ ระหว่างวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2457 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 เป็นพระโอรสในหม่อมเจ้านิล ฉัตรกุล (พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าฉัตร กรมหมื่นสุรินทรรักษ์) กับหม่อมราชวงศ์ สุ่น ปาลกะวงศ์ (นัดดาในพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปาน กรมหมื่นนราเทเวศร์)

ประวัติการรับราชการ[แก้ไขต้นฉบับ]

  • พ.ศ. 2415 ถวายตัวรับราชการเป็นมหาดเล็ก โดยเป็นพลทหารอยู่ในกองร้อยที่ 6 และได้เลื่อนเป็น สิบตรี และสิบโททหารมหาดเล็กกองร้อยที่ 5
  • พ.ศ. 2421 ย้ายไปรับราชการอยู่ในกรมทหารปืนใหญ่
  • พ.ศ. 2432 ปลัดกองโรงเรียนนายร้อย ขณะเป็นนายร้อยเอก
  • พ.ศ. 2435 ผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อย เลื่อนยศเป็นนายพันตรี มีบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสรวิเศษเดชาวุธ แล้วเลื่อนเป็นพระสรวิเศษเดชาวุธ เมื่อ พ.ศ. 2441
  • พ.ศ. 2442 ผู้บัญชาการทหารบกมณฑลกรุงเทพฯ แล้วเลื่อนยศเป็นนายพันโท
  • พ.ศ. 2443 ยกกระบัตรทัพบก เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาพหลพลพยุหเสนา
  • พ.ศ. 2444 นายพันเอก ย้ายไปเป็นปลัดทัพบก
  • พ.ศ. 2445 นายพลตรี
  • พ.ศ. 2446 รองผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ ในปีเดียวกันนี้ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาสีหราชเดโชไชย อภัยพิริยบรากรมพาหุ เจ้ากรมอาสาใหญ่ขวา ถือศักดินา 10,000[1]
  • พ.ศ. 2449 นายพลโท
  • พ.ศ. 2453 ผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงกลาโหม
  • พ.ศ. 2454 นายพลเอก และรั้งตำแหน่งผู้บัญชาการกรมพระคชบาล
  • พ.ศ. 2455 ได้รับสถาปนาเป็นเจ้าพระยา มีสมญาตามจารึกในสุพรรณบัฏว่า เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต มหิศรมหาสวามิภักดิ์ สุรินทรศักดิ์ประพัทธพงษ์ จัตุรงคเสนาบดี ยุทธวิธีสุขุมวินิต ธรรมสุจริตศิริสวัสดิ์ พุทธาพิรัตนสรณธาดา อุตมอาชวาธยาศัย อภัยพิริยบรากรมพาหุ ดำรงศักดินา 10,000[2]
  • พ.ศ. 2456 รั้งตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม
  • พ.ศ. 2457 เสนาบดีกระทรวงกลาโหม
  • พ.ศ. 2460 จอมพล

อสัญกรรม[แก้ไขต้นฉบับ]

เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต ป่วยมาช้านาน อาการทรงบ้างทรุดบ้างเรื่อยมา จนถึงแก่อสัญกรรมในวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 เวลา 14.35 น. สิริอายุได้ 65 ปี 133 วัน

เวลา 16.00 น. วันถัดมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาพระราชทานน้ำอาบศพ สวมชฎาพอก และโปรดให้เจ้าพนักงานประกอบโกศมณฑปแวดล้อมด้วยฉัตรและเครื่องยศ พระพิธีธรรม 8 รูป สวดพระอภิธรรมมีกำหนด 15 วัน[3]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญและเข็มที่ได้รับพระราชทาน[แก้ไขต้นฉบับ]

ผลงานสำคัญ[แก้ไขต้นฉบับ]

อ้างอิง[แก้ไขต้นฉบับ]

  1. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง, เล่ม 20, ตอน 8, 24 พฤษภาคม ร.ศ. 122, หน้า 119
  2. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ เลื่อนและตั้งกรมพระองค์เจ้า และเจ้าพระยา, เล่ม 29, ตอน ก, 13 พฤศจิกายน ร.ศ. 131, หน้า 254-256
  3. ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวอสัญญกรรม, เล่ม 38, ตอน 0 ง, 28 สิงหาคม 2464, หน้า 1,450-1,451
  4. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา, เล่ม ๓๖, ตอน ๐, ๒๕ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๒, หน้า ๓๓๑๘
  5. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๕, เล่ม ๒๘, ตอน ๐ ง, ๒๓ เมษายน พ.ศ. ๒๔๕๔, หน้า ๑๓๑