พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย
Jayanta Mongkol.jpg

พระอิสริยยศ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
ฐานันดรศักดิ์ พระองค์เจ้าชั้นเอก
ราชวงศ์ จักรี
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 30 มกราคม พ.ศ. 2408
สิ้นพระชนม์ 15 เมษายน พ.ศ. 2450 (42 ปี)
พระราชบิดา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา เจ้าจอมมารดาห่วง
ชายา หม่อมเจ้าสุภางค์ภักตร์ ไชยันต์
หม่อม 4 คน
พระบุตร 13 องค์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าไชยันตมงคล เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 77 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาห่วง ประสูติเมื่อวันอังคาร เดือน 3 ขึ้น 14 ค่ำ ปีฉลูสัปตศก จ.ศ. 1227 ตรงกับวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2408

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล ทรงรับราชการในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในตำแหน่งนายพันเอก ราชองครักษ์ เมื่อ พ.ศ. 2438 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรมมีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย[1] ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงวัง และกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ

เมื่อ พ.ศ. 2449 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ทรงก่อตั้งธนาคารแห่งแรกที่ดำเนินการโดยคนไทย ใช้ชื่อว่า บุคคลัภย์ (Book Club) ต่อมาได้รับพระบรมราชานุญาตให้จดทะเบียนตั้งเป็นธนาคารได้ถูกต้องตามกฎหมาย ใช้ชื่อว่า บริษัทแบงก์สยามกัมมาจล ทุนจำกัด (Siam Commercial Bank Co.) ปัจจุบันคือ ธนาคารไทยพาณิชย์ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล ทรงได้รับการยกย่องเป็น พระบิดาแห่งวงการธนาคารไทย[2]

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย สิ้นพระชนม์เมื่อวันจันทร์ เดือน 6 ขึ้น 4 ค่ำ ปีมะแมนพศก จ.ศ. 1269 ตรงกับวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2450 พระชันษาได้ 42 ปี ทรงเป็นต้นราชสกุลไชยันต์

พระโอรสและธิดา[แก้]

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ทรงเป็นต้นราชสกุลไชยันต์ มีหม่อม 5 ท่าน ได้แก่

  1. หม่อมน้อย (สกุลเดิม: ยุกตะเสวี)
  2. หม่อมกลีบ (สกุลเดิม: ฌูกะวิโรจน์)
  3. หม่อมเฮียะ (สกุลเดิม: ยุกตะเสวี)
  4. หม่อมส้วน (สกุลเดิม: ยุกตะเสวี)
  5. หม่อมเจ้าสุภางค์ภักตร์ (ราชสกุลเดิม: จรูญโรจน์) พระธิดาในพระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญโรจน์เรืองศรี กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ

โดยมีพระโอรสธิดารวมทั้งหมด 13 พระองค์ เป็นชาย 5 พระองค์ และหญิง 8 พระองค์

พระรูป พระนาม หม่อมมารดา ประสูติ สิ้นพระชนม์/สิ้นชีพิตักษัย คู่สมรส
หม่อมเจ้าสุภาภรณ์.JPG 1. หม่อมเจ้าสุภาภรณ์ ที่ 1 ในหม่อมน้อย 11 พฤษภาคม 2426 4 สิงหาคม 2501
หม่อมเจ้าถาวรมงคลวงศ์.JPG 2. หม่อมเจ้าถาวรมงคลวงศ์ ที่ 1 ในหม่อมกลีบ 29 ธันวาคม 2426 7 เมษายน 2483 หม่อมหลวงคลอง (สนิทวงศ์)
หม่อมเจ้าประสมสงค์ ไชยันต์.jpg 3. หม่อมเจ้าประสงค์สม ที่ 2 ในหม่อมกลีบ 12 ธันวาคม 2429 21 มิถุนายน 2499 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
หม่อมเจ้าภิรมย์สงวน.JPG 4. หม่อมเจ้าภิรมย์สงวน ที่ 2 ในหม่อมน้อย 25 สิงหาคม 2430 15 ตุลาคม 2520
หม่อมเจ้าประมวญทรัพย์.JPG 5. หม่อมเจ้าประมวญทรัพย์ ที่ 3 ในหม่อมน้อย 26 พฤศจิกายน 2435 19 ธันวาคม 2467
หม่อมเจ้าประดับศักดิ์.JPG 6. หม่อมเจ้าประดับศักดิ์ ที่ 3 ในหม่อมกลีบ 5 มกราคม 2435 1 พฤษภาคม 2526
หม่อมเจ้าตระหนักนิธิผล.JPG 7. หม่อมเจ้าตระหนักนิธิผล ที่ 1 ในหม่อมเฮียะ 11 มิถุนายน 2439 12 มิถุนายน 2473 หม่อมเจ้าประโลมจิตร (จิตรพงศ์)
หม่อมเจ้าวิมลอรรถ.JPG 8. หม่อมเจ้าวิมลอรรถ ที่ 2 ในหม่อมเฮียะ 1 มีนาคม 2441 9 กันยายน 2518
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย.jpg 9. หม่อมเจ้าวิวัฒนไชย
(พ.ศ. 2493: พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย)
หม่อมส้วน 29 เมษายน 2442 22 สิงหาคม 2509 หม่อมราชวงศ์ชวลิต (สนิทวงศ์)
หม่อมเจ้าพัฒน์คณนา (กิติยากร)
Emblem of the House of Chakri.svg 10. หม่อมเจ้าอำไพสุวรรณ ที่ 1 ในหม่อมเจ้าสุภางค์ภักตร์ 7 กรกฎาคม 2444 24 กุมภาพันธ์ 2476
หม่อมเจ้าจันทรจุฑา.JPG 11. หม่อมเจ้าจันทรจุฑา ที่ 2 ในหม่อมเจ้าสุภางค์ภักตร์ 11 สิงหาคม 2445 2 พฤษภาคม 2462
Emblem of the House of Chakri.svg 12. หม่อมเจ้ามหาฤกษ์ ที่ 3 ในหม่อมเจ้าสุภางค์ภักตร์ 16 พฤศจิกายน 2446 กรกฎาคม 2449
หม่อมเจ้าสุขาวดี.JPG 13. หม่อมเจ้าสุขาวดี ที่ 4 ในหม่อมเจ้าสุภางค์ภักตร์ 17 พฤศจิกายน 2448 พ.ศ. 2487

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศการสถาปนา พระเจ้าน้องยาเธอ พระวรวงษ์เธอ เปนต่างกรม แลสถาปนา หม่อมเจ้าเปนพระองคเจ้า แลเลื่อนตำแหน่งยศข้าราชการผู้ใหญ่, เล่ม 13, ตอน 1, 5 เมษายน พ.ศ. 2438, หน้า 16
  2. พระบิดาแห่งธนาคารไทย จาก เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์ธนาคารไทย
  3. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชพิธี ศรีสัจปานกาลพระราชทานพระไชยวัฒน์ องค์เล็กและเครื่องราชอิสริยาภรณ์และตั้งองคมนตรี, เล่ม ๙, ตอน ๒๖, ๑๘ กันยายน พ.ศ. ๒๔๒๓ ๑๙๙
  4. ราชกิจจานุเบกษา, ถวายบังคมพระบรมรูปและพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐, ตอน ๓๔, ๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๑๘๙๓, หน้า ๓๖๗
  5. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๔, เล่ม ๒๑, ตอน ๓๒, ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๗, หน้า ๕๖๔
  6. พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ ฝ่ายหน้า และฝ่ายใน
  7. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ, เล่ม ๑๒, ตอน ๓๖, ๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๓๘, หน้า ๓๒๘
ก่อนหน้า พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ถัดไป
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนสิริธัชสังกาศ 2leftarrow.png เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
(26 สิงหาคม พ.ศ. 2439 - 1 มิถุนายน พ.ศ. 2449)
2rightarrow.png พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค)