ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search
Thai Highway-11.svg
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11
ถนนวชิรวุธดำเนิน,
ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ลำปาง–เชียงใหม่,
ถนนนิมมานเหมินทร์
แผนที่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (สีแดง)
ข้อมูลของเส้นทาง
ส่วนหนึ่งของ (สายพิษณุโลก−เด่นชัย)
ความยาว: 545.779 กิโลเมตร (339.131 ไมล์)
ใช้งาน: พ.ศ. 2512 – ปัจจุบัน
ทางแยกที่สำคัญ
ปลายทิศใต้: Thai Highway-32.svg 32 ใน อ.อินทร์บุรี จ.สิงห์บุรี
 
ปลายทิศเหนือ: ถ.สุเทพ ใน อ.เมือง จ. เชียงใหม่
ระบบทางหลวง

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 สายอินทร์บุรี–เชียงใหม่ เป็นทางหลวงแผ่นดินสายประธานแนวเหนือ–ใต้ เชื่อมการคมนาคมระหว่างจังหวัดในภาคกลางกับจังหวัดในภาคเหนือของประเทศไทย มีระยะทาง 545.779 กิโลเมตร ปลายทางทิศใต้ของทางหลวงสายนี้อยู่ที่ทางแยกต่างระดับอินทร์บุรี ที่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 ในอำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี ส่วนปลายทางทิศเหนืออยู่ที่ถนนสุเทพ ในอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่[1]

รายละเอียดของเส้นทาง[แก้]

อินทร์บุรี–วังทอง[แก้]

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 เริ่มต้นจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 ที่ทางแยกต่างระดับอินทร์บุรี ตำบลท่างาม อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี มีเส้นทางไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นถนนขนาด 2 ช่องจราจร มีระยะทางในจังหวัดสิงห์บุรีเพียง 7 กิโลเมตรเท่านั้น ก็เข้าสู่จังหวัดนครสวรรค์ จากนั้นข้ามคลองอนุศาสนนันท์ ข้ามทางรถไฟสายเหนือ แล้วตัดกับถนนพหลโยธิน (ครั้งที่ 1) ที่ตำบลสุขสำราญ อำเภอตากฟ้า จังหวัดนครสวรรค์ และเป็นเส้นทางตรงขึ้นไปทางทิศเหนือ ผ่านอำเภอท่าตะโก อำเภอไพศาลี อำเภอหนองบัว แล้วเข้าสู่เขตจังหวัดพิจิตร ผ่านอำเภอดงเจริญ แล้วตัดกับทางหลวงหมายเลข 113 (พิจิตร-บ้านวังชมภู) ที่ตำบลเขาทราย อำเภอทับคล้อ แล้วขึ้นไปอำเภอวังทรายพูน อำเภอสากเหล็ก และเข้าสู่เขตจังหวัดพิษณุโลก ผ่านอำเภอบางกระทุ่มเป็นระยะทางประมาณ 9 กิโลเมตร และไปบรรจบกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 ที่แยกวังทอง ตำบลวังทอง อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก

พิษณุโลก–ลำปาง[แก้]

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 ที่แยกคุ้งตะเภา อำเภอเมืองอุตรดิตถ์

เมื่อมาถึงแยกวังทอง บริเวณกิโลเมตรที่ 211+841 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 จะใช้เส้นทางนับเลขกิโลเมตรร่วมกันกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 เป็นระยะทาง 11.894 กิโลเมตร จนถึงสี่แยกอินโดจีน ตำบลสมอแข อำเภอเมืองพิษณุโลก จึงได้เริ่มต้นเส้นทางใหม่ บริเวณกิโลเมตรที่ 223+735 ขึ้นไปทางทิศเหนือ ตัดกับถนนวงแหวนรอบเมืองพิษณุโลกด้านทิศเหนือ (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 126) ที่แยกดงประโดก ผ่านอำเภอวัดโบสถ์ ผ่านตำบลทับยายเชียง อำเภอพรหมพิรามเพียง 11 กิโลเมตร แล้วเข้าอำเภอวัดโบสถ์อีกครั้ง ก่อนที่จะเข้าเขตจังหวัดอุตรดิตถ์ ผ่านตำบลนาอิน ตำบลนายาง อำเภอพิชัย ตำบลน้ำอ่าง อำเภอตรอน ตำบลวังกะพี้ ตำบลป่าเซ่า ตำบลคุ้งตะเภา ตำบลงิ้วงาม อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ ขึ้นเขาพลึงเข้าเขตจังหวัดแพร่ โดยบรรจบกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 ที่ตำบลเด่นชัย อำเภอเด่นชัย โดยเส้นทางตั้งแต่พิษณุโลกถึงอำเภอเด่นชัย เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงเอเชียสาย 13[2] จากนั้นใช้เส้นทางร่วมกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 มาทางทิศตะวันตกเป็นระยะทาง 11.513 กิโลเมตร แล้วแยกทางจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 ที่ตำบลไทรย้อย อำเภอเด่นชัย ไปทางทิศตะวันตก และผ่านอำเภอลองเป็นอำเภอสุดท้าย

ลำปาง–เชียงใหม่[แก้]

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 บริเวณแยกดอยติ อ.เมืองลำพูน

เมื่อเข้าเขตจังหวัดลำปาง เส้นทางจะผ่านอำเภอแม่ทะ แล้วเข้าสู่อำเภอเมืองลำปาง โดยทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 ในช่วงนี้มีชื่อถนนว่า "ถนนวชิราวุธดำเนิน" ตัดกับทางเลี่ยงเมืองลำปาง (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 127) ที่แยกดอยพระบาท (1) ตำบลพระบาท อำเภอเมืองลำปาง แล้วมาสิ้นสุดที่ถนนพหลโยธิน (ครั้งที่ 2) ที่แยกดอยพระบาท (2) บริเวณกิโลเมตร 457+066 จากนั้นนับเลขกิโลเมตรร่วมกันกับถนนพหลโยธินไปทางทิศใต้ เป็นระยะทาง 5.548 กิโลเมตร จนถึงสี่แยกภาคเหนือ จึงแยกออกไปทางทิศตะวันตก เริ่มต้นที่กิโลเมตรที่ 462+614 ข้ามแม่น้ำวัง ผ่านอำเภอห้างฉัตรเป็นอำเภอสุดท้าย จากนั้นขึ้นเขาขุนตาล เข้าสู่เขตจังหวัดลำพูน ผ่านอำเภอแม่ทา อำเภอเมืองลำพูน มักเรียกถนนในช่วงนี้ว่า ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ลำปาง–เชียงใหม่ และเข้าสู่เขตจังหวัดเชียงใหม่ ผ่านอำเภอสารภี อำเภอเมืองเชียงใหม่ โดยเป็นถนนอ้อมเมืองเชียงใหม่หรือหากนับเป็นถนนวงแหวน ถนนสายนี้ถือเป็นถนนวงแหวนรอบในของเมืองเชียงใหม่ ไปสิ้นสุดเส้นทางโดยบรรจบกับถนนสุเทพในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ ใกล้ทางแยกเข้ากองบิน 41

ประวัติ[แก้]

เนื่องจากทางหลวงแผ่นดินสายนี้ ก่อสร้างในระยะเวลาแตกต่างกันเป็นช่วง ๆ ทำให้มีเส้นทางไม่ติดต่อกัน โดยกรมทางหลวง ได้ก่อสร้างเส้นทางช่วงลำปาง-เชียงใหม่ เป็นลำดับแรกในช่วงปี พ.ศ. 2512 ต่อมาได้ก่อสร้างเส้นทางช่วงพิษณุโลก-เด่นชัย โดยบางส่วนทับแนวทางหลวงจังหวัดหมายเลข 1121 (พิษณุโลก (แยกร้องโพธิ์-วัดโบสถ์) ) บางส่วน ที่สร้างไว้เดิม ในช่วงปี พ.ศ. 2524 ยกระดับทางหลวงหมายเลข 112 (วังทอง-บ้านเขาทราย) พร้อมกับก่อสร้างเส้นทางช่วงอินทร์บุรี-เขาทรายในช่วงเวลาเดียวกัน และก่อสร้างเส้นทางช่วงเด่นชัย-ลำปางเป็นลำดับสุดท้าย จึงแล้วเสร็จตามโครงการตลอดสาย

ในช่วงปี พ.ศ. 2549-2550 ได้ก่อสร้างเส้นทางช่วงเลี่ยงเมืองลำปาง จากสามแยกโยนก (หน้าศูนย์ราชการจังหวัดลำปาง) ตำบลพระบาท อำเภอเมืองลำปาง ไปบรรจบกับเส้นทางช่วงลำปาง-เชียงใหม่ ที่สี่แยกภาคเหนือ ทำให้เส้นทางสายนี้เชื่อมต่อกันตั้งแต่อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ จนถึงอำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่

และในปัจจุบันกรมทางหลวง กระทรวงคมนาคม ได้รับโอนสายทาง ถนนนิมมานเหมินทร์ จากเทศบาลนครเชียงใหม่ ระยะทาง 1.327 กิโลเมตร ทำให้สายทางหลวงแผนดินหมายเลข 11 ในเขตจังหวัดเชียงใหม่ ในปัจจุบันมีระยะทางเพิ่มขึ้น 1.327 กิโลเมตร โดยถนนช่วงนี้จะเป็นช่วงถนนนิมานเหมินทร์ทั้งสายจากแยกรินคำ บรรจบกับถนนสุเทพ ใกล้แยกทางเข้ากองบิน 41 เพื่อรองรับโครงการก่อสร้างส่วนต่อขยาย ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 ช่วงท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ - แยกรินคำ ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต (โครงการเดิมถูกยกเลิกไป ปัจจุบันได้มีการนำมาศึกษาความเป็นไปได้ใหม่ และนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีที่มาประชุมรัฐมนตรีสัญจรที่จังหวัดเชียงใหม่ ในวันที่ 15 มกราคม 2555)

แต่เดิม ถนนสายนี้ทั้งหมดเป็นถนนขนาด 2 ช่องทางจราจร วิ่งสวนกัน แล้วในปี พ.ศ. 2544 ถนนได้รับการขยายเป็นถนนขนาด 4 ช่องทางจราจร โดยแบ่งเป็นถนนขาไป และขากลับ ฝั่งละ 2 ช่องทางจราจร โดยถนนช่วงลำปาง-เชียงใหม่ ได้รับการขยายเป็น 4 ช่องทางจราจรเป็นช่วงแรก ซึ่งเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2544 แล้วต่อมา เมื่อปี พ.ศ. 2547 ช่วงพิษณุโลก - อุตรดิตถ์ก็ได้รับการขยายให้เป็นถนน 4 ช่องทางจราจรแบบดังกล่าวเสร็จสมบูรณ์ ในขณะที่ช่วงอุตรดิตถ์ - เด่นชัย ก็ได้รับการขยายเป็น 4 ช่องทางจราจรแล้วเสร็จสมบูรณ์ทั้งช่วงแล้ว เมื่อปี พ.ศ. 2555 ส่วนถนนช่วง อำเภอเด่นชัย - ลำปาง ช่วงลำปาง - อำเภอแม่ทะ ก็ได้รับการขยายเป็นถนน 4 ช่องทางจราจรแล้ว และแนวถนนจากอำเภอแม่ทะ - อำเภอเด่นชัย รวมทั้งทางหลวงหมายเลข 101 ในช่วงอำเภอเด่นชัย ปัจจุบันยังคงเป็นถนน 2 ช่องทางจราจร วิ่งสวนกัน ซึ่งอยู่ระหว่างการศึกษาแนวเส้นทาง เพื่อที่จะดำเนินการขยายให้เป็นถนน 4 ช่องทางจราจร ไป-กลับ ตลอดแนว ส่วนช่วงวังทอง-สากเหล็ก ก็ได้รับการขยายเป็นถนน 4 ช่องทางจราจรแล้ว ส่วนที่เหลือ ตั้งแต่สากเหล็ก - อินทร์บุรี ก็ยังคงเป็นถนน 2 ช่องทางจราจร วิ่งสวนกัน

รายชื่อทางแยก[แก้]

รายชื่อทางแยกบน Thai Highway-11.svg ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 ทิศทาง: อินทร์บุรี−เชียงใหม่[3]
จังหวัด กม.ที่ ชื่อจุดตัด ซ้าย ขวา
Thai Highway-11.svg อินทร์บุรี−วังทอง
สิงห์บุรี 0.000 ต่างระดับอินทร์บุรี Thai Highway-32.svg ทล.32 ไป นครสวรรค์ Thai Highway-32.svg ทล.32 ไป กรุงเทพ
นครสวรรค์ 14.650 สะพานข้ามคลองอนุศาสนนันท์ Thai Highway-3196.svg ทล.3196 ไป อ.ตาคลี Thai Highway-3196.svg ทล.3196 ไป อ.บ้านหมี่
14.904 สะพาน ข้ามคลองอนุศาสนนันท์
16.930 สะพาน ข้ามทางรถไฟ
40.855 แยกตากฟ้า Thai Highway-1.svg ถนนพหลโยธิน ไป อ.ตากฟ้า
อ.ตาคลี
Thai Highway-1.svg ถนนพหลโยธิน ไป ลพบุรี
54.598 แยกบ้านหนองไผ่ ไม่มี Thai Highway-3420.svg ทล.3420 ไป บ้านหนองไผ่ อ.ไพศาลี
71.765 แยกไดตาล Thai Highway-3004.svg ทล.3004 ไป อ.ท่าตะโก ,อ.เมืองนครสวรรค์ Thai Highway-3004.svg ทล.3004 ไป อ.ไพศาลี อ.บึงสามพัน
99.590 แยกหนองบัว Thai Highway-225.svg ทล.225 ไป อ.ชุมแสง ,อ.เมืองนครสวรรค์, นครสวรรค์ Thai Highway-225.svg ทล.225 ไป เพชรบูรณ์, ชัยภูมิ
พิจิตร 118.871 แยกวังงิ้ว Thai Highway-1069.svg ทล.1069 ไป อ.บางมูลนาก Thai Highway-1069.svg ทล.1069 ไป บ้านวังงิ้ว อ.ดงเจริญ
131.798 แยกเขาทราย Thai Highway-113.svg ทล.113 ไป อ.ตะพานหิน Thai Highway-113.svg ทล.113 ไป อ.เมืองเพชรบูรณ์
146.671 แยกหนองขนาก ไม่มี Thai Highway-1301.svg ทล.1301 ไป อ.วังโป่ง
152.670 แยกยางสามต้น Thai Highway-1304.svg ทล.1304 ไป บ้านหัวดง อ.เมืองพิจิตร ไม่มี
173.691 แยกสากเหล็ก Thai Highway-115.svg ทล.115 ไป อ.เมืองพิจิตร Thai Highway-1115.svg ทล.1115 ไป อ.เนินมะปราง
พิษณุโลก 178.844 แยกสันติบันเทิง Thai Highway-1114.svg ทล.1114 ไป อ.บางกระทุ่ม ไม่มี
201.697 แยกกกไม้แดง ไม่มี Thai Highway-1295.svg ทล.1295 ไป อ.เนินมะปราง
211.841 แยกวังทอง Thai Highway-12.svg ถนนมิตรภาพ ไป พิษณุโลก, สุโขทัย Thai Highway-12.svg ถนนมิตรภาพ ไป อ.หล่มสัก, เพชรบูรณ์
Thai Highway-11.svg พิษณุโลก−เด่นชัย
พิษณุโลก 223.735 แยกอินโดจีน Thai Highway-12.svg ถนนมิตรภาพ ไป พิษณุโลก, สุโขทัย Thai Highway-12.svg ถนนมิตรภาพ ไป อ.วังทอง (บรรจบ Thai Highway-11.svg ทล.11)
227.453 แยกดงประโดก Thai Highway-126.svg ทล.126 ไป สุโขทัย Thai Highway-126.svg ทล.126 ไป อ.วังทอง
244.967 แยกวัดโบสถ์ Thai Highway-1086.svg ทล.1086 ไป อ.วัดโบสถ์ ไม่มี
245.609 แยกท่างาม ไม่มี Thai Highway-1296.svg ทล.1296 ไป อ.ชาติตระการ
อุตรดิตถ์ 287.725 แยกหนองกวาง Thai Rural Road-อต.3032.svg ทางหลวงชนบท อต.3032 ไป อ.พิชัย Thai Highway-1246.svg ทล.1246 ไป อ.ชาติตระการ
300.262 แยกน้ำอ่าง Thai Highway-1214.svg ทล.1214 ไป อ.ตรอน Thai Highway-1214.svg ทล.1214 ไป อ.ทองแสนขัน
317.638 เข้าเมืองตรอน Thai Highway-1204.svg ทล.1204 ไป อ.ตรอน ไม่มี
320.502 แยกอุตรดิตถ์ Thai Highway-102.svg ทล.102 ไป อุตรดิตถ์, สุโขทัย ไป ทุ่งกะโล่
324.749 แยกป่าขนุน ไม่มี Thai Highway-117.svg ทล.117 ไป อ.น้ำปาด, อ.บ้านโคก, อ.ฟากท่า
326.500 แยกคุ้งตะเภา ไม่มี ทล.1213 ไป ตำบลคุ้งตะเภา อ.เมืองอุตรดิตถ์
327.997 แยกวังสีสูบ (อุโมงค์) Thai Highway-1045.svg ทล.1045 ไป อุตรดิตถ์ Thai Highway-1045.svg ทล.1045 ไป อ.ท่าปลา, เขื่อนสิริกิติ์
แพร่ 369.878 แยกปากจั๊ว Thai Highway-101.svg ทล.101 ไป ลำปาง, สุโขทัย Thai Highway-101.svg ทล.101 ไป แพร่, น่าน
Thai Highway-11.svg เด่นชัย-ลำปาง
แพร่ 413.312 แยกแม่แขม Thai Highway-1023.svg ทล.1023 ไป อ.วังชิ้น Thai Highway-1023.svg ทล.1023 ไป แพร่
ลำปาง 436.704 - Thai Highway-1036.svg ทล.1036 ไป อ.แม่ทะ ไม่มี
447.059 - ไม่มี Thai Highway-1348.svg ทล.1348 ไป โรงไฟฟ้าแม่เมาะ
452.443 แยกโยนก Thai Highway-127.svg ทล.127 (เลี่ยงเมือง) ไป สี่แยกภาคเหนือ ไม่มี
457.066 แยกดอยพระบาท Thai Highway-1.svg ถนนพหลโยธิน ไป ตาก Thai Highway-1.svg ถนนพหลโยธิน ไป เชียงราย
Thai Highway-11.svg ลำปาง-เชียงใหม่
ลำปาง 462.614 ต่างระดับภาคเหนือ Thai Highway-1.svg ถนนพหลโยธิน ไป ตาก Thai Highway-1.svg ถนนพหลโยธิน ไป เชียงราย
463.389 สะพาน ข้ามแม่น้ำวัง
475.962 แยกสะพานพัฒนาภาคเหนือ Thai Highway-1034.svg ทล.1034 ไป อ.เกาะคา Thai Highway-1039.svg ทล.1039 ไป ลำปาง
ลำพูน 511.677 - Thai Highway-1033.svg ทล.1033 ไป บ้านทาทุ่งหลวง ไม่มี
528.026 แยกดอยติ ไม่มี Thai Highway-114.svg ทล.114 ไป ลำพูน, บรรจบ ทล.106
532.206 ต่างระดับนิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือ Thai Highway-106.svg ทล.106ไป ลำพูน Thai Highway-1147.svg ทล.1147 ไป อ.บ้านธิ
534.944 แยกเหมืองง่า Thai Highway-1136.svg ทล.1136 ไป ลำพูน ไม่มี
537+250 แยกแม่ร่องน้อย ถนนป่าเส้า-แม่ร่องน้อย ไป ทล.106 Thai Rural Road-ลพ.2001.svg ทางหลวงชนบท ลพ.2001 ไป อ.บ้านธิ
เชียงใหม่ 548.780 ต่างระดับเลี่ยงเมืองเชียงใหม่ Thai Highway-121.svg ทล.121 ไป ท่าอากาศยานเชียงใหม่ Thai Highway-121.svg ทล.121 ไป อ.สันกำแพง
ต่างระดับเชียงขางแสนงาม Thai Rural Road-ชม.3029.svg ถนนสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี ไป ป่าแดด Thai Rural Road-ชม.3029.svg ถนนสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี ไป สนามกีฬาสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี
ต่างระดับดอนจั่น Thai Highway-1141.svg ทล.1141 ถนนมหิดล ไป อ.เมืองเชียงใหม่ Thai Highway-1317.svg ทล.1317 ไป อ.แม่ออน
554.137 แยกหนองประทีป (อุโมงค์) ถนนเจริญเมือง ไป อ.เมืองเชียงใหม่ Thai Highway-1006.svg ทล.1006 ไป อ.สันกำแพง
556.570 แยกศาลเด็ก (อุโมงค์) ถนนแก้วนวรัฐ ไป อ.เมืองเชียงใหม่ Thai Highway-118.svg ทล.118 ไป อ.ดอยสะเก็ด, เชียงราย
557.617 แยกฟ้าฮ่าม (อุโมงค์) ไม่มี Thai Highway-1001.svg ทล.1001 ไป แม่โจ้, อ.สันทราย
558.500 สะพานขัวสลีเวียงพิงค์ ข้ามแม่น้ำปิง
560.456 แยกข่วงสิงห์ (อุโมงค์) Thai Highway-107.svg ทล.107 ถนนโชตนา ไป อ.เมืองเชียงใหม่ Thai Highway-107.svg ทล.107 ถนนโชตนา ไป อ.แม่ริม, เชียงราย
แยกรินคำ Thai Highway-1004.svg ถนนห้วยแก้ว ไป อุทยานการค้ากาดสวนแก้ว อ.เมืองเชียงใหม่ Thai Highway-1004.svg ทล.1004 ถนนห้วยแก้ว ไป วัดพระธาตุดอยสุเทพ พระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์
563.984 แยกสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ ถนนสุเทพ ไป โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ ถนนสุเทพ ไป แยกทางเข้ากองบิน 41, ตลาดสุเทพ (ต้นพยอม), มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
      สะพาน              กำลังก่อสร้างหรือโครงการในอนาคต

อ้างอิง[แก้]

  1. ข้อมูลการคมนาคม เว็บไซต์จังหวัดนครสวรรค์
  2. โครงข่ายทางหลวงเอเซีย กรมทางหลวง กระทรวงคมนาคม
  3. http://bmm.doh.go.th/website/index.php/statistics-for-maintenance/map-distance-control/39-highways-agency-1 แผนที่ระยะทางควบคุม สำนักงานทางหลวงที่ 1 เชียงใหม่

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]