อำเภอบ้านหมี่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอบ้านหมี่
แผนที่จังหวัดลพบุรี เน้นอำเภอบ้านหมี่
คำขวัญ: 
เมืองอู่ข้าวอู่น้ำ วัฒนธรรมล้ำค่า
แดนผ้ามัดหมี่ สตรีแสนงาม
พิกัดภูมิศาสตร์: 15°2′41″N 100°32′13″E / 15.04472°N 100.53694°E / 15.04472; 100.53694
อักษรไทยอำเภอบ้านหมี่
อักษรโรมันAmphoe Ban Mi
จังหวัดลพบุรี
พื้นที่
 • ทั้งหมด585.7 ตร.กม. (226.1 ตร.ไมล์)
ประชากร (2562)
 • ทั้งหมด74,644 คน
 • ความหนาแน่น127.44 คน/ตร.กม. (330.1 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์15110, 15180 (เฉพาะตำบลบ้านชี บางขาม และบางพึ่งหมู่ 4-9)
รหัสภูมิศาสตร์1606
ที่ตั้ง
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอบ้านหมี่ เลขที่ 47 ถนนเทศบาล ตำบลบ้านหมี่ อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี 15110
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอบ้านหมี่ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอบ้านหมี่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

ประวัติ[แก้]

ชาวพวน หรือ ไทยพวน ที่อพยพมาจากเชียงขวางในประเทศลาวมาตั้งภูมิลำเนาในท้องที่อำเภอนี้ได้นำเอาชื่อบ้าน คือ "บ้านหมี่" หรือ "เซ่า" ติดมาด้วย แล้วนำเอาชื่อบ้านมาตั้งหลักแหล่ง คำว่า เซ่า หรือ เซา เป็นภาษาพวนเดิม หมายถึง หยุดหรือพัก ส่วนคำว่า หมี่ นั้นหมายถึง การมัดเส้นไหมเป็นเปลาะ เพื่อให้มีหลากสีสัน เนื่องจากราษฎรในละแวกนั้นมีความถนัดในการทอผ้าชนิดต่าง ๆ เมื่อมาตั้งหลักแหล่งจึงตั้งชื่อบ้านเป็นเครื่องหมายในการประกอบอาชีพว่า "บ้านหมี่"

อำเภอบ้านหมี่ตั้งเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2426 ชื่อเรียกตั้งครั้งแรกว่า อำเภอสนามแจง เนื่องจากตั้งอยู่ที่ริมเขาสนามแจง ต่อมาย้ายไปตั้งอยู่บ้านห้วยแก้ว ตำบลมหาสอน ได้เปลี่ยนชื่อใหม่ตามที่ตั้งว่า อำเภอห้วยแก้ว พ.ศ. 2441 มีการสร้างทางรถไฟสายเหนือผ่าน ทางราชการจึงย้ายอำเภอมาสร้างใหม่ที่ตำบลบ้านเซ่า (ตำบลบ้านหมี่ในปัจจุบัน) ได้เปลี่ยนชื่อเรียกอำเภอกลับไปเป็นอำเภอสนามแจงอีก

  • วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสนามแจง จังหวัดลพบุรี มณฑลกรุงเก่า เป็น อำเภอบ้านเซ่า[1]
  • วันที่ 19 เมษายน 2474 ยกฐานะท้องถิ่นตลาดบ้านหมี่ ตำบลบ้านเซ่า และตำบลโพนทอง ให้เป็น สุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า[2]
  • วันที่ 10 ธันวาคม 2478 ยกฐานะท้องถิ่นสุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า ให้เป็น เทศบาลเมืองบ้านเซ่า[3] ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านเซ่า
  • วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดลพบุรี กับจังหวัดสิงห์บุรี (1,2)[4]
    • (1) โอนพื้นที่ตำบลโพธิ์ชัย อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ไปขึ้นกับ อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
    • (2) โอนพื้นที่ตำบลหัวไผ่ อำเภอบ้านหมี่ ไปขึ้นกับ อำเภอบางพุทรา (อำเภอเมืองสิงห์บุรี) จังหวัดสิงห์บุรี
  • วันที่ 27 พฤศจิกายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลเมืองบ้านเซ่า อำเภอบ้านหมี่ เป็น เทศบาลเมืองบ้านหมี่[5]
  • วันที่ 5 ธันวาคม 2487 โอนพื้นที่หมู่ 8,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว และโอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงพลับ ไปขึ้นกับตำบลหนองเมือง[6]
  • วันที่ 10 กันยายน 2489 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ (1,2,3,4)[7]
    • (1) ตั้งตำบลหนองทรายขาว แยกออกจากตำบลโพนทอง และตำบลพุคา
    • (2) ตั้งตำบลไผ่ใหญ่ แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว
    • (3) โอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลเชียงงา และพื้นที่หมู่ 5,6,7 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว
    • (4) ตั้งตำบลสนามแจง แยกออกจากตำบลเชียงงา ตำบลโพนทอง และตำบลบางพึ่ง
  • วันที่ 31 พฤษภาคม 2492 ตั้งตำบลดอนดึง แยกออกจากตำบลหนองเมือง และตำบลบางกะพี้[8]
  • วันที่ 14 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลหนองกระเบียน แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว และตั้งตำบลชอนม่วง แยกออกจากตำบลดอนดึง[9]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอบ้านหมี่แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 22 ตำบล 157 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ไผ่ใหญ่ (Phai Yai) 6 หมู่บ้าน 12. โพนทอง (Phon Thong) 7 หมู่บ้าน
2. บ้านทราย (Ban Sai) 6 หมู่บ้าน 13. บางขาม (Bang Kham) 7 หมู่บ้าน
3. บ้านกล้วย (Ban Kluai) 5 หมู่บ้าน 14. ดอนดึง (Don Dueng) 8 หมู่บ้าน
4. ดงพลับ (Dong Phlap) 5 หมู่บ้าน 15. ชอนม่วง (Chon Muang) 6 หมู่บ้าน
5. บ้านชี (Ban Chi) 12 หมู่บ้าน 16. หนองกระเบียน (Nong Krabian) 9 หมู่บ้าน
6. พุคา (Phu Kha) 4 หมู่บ้าน 17. สายห้วยแก้ว (Sai Huai Kaeo) 7 หมู่บ้าน
7. หินปัก (Hin Pak) 10 หมู่บ้าน 18. มหาสอน (Maha Son) 8 หมู่บ้าน
8. บางพึ่ง (Bang Phueng) 9 หมู่บ้าน 19. บ้านหมี่ (Ban Mi) ยกเลิกระบบหมู่
9. หนองทรายขาว (Nong Sai Khao) 7 หมู่บ้าน 20. เชียงงา (Chiang Nga) 10 หมู่บ้าน
10. บางกะพี้ (Bang Kaphi) 7 หมู่บ้าน 21. หนองเมือง (Nong Mueang) 7 หมู่บ้าน
11. หนองเต่า (Nong Tao) 8 หมู่บ้าน 22. สนามแจง (Sanam Chaeng) 9 หมู่บ้าน
วัดเขาวงกต
พระอุโบสถแบบจตุรมุขของวัดกัทลีพนาราม

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอบ้านหมี่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 21 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลเมืองบ้านหมี่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหมี่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่ใหญ่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านทรายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกล้วยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชีทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลพุคา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุคาทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหินปัก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินปักทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางพึ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางพึ่งทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองทรายขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองทรายขาวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ดงพลับ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกะพี้ และตำบลดงพลับทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเต่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเต่าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางขามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดอนดึง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนดึงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลชอนม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชอนม่วงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระเบียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกระเบียนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสายห้วยแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสายห้วยแก้วทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลมหาสอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาสอนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงงา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงงาทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเมืองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสนามแจง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสนามแจงทั้งตำบล

วัด[แก้]

  • วัดบ้านหมี่ใหญ่
  • วัดเขาวงกต
  • วัดธรรมิการาม (วัดค้างคาว)
  • วัดกัทลีพนาราม (วัดบ้านกล้วย)
  • วัดเชียงงา
  • วัดทุ่งทะเลหญ้า
  • วัดหัวเขา
  • วัดราชธานี

สถานศึกษา[แก้]

  • โรงเรียนบ้านหมี่วิทยา โรงเรียนต้นแบบ โรงเรียนในฝัน(โครงการ 1 อำเภอ 1 โรงเรียนในฝัน)
  • โรงเรียนปิยะบุตร์ โรงเรียนต้นแบบ โรงเรียนในฝัน และ โรงเรียนดีประจำอำเภอ
  • โรงเรียนบ้านชีวิทยา
  • วิทยาลัยสารพัดช่างลพบุรี (ศูนย์การเรียนเทศบาลเมืองบ้านหมี่)

สถานศึกษาเอกชน[แก้]

  • โรงเรียนสุเทพวิทยาลัย
  • โรงเรียนพระวรสาร
  • โรงเรียนรัตนศึกษา

โรงเรียนศึกษาพิเศษ[แก้]

  • โรงเรียนโสตศึกษาปานเลิศจังหวัดลพบุรี

สถานที่สำคัญ[แก้]

  • โรงพยาบาลบ้านหมี่
  • สนามกีฬาเทศบาลเมืองบ้านหมี่
  • สนามบินบ้านหมี่ ตำบลดอนดึง อำเภอบ้านหมี่ ภายใต้การกำกับ ดูแลของมูลนิธิอนุรักษ์และพัฒนาอากาศยานไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
  • สถานีรถไฟบ้านหมี่
  • ตลาดปิยะสุวรรณ
  • ตลาดเทศบาลอำเภอบ้านหมี่
  • บริษัทขนส่ง บ้านหมี่

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

เทศกาลและงานประเพณี[แก้]

  • งานของดีบ้านหมี่ และงานกาชาดอำเภอบ้านหมี่ จัดขึ้นที่สนามกีฬาเทศบาลเมืองบ้านหมี่ ช่วงเดืนกุมภาพันธ์ของทุกปี มีกิจกรรมและการแสดงมากมายและที่เป็นจุดเด่นของงานนี้คือ การประกวดสาวงามไทยพวนแห่งประเทศไทย
  • ประเพณีกำฟ้า วัฒนธรรมอันดีงามของชาวไทยพวนบ้านหมี่ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน วัดกัทลีพนาราม (วัดบ้านกล้วย) ตำบลบ้านกล้วย จึงได้จัดประเพณีกำฟ้าขึ้นเพื่อเป็นการอนุรักษ์ส่งเสริมประเพณีอันดีงามของท้องถิ่น รวมถึงเป็นการฟื้นฟูและเผยแพร่ประเพณีของชาวไทยพวน และเพื่อเป็นการแสดงความรักความสามัคคีของชาวบ้านในพื้นที่ ตลอดจนเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวในท้องถิ่น

ภายในงานมีกิจกรรมที่น่าสนใจ อาทิ ใส่บาตรข้าวจี่ ข้าวหลาม อาหารคาวหวาน พิธีบายศรีสู่ขวัญข้าวการแสดงชุดแห่ข้าวพันก้อนประเพณีเส่อกระจาด เซิ้งโป๊ นางด้ง เซิ้งฟัดข้าว การแข่งขันกีฬาพื้นบ้าน มีการออกร้านผ้าทอพื้นเมืองอีกด้วย

  • ประเพณีเส่อกระจาด (ประเพณีใส่กระจาด) เป็นประเพณีของชาวไทยพวน ซึ่งถือปฏิบัติกันในเขตอำเภอบ้านหมี่ ในงานบุญเทศน์มหาชาติ ช่วงเทศกาลออกพรรษา สถานที่ตามตำบลต่าง ๆ เช่น ตำบลบ้านกล้วย บ้านทราย เชียงงา โพนทอง หินปัก บางกะพี้ เป็นต้น

บุคคลสำคัญ[แก้]

พระสงฆ์[แก้]

  • พระครูวิมลสมณวัตร ( เพี้ยน อคฺคธมฺโม )
  • หลวงพ่อเภา พุทธสโร วัดเขาวงกฏ ต.สนามแจง

นางสาวไทย[แก้]

หน่วยกู้ภัย[แก้]

  • มูลนิธิอริโย บ้านหมี่ (กู้ภัยอริโย) ได้ก่อตั้งวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534 และได้จดทะเบียนจัดตั้งเลขที่อนุญาต ที่ ต.548/2536 ในวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 จัดตั้งอยู่ เลขที่ 111 ม.6 ต.โพนทอง เป็นองค์กรเพื่อสาธารณกุศลต่าง ๆ จัดตั้งเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยจากภัยต่าง ๆ ติดต่อ โทร 0 3662 9222-3 วิทยุสื่อสาร168.275 Mhz. http://www.ariyobanmi.is.in.th

การเดินทาง[แก้]

  • 1.ทางรถไฟ ระยะทางประมาณ 28 กิโลเมตร
  • 2.ทางรถยนต์
  • 2.1.จากจังหวัดลพบุรี ถึง อำเภอบ้านหมี่ สายคันคลองชลประทานระยะทางประมาณ 31 กิโลเมตร
  • 2.2.จากจังหวัดลพบุรี ผ่านอำเภอโคกสำโรง ระยะทางประมาณ 54 กิโลเมตร
  • 2.3.จากจังหวัดลพบุรี ผ่านอำเภอท่าวุ้ง สายท่าโขลง - บ้านหมี่ ระยะทางประมาณ 44 กิโลเมตร
ภาพถ่ายทางอากาศเทศบาลเมืองบ้านหมี่

สนามบิน ในอำเภอ[แก้]

สนามบินบ้านหมี่ ตำบลดอนดึง อำเภอบ้านหมี่ ภายใต้การกำกับ ดูแลของมูลนิธิอนุรักษ์และพัฒนาอากาศยานไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

อ้างอิง[แก้]

  1. [1]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ
  2. [2]พระบรมราชโองการ ประกาศ ใช้พระราชบัญญัติจัดการสุขาภิบาลท้องที่บ้านเช่า ตลาดบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  3. [3]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองบ้านเซ่า จังหวัดลพบุรี พุทธศักราช ๒๔๗๘
  4. [4]พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัด พุทธศักราช ๒๔๗๙
  5. [5]พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนนามเทศบาลเมืองบ้านเช่า จังหวัดลพบุรี เปลี่ยนเทศบาลเมืองบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี พุทธศักราช ๒๔๘๒
  6. [6]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  7. [7]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  8. [8]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองลพบุรี และอำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  9. [9]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอโคกสำโรง และอำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี