แม่น้ำน่าน

แม่น้ำน่าน
แม่น้ำ
แม่น้ำน่านในช่วงฤดูน้ำแดง บริเวณอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์
ประเทศ	ประเทศไทย
จังหวัด	น่าน, อุตรดิตถ์, พิษณุโลก, พิจิตร, นครสวรรค์
แม่น้ำสาขา
- ซ้าย	น้ำว้า, น้ำปาด, แม่น้ำแควน้อย, แม่น้ำวังทอง
เมือง	เมืองน่าน, เมืองอุตรดิตถ์, เมืองพิษณุโลก, เมืองพิจิตร, เมืองนครสวรรค์
ต้นกำเนิด	ทิวเขาหลวงพระบาง
- ตำแหน่ง	บ่อเกลือเหนือ, อำเภอบ่อเกลือ, จังหวัดน่าน, ประเทศไทย
- ระดับ	1,240 ม. (4,068 ฟุต)
- พิกัด	19°20′0″N 101°12′0″E
ปากแม่น้ำ	บรรจบกับแม่น้ำปิง
- ตำแหน่ง	ปากน้ำโพ, อำเภอเมืองนครสวรรค์, จังหวัดนครสวรรค์, ประเทศไทย
- ระดับ	25 ม. (82 ฟุต)
- พิกัด	15°42′4″N 100°8′29″E
ความยาว	740 km (460 mi)
พื้นที่ลุ่มน้ำ	34,682.04 ตร.กม. (13,391 ตร.ไมล์)
การไหล	for นครสวรรค์
- เฉลี่ย	472 m3/s (16,669 cu ft/s)
- สูงสุด	1,522 m3/s (53,749 cu ft/s)
แผนที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา แผนที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา

แม่น้ำน่าน (ไทยถิ่นเหนือ: ) มีต้นกำเนิดอยู่ในเทือกเขาหลวงพระบาง จังหวัดน่าน มีความยาวตลอดลำน้ำ 740 กิโลเมตร ซึ่งยาวที่สุดในบรรดาแควต้นน้ำเจ้าพระยาด้วยกัน นับเป็นหนึ่งในแม่น้ำสายหลักในภาคเหนือและภาคกลางของไทย

สภาพทั่วไปของแม่น้ำน่าน

สภาพทั่วไปของลุ่มน้ำน่านตั้งอยู่ทางภาคเหนือของประเทศไทย มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวมทั้งสิ้น 34,682.04 ตร.กม. พื้นที่ครอบคลุม 11 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดกำแพงเพชร พะเยา แพร่ น่าน เลย สุโขทัย อุตรดิตถ์ พิษณุโลก พิจิตรเพชรบูรณ์ และนครสวรรค์ ลักษณะลุ่มน้ำวางตัวตามแนวทิศเหนือ-ใต้ ตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 15° 42' เหนือ ถึงเส้นรุ้งที่ 18° 37'เหนือ และระหว่างเส้นแวงที่ 99° 51'ตะวันออก ถึงเส้นแวงที่ 101° 21' ตะวันออก มีทิศเหนือของลุ่มน้ำติดกับลุ่มน้ำโขง ทิศใต้ติดกับลุ่มน้ำเจ้าพระยา ทิศตะวันออกติดกับลุ่มน้ำโขงและลุ่มน้ำป่าสัก และทิศตะวันตกติดกับลุ่มน้ำน่าน

แม่น้ำน่าน มีต้นกำเนิดมาจากเทือกเขาหลวงพระบาง ซึ่งเป็นเส้นแบ่งเขตแดนไทย-ลาว มีความสูงอยู่ที่ระดับ 220 ม.รทก. จากนั้นไหลผ่านที่ราบระหว่างหุบเขาในเขตอำเภอเมือง และอำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน หุบเขาทางด้านตะวันตกและตะวันออกทั้งสองด้านนี้เป็นต้นกำเนิดของลำน้ำสาขาหลายสาย ที่ราบบริเวณนี้จะมีระดับความสูงประมาณ 180-220 ม.รทก. จากนั้นแม่น้ำน่านจะไหลผ่านหุบเขาลงสู่อ่างเก็บน้ำสิริกิติ์ พื้นที่ตอนล่างของลุ่มน้ำน่านจะเป็นที่ราบสองฝั่งแม่น้ำซึ่งจัดได้ว่าเป็นทุ่งราบผืนใหญ่ที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย จาก จังหวัดพิษณุโลก แม่น้ำน่านจะไหลเคียงคู่กับแม่น้ำยมลงมาจนบรรจบกันที่อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์จากนั้นจะไหลผ่านบึงบอระเพ็ดทางฝั่งซ้าย ก่อนจะบรรจบกับแม่น้ำปิง ที่อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ ซึ่งเป็น จุดเริ่มต้นของแม่น้ำเจ้าพระยา ลำน้ำสาขาที่สำคัญ ได้แก่ น้ำว้า มีต้นกำเนิดมาจากเทือกเขาหลวงพระบางไหลมาบรรจบทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำน่านที่อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน น้ำปาด ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาสายใหญ่ มีต้นกำเนิดมาจากเทือกเขาหลวงพระบางเช่นกัน ไหลมาบรรจบทางฝั่งซ้ายที่จังหวัดอุตรดิตถ์ แม่น้ำแควน้อย ลำน้ำสาขาที่ใหญ่ที่สุด ไหลมาบรรจบที่อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก และแม่น้ำวังทอง ไหลมาบรรจบทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำน่านที่อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิจิตร สำหรับพื้นที่ครอบคลุมของลุ่มน้ำน่านในเขตจังหวัดต่างๆ

ระบบลุ่มน้ำของแม่น้ำน่าน

การแบ่งลุ่มน้ำสาขาในลุ่มน้ำน่าน ได้กำหนดตามผลการศึกษาของโครงการศึกษาสำรวจออกแบบสถานีอุทกวิทยา 25 ลุ่มน้ำหลักของประเทศไทย ของกรมทรัพยากรน้ำ โดยพิจารณาหลักเกณฑ์การแบ่งขอบเขต ลุ่มน้ำสาขา การเรียกชื่อลุ่มน้ำ ลำน้ำ และการกำหนดรหัสลุ่มน้ำ โดยยึดถือ "มาตรฐานลุ่มน้ำและลุ่มน้ำสาขา"ของคณะอนุกรรมการศูนย์ข้อมูลสารสนเทศอุทกวิทยา (น้ำผิวดิน) ภายใต้คณะกรรมการอุทกวิทยาแห่งชาติ (ปัจจุบันได้รวมอยู่ในกรมทรัพยากรน้ำ) ซึ่งปรากฏอยู่ในรายงานผลการวิจัย เรื่อง ทะเบียนประวัติ และแผนที่แสดงตำแหน่งสถานีอุทกวิทยาและอุตุนิยมวิทยาในประเทศไทย (กุมภาพันธ์ 2539) เป็นแนวทางในการ ดำเนินงาน และได้ทำการปรับเพิ่มเติมหลักเกณฑ์บางประการให้ชัดเจนและสมบูรณ์ขึ้น โดยมีการนำข้อมูลจากแหล่งต่างๆ มาพิจารณาร่วม ได้แก่ แผนที่การแบ่งขอบเขตลุ่มน้ำของหน่วยงานต่างๆในระบบ GIS รายงานการศึกษา แผนที่แสดงขอบเขตพื้นที่ชลประทาน แนวคันกั้นน้ำท่วม และการสำรวจสนามในบางพื้นที่ รวมทั้งได้ใช้แผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วน 1:50,000 ชุดปัจจุบันจากกรมแผนที่ทหารมาใช้ในการกำหนดขอบเขตลุ่มน้ำ ซึ่งแบ่งพื้นที่ลุ่มนำน่านออกเป็น 16 ลุ่มน้ำสาขา สรุปรายละเอียดแต่ละลุ่มนำสาขา ได้ดังนี้

1. ลุ่มน้ำสาขาแม่นำน่านตอนบน (0902) เป็นลุ่มนำสาขาที่อยู่ตอนบนของลุ่มนำน่านอันเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอทุ่งช้าง อำเภอเชียงกลาง และอำเภอปัว จังหวัดน่าน สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูง ประมาณ 1,400-1,900 ม.รทก. และมีลำน้ำสายสำคัญ คือแม่น้ำน่าน ห้วยน้ำเปือ น้ำกอน และน้ำปัว พื้นที่ลุ่มน้ำตอนบนและตอนกลางจะเป็นภูเขาสูง ที่ลาดชัน และลดหลั่นเป็นเนินสูง ส่วนตอนล่างจะเป็นพื้นที่เกษตรกรรม

2. ลุ่มน้ำสาขาห้วยน้ำยาว(1) (0903) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนบนของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุม พื้นที่อำเภอสองแคว และอำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูง ประมาณ 1,000 ม. รทก. เป็นต้นกำเนิดแม่น้ำยาว มีลำน้ำสายสำคัญ คือ น้ำยาว น้ำยอด และน้ำริม พื้นที่ลุ่มน้ำตอนบนและ ตอนกลางจะเป็นภูเขาสูงทีลาดชันและลดหลั่นเป็นเนินสูง ส่วนตอนล่างจะเป็นพื้นที่เกษตรกรรม

3. ลุ่มนำสาขาแม่นำน่านส่วนที่ 2 (0904) เป็นลุ่มนำสาขาที่อยู่ตอนบนของลุ่มนำน่าน ครอบคลุม พื้นที่อำเภอท่าวังผา อำเภอปัว อำเภอเมืองน่าน อำเภอเวียงสา กิงอำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน สภาพภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงช่วงตอนบนพื้นที่ลุ่มน้ำ ส่วนตอนกลางและตอนล่างจะเป็นพื้นที่ราบตามแนวแม่น้ำน่าน ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นพื้นที่เกษตรกรรม

4. ลุ่มน้ำสาขาน้ำยาว (0905) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนบนของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอสันติสุข และอำเภอปัว จังหวัดน่าน สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงประมาณ 1,100-1,200 ม.รทก. ประกอบด้วย ลำน้ำสายสำคัญ คือ น้ำยาว และห้วยข้าวหลาม สภาพพื้นที่จะเป็นภูเขาสูงช่วงตอนบนพื้นที่ลุ่มน้ำและจะเป็นพื้นที่ราบตามแนวห้วยน้ำยาว ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นพื้นที่เกษตรกรรม

5. ลุ่มน้ำสาขาน้ำสมุน (0906) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนบนค่อนมาทางตะวันตกของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่จะเป็นภูเขาสูง และมีพื้นที่การเกษตรกรรมผืนเล็กๆ ตามแนวน้ำสมุน

6. ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำน่านส่วนที่ 3 (0907) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนกลางเยื้องมาทางทิศ ตะวันตกของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอนาหมื่น อำเภอเวียงสา อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่จะเป็นภูเขาสูงจะเป็นพื้นที่ราบบ้างเล็กน้อยตามแนวลำน้ำสายหลักเป็นที่ตั้งอ่างเก็บน้ำเขื่อนสิริกิติ์

7. ลุ่มน้ำสาขาน้ำสา (0908) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนกลางเยื้องมาทางทิศตะวันตกของลุ่มน้ำ น่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน เป็นต้นกำเนิดของน้ำสา ซึ่งมีต้นน้ำเกิดจากสันปันน้ำแบ่งเขตระหว่างอำเภอสา จังหวัดน่าน และอำเภอสอง จังหวัดแพร่ สภาพภูมิประเทศมีระดับความสูงผันแปรจาก 700-1,300 ม.รทก. ที่ปลายลำน้ำช่วง 10 กม.สุดท้าย มีพื้นที่การเกษตรกรรมผืนใหญ่บนสองฝั่ง

8. ลุ่มน้ำสาขาน้ำว้า (0909) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนกลางเยื้องมาทางตะวันออกของลุ่มน้ำ น่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอบ่อเกลือ อำเภอแม่จริม และอำเภอเวียงสา จ.น่าน สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็น ภูเขาลาดชัน มีพื้นที่การเกษตรกรรมเพียงเล็กน้อย

9. ลุ่มน้ำสาขาน้ำแหง (0910) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนกลางของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอนาหมื่น อำเภอนาน้อย และอำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน สภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาลาดชัน มีแม่น้ำสายลำคัญคือ น้ำแหง ซึ่งมีต้นน้ำเกิดจากสันปันน้ำบ้านขุนสถาน (แบ่งระหว่างลุ่มน้ำยมที่อำเภอร้องกวาง)ความสูง 900 ม.รทก. ไหลลงสู่แม่น้ำน่านทางฝั่งขวา มีพื้นที่การเกษตรกรรมเพียงเล็กน้อยตามที่ราบช่องเขา

10. ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำน่านส่วนที่ 4 (0911) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนกลางเยื้องมาทางทิศตะวันตกของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก อำเภอตรอน อำเภอท่าปลา อำเภอ พิชัย อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ สภาพภูมิประเทศเป็นภูเขาลาดชันบ้างเล็กน้อยบริเวณ ต้นนำรอยต่อกับลุ่มนำสาขาแม่นำน่านส่วนที่ 3 ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม

11. ลุ่มน้ำสาขาน้ำปาด (0912) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนกลางเยื้องมาทางทิศตะวันออกของลุ่ม น้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอน้ำปาด อำเภอบ้านโคก และอำเภอฟากท่า จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นต้นกำเนินของน้ำปาดซึ่งเกิดจากสันปันน้ำแบ่งเขตประเทศไทย-ลาว ความสูงประมาณ 900 ม.รทก. ในเขตอำเภอบ้านโคก สภาพ ภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาลาดชัน มีพื้นที่การเกษตรกรรมบริเวณที่ราบตามลำน้ำปาดด้านท้ายน้ำ

12. ลุ่มน้ำสาขาคลองตรอน (0913) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนกลางของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุม พื้นที่อำเภอตรอน อำเภอทองแสนขัน และอำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นต้นกำเนิดของคลองตรอน ซึ่งต้นกำเนิดจากเทือกเขาภูเมี่ยงความสูง 1,200 ม.รทก. สภาพพื้นที่จะเป็นภูเขาสูงช่วงตอนบนพื้นที่ลุ่มน้ำ และจะเป็น พื้นที่ราบตามแนวห้วยน้ำยาว ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นพื้นที่เกษตรกรรม

13. ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำแควน้อย (0914) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนล่างของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุม พื้นที่อำเภอชาติตระการ อำเภอนครไทย อำเภอพรหมพิราม อำเภอวังทอง อำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลกอำเภอทองแสนขัน และอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นต้นกำเนินของแม่น้ำแควน้อย เกิดจาก ภูหนอง ความสูง 1,200 ม.รทก. ในเขตอำเภอนครไทยซึ่งสันปันน้ำเป็นเส้นแบ่งเขตกับอำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่จะเป็นภูเขาสูงจะเป็นพื้นที่ราบบ้างเล็กน้อยตามแนวลำน้ำสายหลัก เป็นที่ตั้งอ่างเก็บน้ำแควน้อย

14. ลุ่มน้ำสาขาน้ำภาค (0915) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนล่างของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำภาค ซึ่งเกิดจากแนวสันปันน้ำชายแดนไทย-ลาวความสูง 1,600 ม.รทก. ไหลลงสู่แม่น้ำแควน้อยทางฝั่งขวาที่เขตติดต่อระหว่างอำเภอนครไทยและอำเภอชาติตระการ น้ำภาคช่วงปลายแม่น้ำที่ไหลผ่านอำเภอชาติตระการมีพื้นที่การเกษตรผืนใหญ่บนสองฝั่ง

15. ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำวังทอง (0916) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่อยู่ตอนล่างของลุ่มน้ำน่าน ครอบคลุม พื้นที่อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นต้นกำเนิดของน้ำเข็ก ซึ่งเกิดจากสันปัน น้ำกับห้วยน้ำหมันในเขตอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย และอำเภอนครไทย ต้นน้ำสองฝั่งแม่น้ำเป็นที่สูงชันแล้วไหล ผ่านช่องเขาแคบสูงชัน ไหลลงสู่แม่น้ำน่านทางฝั่งซ้ายท้ายที่ตั้งจังหวัดพิษณุโลก สภาพพื้นที่จะเป็นภูเขาสูงช่วงตอนบนพื้นที่ลุ่มน้ำ ช่วงกลางและล่างจะเป็นพื้นที่ราบที่ใช้ทำการเกษตรกรรม

16. ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำน่านตอนล่าง (0917) เป็นลุ่มน้ำสาขาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดอยู่ตอนล่างของลุ่ม นำน่าน ครอบคลุมพื้นที่อำเภอตะพานหิน อำเภอทับคล้อ อำเภอบางมูลนาก อำเภอเมืองพิจิตร อำเภอวังทราย พูน กิ่งอำเภอสากเหล็ก กิ่งอำเภอดงเจริญ จังหวัดพิจิตร อำเภอเนินมะปราง อำเภอบางกระทุ่ม อำเภอเมืองพิษณุโลกอำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก อำเภอชนแดน อำเภอวังโป่ง จังหวัดเพชรบูรณ์ สภาพภูมิประเทศประกอบด้วยลำ น้ำสำคัญหลายสาย เช่น คลองบุษบง ซึ่งมีต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาเนินมะค่า ความสูงประมาณ 1,000 ม.รทก. เป็น ต้นสภาพพื้นที่จะเป็นภูเขาสูงช่วงตอนบนพื้นที่ลุ่มน้ำ ช่วงกลางและล่างจะเป็นพื้นที่ราบซึ่งใช้ในการเกษตรกรรม

เส้นทางแม่น้ำน่าน

เขตชุมชนหลายแหล่งอยู่บริเวณลุ่มน้ำน่าน พื้นที่หลายแห่งเป็นพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวโยงกับแม่น้ำน่าน ลำดับของเมืองเรียงจากจุดเริ่มต้นของแม่น้ำไปถึงจุดปลายสุด

แม่น้ำน่านไหลจากอำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอทุ่งช้าง อำเภอเชียงกลาง อำเภอปัว อำเภอท่าวังผา อำเภอเมืองน่าน อำเภอภูเพียง อำเภอเวียงสา อำเภอนาน้อย ผ่านมาทางอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่านและถูกกั้นด้วยเขื่อนสิริกิติ์ ที่อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ จากนั้นไหลผ่านอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ อำเภอตรอน อำเภอพิชัย ลงมายังอำเภอพรหมพิรามอำเภอเมืองพิษณุโลก แล้วไหลผ่านอำเภอเมืองพิจิตร อำเภอตะพานหิน อำเภอบางมูลนาก รวมกับแม่น้ำยม ที่ตำบลเกยไชย อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ แล้วไหลไปรวมกับแม่น้ำปิง ที่ตำบลแควใหญ่ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ เป็นแม่น้ำเจ้าพระยา

แม่น้ำน่านมีความสำคัญต่อประเทศไทยในด้านต่างๆ เหตุผลบางประการที่แม่น้ำน่านมีความสำคัญต่อประเทศ มีดังนี้

น้ำประปา การชลประทาน แม่น้ำน่านเป็นแหล่งน้ำสำคัญในการชลประทานและการเกษตรในภาคเหนือของประเทศไทย จัดหาน้ำสำหรับกิจกรรมการเกษตร สร้างความมั่นใจในความอุดมสมบูรณ์และผลผลิตของพื้นที่เกษตรกรรมในภูมิภาค นี่เป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งสำหรับการปลูกข้าวซึ่งเป็นพืชหลักของประเทศไทย

มูลค่าทางเศรษฐกิจ แม่น้ำสนับสนุนการดำรงชีวิตของชุมชนท้องถิ่นริมฝั่ง อำนวยความสะดวกในกิจกรรมการประมง เป็นแหล่งรายได้และอาหารสำหรับผู้คนจำนวนมาก นอกจากนี้ แม่น้ำยังทำหน้าที่เป็นเส้นทางคมนาคมขนส่งสำหรับการค้าและการพาณิชย์ ทำให้มีการเคลื่อนย้ายสินค้าและสนับสนุนเศรษฐกิจในท้องถิ่น

ความหลากหลายทางชีวภาพและบริการระบบนิเวศ แม่น้ำน่านและระบบนิเวศโดยรอบเป็นที่อยู่ของพืชและสัตว์หลากหลายชนิด แม่น้ำรองรับพันธุ์สัตว์น้ำหลายชนิด รวมทั้งปลาหลากหลายชนิด นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดความสมดุลของระบบนิเวศโดยรวมในภูมิภาค เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของพืชและสัตว์หลายชนิด แม่น้ำและพื้นที่ชุ่มน้ำที่เกี่ยวข้องให้บริการระบบนิเวศที่สำคัญ เช่น การทำน้ำให้บริสุทธิ์ การบรรเทาอุทกภัย และการควบคุมการกัดเซาะ

ความสำคัญทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ แม่น้ำน่านมีความสำคัญทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์สำหรับประเทศไทย มันมีบทบาทสำคัญในการกำหนดชีวิตและประเพณีของชุมชนที่อาศัยอยู่ริมฝั่ง แม่น้ำได้เห็นการเติบโตของอารยธรรมโบราณและทำหน้าที่เป็นเส้นทางคมนาคมเพื่อการค้าและการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม มักมีการเฉลิมฉลองในนิทานพื้นบ้าน เพลง และเทศกาล ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญทางวัฒนธรรม

การท่องเที่ยวและนันทนาการ แม่น้ำน่านดึงดูดนักท่องเที่ยวและผู้มาเยือนที่ต้องการสัมผัสความงามตามธรรมชาติและทำกิจกรรมสันทนาการต่างๆ การล่องเรือในแม่น้ำ พายเรือคายัค และการตกปลาเป็นกิจกรรมยอดนิยมตามแม่น้ำ ภูมิประเทศที่สวยงามและสถานที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมตามริมฝั่งแม่น้ำมีส่วนสนับสนุนอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในประเทศไทย ทำให้เกิดโอกาสในการเติบโตทางเศรษฐกิจและการจ้างงาน

ด้วยเหตุผลเหล่านี้ แม่น้ำน่านจึงมีความสำคัญต่อประเทศไทยในด้านแหล่งน้ำจืด กิจกรรมทางเศรษฐกิจ การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ มรดกทางวัฒนธรรม และการท่องเที่ยว ความเป็นอยู่ที่ดีของแม่น้ำและการจัดการอย่างยั่งยืนมีความสำคัญต่อความเป็นอยู่ที่ดีโดยรวมของภูมิภาคและชุมชน

• บ่อเกลือ (น่าน)
• เฉลิมพระเกียรติ (น่าน)
• ทุ่งช้าง (น่าน)
• เชียงกลาง (น่าน)
• ปัว (น่าน)
• ท่าวังผา (น่าน)
• เมืองน่าน (น่าน)
• ภูเพียง (น่าน)
• เวียงสา (น่าน)
• นาน้อย (น่าน)
• นาหมื่น (น่าน)

• ท่าปลา (อุตรดิตถ์)
• เมืองอุตรดิตถ์ (อุตรดิตถ์)
• ตรอน (อุตรดิตถ์)
• พิชัย (อุตรดิตถ์)
• พรหมพิราม (พิษณุโลก)
• เมืองพิษณุโลก (พิษณุโลก)
• บางกระทุ่ม (พิษณุโลก)
• เมืองพิจิตร (พิจิตร)
• ตะพานหิน (พิจิตร)
• บางมูลนาก (พิจิตร)

• ชุมแสง (นครสวรรค์)
• เมืองนครสวรรค์ (นครสวรรค์)

เขื่อนที่สำคัญในลุ่มแม่น้ำน่าน

• เขื่อนสิริกิติ์ อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์
• เขื่อนนเรศวร อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
• เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน อำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก (กั้นแม่น้ำแควน้อย)

ลำน้ำสาขา

• ลำน้ำยาว
• ลำน้ำสมุน
• ลำน้ำสา
• ลำน้ำว้า
• ลำน้ำแหง
• ลำน้ำปาด
• ลำน้ำแควน้อย
• ลำน้ำวังทอง
• ลำน้ำภาค
• ลำน้ำพิจิตรเก่า
• คลองบุศบง
• คลองห้วยกรวด
• คลองบางไผ่

รูปภาพ

• 
  แม่น้ำน่านขณะไหลผ่านบริเวณป่าในอำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน
• 
  แม่น้ำน่านขณะไหลผ่านจังหวัดน่าน
• 
  แม่น้ำน่านขณะไหลผ่านบริเวณหน้าวัดท่าหลวงจังหวัดพิจิตร
• 
  อุทยานแห่งชาติลำน้ำน่าน

ดูเพิ่ม

• คุณภาพน้ำแม่น้ำน่าน เก็บถาวร 2021-12-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
• ประวัติเขื่อนสิริกิติ์ เก็บถาวร 2012-06-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน