อำเภอตะพานหิน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอตะพานหิน
แผนที่จังหวัดพิจิตร เน้นอำเภอตะพานหิน
คำขวัญ: อำเภอตะพานหิน ถิ่นชะอมไร้หนาม
งามหลวงพ่อโต งานประเพณีกำฟ้า ทอผ้าป่าแดง
พิกัดภูมิศาสตร์: 16°12′54″N 100°25′18″E / 16.21500°N 100.42167°E / 16.21500; 100.42167
อักษรไทยอำเภอตะพานหิน
อักษรโรมันAmphoe Taphan Hin
จังหวัดพิจิตร
พื้นที่
 • ทั้งหมด468.930 ตร.กม. (181.055 ตร.ไมล์)
ประชากร (2561)
 • ทั้งหมด66,704
 • ความหนาแน่น142.24 คน/ตร.กม. (368.4 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์66110
รหัสภูมิศาสตร์6604
ที่อยู่
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอตะพานหิน
ถนนแดงทองดี ตำบลตะพานหิน อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร 66110
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ตะพานหิน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพิจิตร

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอตะพานหินเป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้

ประวัติ[แก้]

อำเภอตะพานหินตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ เหตุที่ได้ชื่อว่า "ตะพานหิน" นั้นก็เนื่องมาจากบริเวณเหนือตลาดตะพานหินขึ้นไปประมาณ 1 กิโลเมตร มีหินดานอยู่กลางแม่น้ำน่านโดยยื่นออกมาจากฝั่งตะวันออกและยาวขวางแม่น้ำจนเกือบถึงฝั่งตะวันตกเหลือช่องว่างน้ำลึกเพียงเล็กน้อยพอที่เรือจะแล่นผ่านได้ เท่านั้นด้วยลักษณะคล้ายสะพานที่เป็นหินนี่เองจึงเรียกหมู่บ้านนี้มาตั้งแต่เดิมว่า(บ้านหัวดานหรือบ้านตะพานหิน) ในอดีตฤดูแล้งตอนน้ำลดจะสามารถมองเห็นหินดานดังกล่าวได้แต่ปัจจุบันไม่สามารถมองเห็นได้อีกแล้ว เพราะเมื่อปี พ.ศ 2530 กรมเจ้าท่ากระทรวงคมนาคมได้ก่อสร้างท่าเรือขึ้นที่อำเภอตะพานหินและต้องการให้เรือบรรทุกสินค้าผ่านได้สะดวกจึงได้ขุดลอกแม่น้ำน่านและได้ระเบิดหินดังกล่าวออกไปบ้านหัวดานหรือตะพานหิน ขึ้นกับตำบลห้วยเกตุ อำเภอท่าหลวง(อำเภอเมืองพิจิตรปัจจุบัน ) ได้รับการยกฐานะเป็นตำบลตะพานหินเมื่อ 1 มีนาคม พ.ศ. 2479 ต่อมามีประชากรเพิ่มขึ้นมีความเจริญทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอตะพานหินเมื่อวันที่ 1 เมษายนพ.ศ. 2483 ที่ว่าการอำเภอตะพานหินตั้งอยู่ระหว่างถนน เทศบาล 1และถนนแดงทองดี ในเขตเทศบาลเมืองตะพานหินห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศใต้ประมาณ 28 กิโลเมตรมีพื้นที่ปกครองทั้งหมด 468.930 ตารางกิโลเมตร โดยมีกลุ่มชาติพันธ์หลัก คือ ไทยพื้นถิ่น, ไทยเชื้อสายจีน, ลาวพวน

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอตะพานหินแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 97 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ตะพานหิน (Taphan Hin) - 8. คลองคูณ (Khlong Khun) 7 หมู่บ้าน
2. งิ้วราย (Ngio Rai) 8 หมู่บ้าน 9. วังสำโรง (Wang Samrong) 7 หมู่บ้าน
3. ห้วยเกตุ (Huai Ket) 11 หมู่บ้าน 10. วังหว้า (Wang Wa) 8 หมู่บ้าน
4. ไทรโรงโขน (Sai Rong Khon) 4 หมู่บ้าน 11. วังหลุม (Wang Lum) 10 หมู่บ้าน
5. หนองพยอม (Nong Phayom) 12 หมู่บ้าน 12. ทับหมัน (Thap Man) 6 หมู่บ้าน
6. ทุ่งโพธิ์ (Tung Pho) 7 หมู่บ้าน 13. ไผ่หลวง (Phai Luang) 7 หมู่บ้าน
7. ดงตะขบ (Dong Takhop) 10 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอตะพานหินประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลเมืองตะพานหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะพานหินทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลหนองพยอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองพยอมทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลงิ้วราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลงิ้วรายและตำบลไทรโรงโขนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยเกตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยเกตุทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งโพธิ์ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดงตะขบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงตะขบทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลคลองคูณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองคูณทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังสำโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสำโรงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหว้าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังหลุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหลุมทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทับหมัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทับหมันทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่หลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่หลวงทั้งตำบล

แหล่งท่องเที่ยว[แก้]

  • วัดเทวปราสาท พระพุทธเกตุมงคล หรือหลวงพ่อโตตะพานหินวัดเทวปราสาทเป็นพระพุทธรูป ปางประทานพร หน้าตักกว้าง 20 เมตร เฉพาะองค์พระสูง 30 เมตรแท่นสูง 4 เมตรรวมความสูงทั้งสิ้น 34 เมตรสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กเมื่อปีพ.ศ. 2513นับเป็นพระพุทธรูปที่มีพุทธลักษณะสวยงามได้สัดส่วนและใหญ่ที่สุดของจังหวัดพิจิตร หากท่านเดินทางโดยรถไฟจะมองเห็นองค์พระเหลืองอร่ามแต่ไกล
  • วัดพระพุทธบาทเขารวก ตั้งอยู่ที่หมู่ 5 ตำบลวังหลุม อำเภอตะพานหิน อยู่ห่างจากอำเภอตะพานหินไปประมาณ 10 กิโลเมตร ภายในวัดมีรอยประดิษฐานพระพุทธบาทจำลอง ซึ่งจำลองมาจากวัดพระพุทธบาทจังหวัดสระบุรีมีพระอาจารย์โง่นไสรโย อดีตพระเกจิอาจารย์ชื่อดังองค์หนึ่งจำพรรษาอยู่ ซึ่งท่านเป็นผู้สร้างพระพุทธวิโมกข์ปางสมาธิ ขนาดหน้าตักกว้าง29 นิ้ว มอบให้โรงเรียนต่างๆ ทั่วประเทศ นอกจากนี้ยังมีกลองที่ทำด้วยไม้ประดู่ที่ใหญ่ที่สุดในโลก และรูปปั้นฤๅษีอายุ 1,000-1,500 ปีซึ่งเป็นหินศิลาแลงจากลุ่มแม่น้ำเขิน ภายในวัดยังมีสวนสัตว์ขนาดเล็กซึ่งมีสัตว์หลายชนิดไว้ให้ชมและศีกษาอีกด้วย
  • บึงน้ำกลัด ตั้งอยู่ที่หมู่ 6 บ้านน้ำกลัดตำบลวังสำโรง อำเภอตะพานหิน อยู่ห่างจากอำเภอตะพานหินประมาณ15 กิโลเมตรโดยใช้เส้นทางสายตะพานหิน - วังสำโรง และเส้นทาง วังสำโรง – ไผ่ท่าโพ (ทางหลวงหมายเลข 1070) จากอำเภอตะพานหินถึงทางแยกเข้าบึงมีป้ายบอกหมู่บ้าน อพป.บึงน้ำกลัด เลี้ยวขวาประมาณ 400 เมตร เป็นถนนลาดยางจากนั้นเลี้ยวซ้ายประมาณ 300 เมตรสภาพทั่วไปเป็นบึงกว้าง พื้นที่ประมาณ 120 ไร่และในช่วงฤดูหนาวประมาณเดือนพฤศจิกายน - พฤษภาคม จะมีนกเป็ดน้ำ นกกระยางขาวและนกตับแคจำนวนมากบินอพยพหนีความหนาวจากไซบีเรีย ประเทศจีนมาอาศัยอยู่บริเวณบึงน้ำกลัดแห่งนี้โดยเฉพาะในเดือนธันวาคม จะเป็นเดือนที่มีนกชนิดต่าง ๆ อาศัยอยู่มากที่สุด
  • กลุ่มผ้าทอด้วยมือบ้านป่าแดง กลุ่มผ้าทอด้วยมือบ้านป่าแดงมีการทอผ้าด้วยมือ ไว้ให้นักท่องเที่ยวได้ชมและ เลือกซื้อเป็นผ้าจากผ้าย ผสมไหมที่มีสีสันต่าง ๆ มากมายทั้งยังมีราคาถูกกว่า ผ้าทอด้วยมือของจังหวัดอื่นมาก ด้วยคุณสมบัติต่าง ๆ เหล่านี้เองที่ทำให้ ผ้าทอด้วยมือ ของบ้านป่าแดง อำเภอตะพานหินเป็นที่นิยม อย่างแพร่หลายจนถึงประเทศในทวีปยุโรป บางประเทศ เช่น อิตาลีและฝรั่งเศส เป็นต้นผ้าทอมือนี้ สามารถหาซื้อได้จาก บ้านป่าแดง หมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 6 ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหินห่างจากอำเภอประมาณ 5 กิโลเมตร
  • งานประเพณีกำฟ้า จัดขึ้นในวันขึ้น 2 - 3 ค่ำ เดือน 3 เป็นประเพณีที่สำคัญของชางไทยพวน จัดขึ้นที่วัดป่าแดงพยอมบ้านป่าแดง ตำบลหนองพยอม ประเพณีนี้จัดขึ้นเพื่อแสดงความเคารพบูชาเทวดาและพระมหากษัตริย์เมื่อถึงวันกำฟ้าชาวไทยพวนจะกลับมายังบ้านของตน เพื่อร่วมทำบุญกับญาติพี่น้อง พบปะสังสรรค์ และเล่นกีฬาพื้นบ้าน