อำเภอเกาะคา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอเกาะคา
แผนที่จังหวัดลำปาง เน้นอำเภอเกาะคา
คำขวัญ: 
พระธาตุศักดิ์สิทธิ์ แหล่งผลิตน้ำตาลทราย
ลวดลายงามเครื่องปั้น จักสานเครื่องใช้
อุ่นไอบ่อน้ำร้อน ลือกระฉ่อนมนุษย์เกาะคา
พิกัดภูมิศาสตร์: 18°11′30″N 99°23′44″E / 18.19167°N 99.39556°E / 18.19167; 99.39556
อักษรไทยอำเภอเกาะคา
อักษรโรมันAmphoe Ko Kha
จังหวัดลำปาง
พื้นที่
 • ทั้งหมด551 ตร.กม. (213 ตร.ไมล์)
ประชากร (2562)
 • ทั้งหมด59,380 คน
 • ความหนาแน่น107.76 คน/ตร.กม. (279.1 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์52130
รหัสภูมิศาสตร์5203
ที่ตั้ง
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอเกาะคา หมู่ที่ 4 ตำบลท่าผา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง 52130
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

เกาะคา (คำเมือง: Lanna-Ko Kha.png) เป็นหนึ่งใน 13 อำเภอของจังหวัดลำปาง และเป็นที่ตั้งวัดคู่บ้านคู่เมืองลำปางคือ วัดพระธาตุลำปางหลวง

ประวัติ[แก้]

อำเภอเกาะคาตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2457 แต่เดิมมีชื่อว่า อำเภอสบยาว เนื่องจากที่ตั้งอำเภอเดิมตั้งอยู่บริเวณที่ลำน้ำแม่ยาวไหลมาบรรจบกับแม่น้ำวัง อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเกาะคาปัจจุบันไปทางทิศเหนือ 1 กิโลเมตร คำว่า "บรรจบ" ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า "สบ" จึงขนานนามว่า "อำเภอสบยาว" ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2459 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่ออำเภอสบยาวเป็น อำเภอเกาะคา เพราะที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ในเขตตำบลเกาะคา

คำว่า "เกาะคา" มีประวัติความเป็นมาคือ บริเวณที่ตั้งตำบลแต่เดิมเป็นทางน้ำของลำน้ำแม่ยาว ซึ่งไหลมาจากทิวเขาขุนตาล (เขาผีปันน้ำ) เขตติดต่อกับจังหวัดลำพูน ผ่านตำบลใหม่พัฒนาและตำบลไหล่หินมาบรรจบกับแม่น้ำวังที่ตำบลเกาะคา ครั้นนานเข้าน้ำได้พัดเอาตะกอนดิน หิน และทราย มากองรวมกันจนกลายเป็นสันดอนทรายขึ้น (สันดอนทราย ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า เกาะ) ภายหลังลำน้ำแม่ยาวได้เปลี่ยนทางเดินของร่องน้ำทำให้เกิดสันดอนทรายเป็นบริเวณกว้าง แล้วกลายสภาพเป็นพื้นดินปนทรายซึ่งมีหญ้าคาขึ้นงอกงามเต็มที่ เมื่อมีชาวบ้านไปตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนในบริเวณดังกล่าว ชาวบ้านจึงเรียกว่า "เกาะคา"

  • วันที่ 23 ธันวาคม 2460 โอนพื้นที่ตำบลเสริมซ้าย ตำบลเสริมขวา ตำบลทุ่งงาม อำเภอสบปราบ ไปขึ้นกับ อำเภอเกาะคา และยุบอำเภอสบปราบ เป็น กิ่งอำเภอสบปราบ ให้มีเขตการปกครองรวม 3 ตำบล คือ ตำบลสบปราบ ตำบลสมัย และตำบลแม่กัวะ ขึ้นกับอำเภอเกาะคา[1]
  • วันที่ 10 มีนาคม 2496 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสบปราบ อำเภอเกาะคา เป็น อำเภอสบปราบ[2]
  • วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลเกาะคา ในท้องที่บางส่วนของตำบลเกาะคา[3]
  • วันที่ 15 สิงหาคม 2504 ตั้งตำบลลำปางหลวง แยกออกจากตำบลเกาะคา ตั้งตำบลวังพร้าว แยกออกจากตำบลเกาะคา[4]
  • วันที่ 5 ธันวาคม 2504 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลวังพร้าว ไปตั้งเป็นหมู่ 14 ของตำบลเกาะคา และโอนพื้นที่หมู่ 23 (ในขณะนั้น) ของตำบลเกาะคา ไปตั้งเป็นหมู่ 4 ของตำบลวังพร้าว[5]
  • วันที่ 24 สิงหาคม 2514 แยกพื้นที่ตำบลทุ่งงาม ตำบลเสริมขวา และตำบลเสริมซ้าย อำเภอเกาะคา ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอเสริมงาม ขึ้นกับอำเภอเกาะคา[6]
  • วันที่ 24 กรกฎาคม 2516 ตั้งตำบลศาลา แยกออกจากตำบลเกาะคา[7]
  • วันที่ 21 สิงหาคม 2518 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเสริมงาม อำเภอเกาะคา เป็น อำเภอเสริมงาม[8]
  • วันที่ 12 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลนาแส่ง แยกออกจากตำบลนาแก้ว[9]
  • วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2534 ตั้งตำบลท่าผา แยกออกจากตำบลเกาะคา[10]
  • วันที่ 22 ธันวาคม 2536 ตั้งตำบลใหม่พัฒนา แยกออกจากตำบลไหล่หิน[11]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลเกาะคา เป็นเทศบาลตำบลเกาะคา

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอเกาะคาตั้งอยู่ทางตอนกลาง ค่อนไปทางทิศใต้ของจังหวัด ห่างจากตัวเมืองลำปางประมาณ 15 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเกาะคาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 78 หมู่บ้าน

ที่ ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน จำนวนประชากร[12]
1. ลำปางหลวง LN-Tambon-Lampang Luang.png Lampang Luang 13 3,227 9,683
2. นาแก้ว LN-Tambon-Na Kaeo.png Na Kaeo 8 2,992 9,690
3. ไหล่หิน LN-Tambon-Lai Hin.png Lai Hin 6 1,776 5,514
4. วังพร้าว LN-Tambon-Wang Phrao.png Wang Phrao 7 2,083 7,095
5. ศาลา LN-Tambon-Sala.png Sala 7 3,679 8,465
6. เกาะคา LN-Tambon-Ko Kha.png Ko Kha 8 1,497 4,248
7. นาแส่ง LN-Tambon-Na Saeng.png Na Saeng 7 1,548 4,826
8. ท่าผา LN-Tambon-Tha Pha.png Tha Pha 9 2,431 7,183
9. ใหม่พัฒนา LN-Tambon-Mai Phatthana.png Mai Phatthana 9 1,709 5,273

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอเกาะคาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง แยกเป็นเทศบาล 8 แห่ง และองค์การบริหารส่วนตำบล 2 แห่ง ได้แก่

อ้างอิง[แก้]

  1. [1]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ยุบอำเภอสบปราบลงเป็นกิ่งอำเภอสบปราบ
  2. [2]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งอำเภอจักราช อำเภอสัตตหีบ อำเภอศรีสงคราม อำเภอชะอวด อำเภอหนองแซง อำเภอภาชี อำเภอเขาไชยสน อำเภอชุมพลบุรี อำเภอวาริชภูมิ อำเภอสบปราบ และอำเภอสุไหงโกลก พ.ศ. ๒๔๙๖
  3. [3]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลเกาะคา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
  4. [4]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเกาะคา และอำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง
  5. [5]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเกาะคาและอำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง
  6. [6]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอเกาะคา ตั้งเป็นกิ่งอำเภอเสริมงาม จังหวัดลำปาง
  7. [7]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
  8. [8]พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอแวงน้อย อำเภอป่าแดด อำเภอเรณูนคร อำเภอคูเมือง อำเภอคุระบุรี อำเภอแม่ลาน้อย อำเภอเสริมงาม อำเภอไพรบึง และอำเภหนองโดน พ.ศ. ๒๕๑๘
  9. [9]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
  10. [10]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
  11. [11]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
  12. จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดลำปาง ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย