รายชื่อสาขาวิชา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Gtk-dialog-info.svg สาขาวิชาต่างๆ ในรายชื่อข้างล่างนี้มีอยู่เป็นจำนวนมาก บางวิชายังใหม่ และยังมีอีกหลายวิชามากที่ยังไม่มีชื่อภาษาไทยที่ได้ที่บัญญัติไว้ในศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทยของราชบัณฑิตยสถาน หรือที่อื่นใด ดังนั้นวงเล็บชื่อวิชาที่เป็นภาษาอังกฤษท้ายชื่อภาษาไทยจึงจัดให้สามารถโยงไปตรวจสอบข้ามภาษาเพื่อความกระจ่างในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษได้
  • การแปลหรือลำลองใช้ชื่อวิชาภาษาไทยส่วนใหญ่ยึดศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทยของราชบัณฑิตยสถานเป็นหลัก
  • ชื่อของวิชาหลายวิชาปรากฏในหลายหมวดสาขาได้เนื่องจากมีความเกี่ยวเนื่องเชิงสหสาขาวิชาตามแนวโน้มปัจจุบัน
  • โยงข้ามภาษา "สีฟ้าอ่อน" มีไว้เพื่อให้ความสะดวกแก่ผู้รู้สำหรับตรวจสอบกับบทความภาษาอังกฤษ
  • ขอเชิญชวนผู้รู้/ผู้เชี่ยวชาญ (peer) ในสาขานั้นๆ ได้เข้ามาร่วมช่วยกันสานต่อและสร้างความสมบูรณ์แม่นยำโดยร่วมกัน:
    • แก้ไขชื่อวิชาภาษาไทยที่อาจไม่ตรงและลำลองใส่ไว้ไปก่อน ให้ตรงกับชื่อถูกต้องที่ใช้ในหมู่ผู้รู้แห่งสาขานั้นๆ
    • เขียนบทความที่ยังเป็น "ตัวแดง" อย่างน้อยในขั้นเริ่มต้น/แนะนำ ในลักษณะ "พรรณาเชิงนิยาม" ไม่สั้นไม่ยาวเกินไปสำหรับผู้สนใจหรือผู้ที่ยังไม่รู้จักวิชานั้นมาก่อน แล้วจึงเขียนต่อให้สมบูรณ์ในภายหลัง
    • สำหรับผู้ใช้ใหม่ อาจดูตัวอย่างบทความภาษาอังกฤษที่ใส่ "ลิงก์สีฟ้าอ่อน" ไว้ให้ที่ท้ายชื่อภาษาไทยนั้นๆ เพื่อเป็นแนวทางได้ทางหนึ่ง

เนื้อหา

ภาพรวมโดยสังเขป[แก้]

รายชื่อสาขาวิชา หรือ สาขาการศึกษา (Field of study) หมายถึงสาขาความรู้ หรือ การวิจัยที่เปิดสอนในวิทยาลัยหรือมหาวิทยาลัย คำว่า สาขาวิชา ได้รับการนิยามและยอมรับโดย วารสารวิชาการที่ตีพิมพ์ผลงานวิจัย และโดยสมาคมผู้รู้ (learned societies) และโดยภาควิชาหรือคณะวิชาที่บุคคลผู้อยู่ในสาขาวิชานั้นๆ สังกัด โดยปกติ สาขาการศึกษาต่างๆ มักมีสาขาย่อยหรือแขนงวิชาแตกออกไป เส้นแบ่งระหว่างสาขาย่อยมักยังมีความคลุมเครือและมีกฎเกณฑ์ที่ไม่ชัดเจน

ในยุโรปสมัยกลางซึ่งขณะนั้นยังมีการแบ่งคณะวิชาออกเป็น 4 คณะหรือสายวิชา ได้แก่เทววิทยา การแพทย์ ธรรมศาสตร์ นิติศาสตร์ และศิลปะ โดยคณะวิชาหลังมีสถานะไม่สูงเท่า 3 สาขาแรก การแบ่งสาขาวิชาในมหาวิทยาลัยสมัยนั้นมีรากสืบทอดมาจากขบวนการแยกอาณาจักรออกจากศาสนจักร (Secularization) ของมหาวิทยาลัยซึ่งเกิดขึ้นราวสมัยกลาง-ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 (ประมาณ พ.ศ. 2390 - พ.ศ. 2440) โดยได้เพิ่มวิชาภาษาศาสตร์ที่ไม่ใช่คลาสสิก วรรณคดี และวิชาสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เช่น ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยาและวิศวกรรมศาสตร์เสริมเข้าไปในหลักสูตรแบบประเพณีโบราณ

ในต้นคริสต์ศตวรรษ ที่ 20 (ประมาณ พ.ศ. 2440 - พ.ศ. 2475) ได้มีการเพิ่มสาขาวิชาใหม่ๆ เช่น การศึกษา สังคมวิทยา และจิตวิทยา ในมหาวิทยาลัยต่างๆ และในช่วงประมาณ พ.ศ. 2513 - พ.ศ. 2523) ได้เกิดปรากฏการณ์ "การระเบิด" ของสาขาวิชาใหม่ๆ ที่เน้นเนื้อหาเฉพาะเจาะจง เช่น สื่อศึกษา สตรีศึกษา และชนผิวดำศึกษา สาขาใหม่ๆ เหล่านี้จัดขึ้นในมหาวิทยาลัยเพื่อรองรับอาชีพและวิชาชีพต่างๆ เช่น การพยาบาล การจัดการโรงพยาบาล การราชทัณฑ์ และหลังสุดก็ได้เห็นสาขาวิชาที่เป็นลักษณะ "สหสาขาวิชา" เช่น ชีวเคมี และ ธรณีฟิสิกส์เกิดเพิ่มขึ้นและได้รับการยอมรับว่าสาขาวิชาใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นเหล่านี้ได้ช่วยเพิ่มพูนความรู้ให้กว้างขวางขึ้น

เครื่องหมายดอกจัน * แสดงเป็นหมายเหตุว่าสาขาวิชานั้นยังเป็นที่ถกเถียงถึงสถานภาพว่าควรนับไว้ในสายวิชาใด เช่น วิชามานุษยวิทยา และวิชาภาษาศาสตร์ควรจัดไว้ในกลุ่มสังคมศาสตร์ หรือ มนุษยศาสตร์ เป็นที่สังเกตได้ว่าบางท่าน โดยเฉพาะนักทฤษฎีวิจารณ์มักให้ความสำคัญในการบ่งชี้การจัดกลุ่มที่เข้มงวดในทุกสายวิชา รวมทั้งความชัดเจนของโครงสร้างของแนวคิดโดยรวมของแต่ละวิชาซึ่งยังเป็นถกเถียงได้มากสำหรับบางคน

มนุษยศาสตร์ (Humanities)[แก้]

ประวัติศาสตร์ (History)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาประวัติศาสตร์ (List of basic history topics)

ปรัชญา (Philosophy)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาปรัชญา (List of basic philosophy topics)

ศาสนศึกษา (Religious studies)[แก้]

ดูบทความประกอบ: รายชื่อศาสนา (List of religions and spiritual traditions)

ภาษาและภาษาศาสตร์ (Languages and Linguistics)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของวิชาภาษา (List of Languages) , แขนงของวิชาภาษาศาสตร์ (List of basic linguistics topics) , แขนงของสาขาวิชาภาษาศาสตร์มานุษยวิทยา (Anthropological Linguistics)


วรรณกรรม (Literatures)[แก้]

วรรณคดีไทย (Thai literature)[แก้]

วรรณคดีอังกฤษ (English )[แก้]

วรรณคดีโลก (World literatures) [แก้]

ทฤษฎีวรรณคดี (Literary theory) [แก้]

ทัศนศิลป์ (Visual arts)[แก้]

สถาปัตยกรรม การออกแบบ และ ศิลปะประยุกต์[แก้]

ศิลปะการแสดง (Performing arts)[แก้]

ดนตรี (Music) [แก้]

นาฏศิลป์ (Dance) [แก้]

ภาพยนตร์และโทรทัศน์ (Film and Television) [แก้]

การละคร (Theatre) [แก้]

สังคมศาสตร์ (Social sciences)[แก้]

มานุษยวิทยา (Anthropology)[แก้]

Forensic anthropology)

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชามานุษยวิทยา (Branches of Anthropology)

โบราณคดี (Archaeology)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาโบราณคดี Branches of Archaeology


ภูมิภาคศึกษา (Area studies)[แก้]


ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาภูมิภาคศึกษา (Branches of Area Studies)

เศรษฐศาสตร์ (Economics)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ (Branches of Economics)


กลุ่มชาติพันธุ์ศึกษา (ethnic studies)[แก้]

ลิงค์และเพศสภาพศึกษา (Gender and Sexuality studies)[แก้]

ภูมิศาสตร์ (Geography)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาภูมิศาสตร์ (Branches of Geography)


รัฐศาสตร์ (Political science)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชารัฐศาสตร์ (Branches of Political Science)


จิตวิทยา (Psychology)[แก้]

ดูบทความประกอบ แขนงของสาขาวิชาจิตวิทยา (Branches of Psychology) , ประเภทของจิตบำบัด (Types of psychotherapy)

สังคมวิทยา (Sociology)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาสังคมวิทยา (Branches of Sociology)


วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ (Natural sciences)[แก้]

วิทยาศาสตร์ปริภูมิ หรือ วิทยาศาสตร์อวกาศ (Space sciences)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาดาราศาสตร์ (Branches of Astronomy)


วิทยาศาสตร์โลก (Earth Science)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิทยาศาสตร์โลก (Branches of Earth Sciences)

วิทยาศาสตร์สิ่งมีชีวิต (Life sciences)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สิ่งมีชีวิต และ จิตวิทยา

เคมี (Chemistry)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาเคมี Branches of Chemistry)

ฟิสิกส์ (Physics)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาฟิสิกส์ (Branches of Physics)

วิทยาศาสตร์รูปนัย (Formal science)[แก้]

คณิตศาสตร์ (Mathematics)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาคณิตศาสตร์ (Branches of Mathematics) และ AMS Mathematics Subject Classification


วิทยาการคอมพิวเตอร์และสารสนเทศ (Computing and Information sciences)[แก้]


ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิทยาการคอมพิมเตอร์พื้นฐาน (Branches of Computer Science) และที่ ACM Computing Classification System

วิชาชีพ (Professions) และ วิทยาศาสตร์ประยุกต์ (en:Applied science)[แก้]

เกษตรศาสตร์ ประมง และ วนศาสตร์ (Agriculture Fisheries and forestry)[แก้]

ธุรกิจ (Business)[แก้]


การศึกษา (Education)[แก้]

วิศวกรรมศาสตร์ (Engineering)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิศวกรรม (Branches of Engineering)

วิทยาศาสตร์ครอบครัวและการบริโภค (Family and consumer science)[แก้]

วิทยาศาสตร์สุขภาพ (Health sciences)[แก้]

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาการแพทย์ (Branches of Medicine)

วารสารศาสตร์ (Journalism) , สื่อ (media) และ การสื่อสาร (communication)[แก้]

นิติศาสตร์ (Law)[แก้]

ห้องสมุด และ พิพิธภัณฑ์ศึกษา (Library and museum studies)[แก้]

วิทยาศาสตร์การทหาร (Military Science)[แก้]

กิจการสาธารณะ (Public affairs)[แก้]

สังคมสงเคราะห์ (Social work)[แก้]

ดูเพิ่ม[แก้]


แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]