จักรวรรดิจีน (ค.ศ. 1915–1916)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก จักรวรรดิจีน (พ.ศ. 2458-2459))
Jump to navigation Jump to search
จักรวรรดิจีน
中華帝國
Zhōnghuá Dìguó

ค.ศ. 1915–ค.ศ. 1916
ธง ตราแผ่นดินสิบสองสัญลักษณ์
เพลงชาติ
"จงกั๋วสฺยงลี่อวี่โจ้วเจียน"
(เมืองจีนยืนแกร่งกลางพิภพ)
เมืองหลวง เป่ย์จิง
39°54′N 116°23′E / 39.900°N 116.383°E / 39.900; 116.383พิกัดภูมิศาสตร์: 39°54′N 116°23′E / 39.900°N 116.383°E / 39.900; 116.383
ภาษา จีน
ศาสนา พุทธ
คริสต์
รัฐบาล สมบูรณาญาสิทธิราชย์
จักรพรรดิ
 -  ค.ศ. 1915–16 ยฺเหวียน ชื่อไข่
นายกรัฐมนตรี
 -  ค.ศ. 1915–16 ลู่ เจิงเซียง
ยุคประวัติศาสตร์ สงครามโลกครั้งที่ 1
 -  สถาปนา 12 ธันวาคม ค.ศ. 1915
 -  สงครามคุ้มชาติ 25 ธันวาคม ค.ศ. 1915
 -  เริ่มสมัยขุนศึก 22 มีนาคม ค.ศ. 1916
 -  ยฺเหวียน ชื่อไข่ เสียชีวิต 6 มิถุนายน ค.ศ. 1916
สกุลเงิน หยวน
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ  จีน
 ไต้หวัน
 มองโกเลีย
 รัสเซีย
 ทาจิกิสถาน
 พม่า
 อัฟกานิสถาน
 อินเดีย
 ปากีสถาน
 ภูฏาน

จักรวรรดิจีน (จีน: 中華帝國; พินอิน: Zhōnghuá Dìguó; อังกฤษ: Empire of China) เป็นการปกครองซึ่งดำรงอยู่ในช่วงสั้น ๆ ในประเทศจีนตั้งแต่ปลาย ค.ศ. 1915 ถึงต้น ค.ศ. 1916 หลังจากขุนพลยฺเหวียน ชื่อไข่ (袁世凱) ยุบสาธารณรัฐ แล้วจัดตั้งจักรวรรดิขึ้นแทน ก่อนตั้งตัวเป็นจักรพรรดิ การรื้อฟื้นราชาธิปไตยนี้ทำให้การวางรากฐานสาธารณรัฐต้องล่าถอยไปหลายปี ทั้งนำพาบ้านเมืองเข้าสู่ยุคสมัยแห่งการแก่งแย่งชิงดีของแม่ทัพนายกอง

การเตรียมจัดตั้ง[แก้]

ยฺเหวียน ชื่อไข่ แต่งชุดแบบฮั่นในงานราชาภิเษก

หลังยฺเหวียน ชื่อไข่ ได้รับแต่งตั้งเป็นประธานาธิบดีชั่วคราวคนที่สองของสาธารณรัฐจีน เขาดำเนินการหลายอย่างเพื่อรวบอำนาจและกำจัดผู้นำฝ่ายค้าน เขาร่วมมือกับมหาอำนาจยุโรปหลายชาติกับทั้งชาติบ้านใกล้เรือนเคียงอย่างญี่ปุ่นเพื่อให้อำนาจของตัวมั่นคง ราวเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1915 เขาสั่งให้หยาง ตู้ (楊度) และคนอื่น ๆ ออกหาเสียงหนุนการรื้อฟื้นราชาธิปไตย ครั้นวันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 1915 สภานิติบัญญัติของสาธารณรัฐจีนลงคะแนนเสียงเอกฉันท์เลือกตั้งเขาเป็นจักรพรรดิ เขาทำทีปฏิเสธ สภาจึงร้องขอเขาอีกครั้ง และครั้งนี้เขายินยอม[1]

วันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1915 ยฺเหวียน ชื่อไข่ เคียงคู่มากับลูกชายของตัว คือ ยฺเหวียน เค่อติ้ง (袁克定) ก็ประกาศตนเป็นจักรพรรดิจีน เรียกขานตัวว่า "มหาจักรพรรดิจักรวรรดิจีน" (中華帝國大皇帝) และใช้นามรัชศกว่า "หงเซี่ยน" (洪憲; "ธรรมนูญสมบูรณ์พร้อม") แต่ยฺเหวียน ชื่อไข่ เลื่อนราชาภิเษกออกไปจนวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1916 เขาสั่งให้ถอดเครื่องแบบแมนจูออกจากวัฒนธรรมของชาติ แล้วให้นำชุดชาวฮั่นกลับมาใช้โดยดัดแปลงบางประการ เขาสวมชุดชาวฮั่นในงานซ้อมใหญ่ราชาภิเษก แต่อนุภริยาชาวเกาหลีของเขาสร้างความปั่นป่วนในงานดังกล่าว เมื่อเป็นจักพรรดิแล้ว เขาตั้งญาติสนิทมิตรสหายเป็นราชวงศ์ทรงศักดิ์ต่าง ๆ ทั้งยังหว่านยศศักดิ์ให้แก่บุคคลทั้งหลายที่เขาคิดว่าซื้อได้ด้วยลาภยศ

เวลานั้น สกุลอ้ายซินเจว๋หลัว (愛新覺羅) ของราชวงศ์ชิงที่ล่มสลายลง ยังพำนักอยู่ ณ พระราชวังต้องห้ามในฐานะราชวงศ์ต่างประเทศ ราชสกุลอ้ายซินเจว๋หลัวยอมรับการครองราชย์ของยฺเหวียน ชื่อไข่ และยอมกระทั่งเสนอให้ยฺเหวียน ชื่อไข่ สมรสกับธิดาของอดีตจักรพรรดิผู่อี๋ (溥儀)

ความสั่นคลอน[แก้]

ยฺเหวียน ชื่อไข่ แต่งชุดจักรพรรดิ

ค.ศ. 1916 นับเป็นปีที่ 1 แห่งรัชกาลหงเซี่ยนของยฺเหวียน ชื่อไข่ แทนที่จะได้เป็นปีที่ 5 ของยุคสาธารณรัฐ[1] ยฺเหวียน ชื่อไข่ จึงถูกต่อต้านทั้งจากนักปฏิวัติ และแม่ทัพนายกองใต้บังคับบัญชาของเขาเอง เพราะเชื่อว่า เขารื้อระบอบกษัตริย์ขึ้นเพื่อจะได้ครองอำนาจโดยไม่ต้องอาศัยแรงหนุนจากฝ่ายทหารอีกต่อไป

นับแต่เขาประกาศตัวเป็นจักรพรรดิ เกิดกบฏต่อต้านเขาจากมณฑลหนึ่งไปสู่มณฑลหนึ่ง เริ่มจากหยุนหนาน ซึ่งมีผู้นำ คือ ไช่ เอ้อ (蔡鍔) ผู้ว่าการมณฑลที่เขาแต่งตั้งเอง กับถัง จี้เหยา (唐繼堯) นายทัพของเขา ตามด้วยเจียงซี ซึ่งมีผู้นำ คือ หลี่ เลี่ยจวิน (李烈钧) ผู้ว่าการมณฑล กลุ่มผู้ต่อต้านรวมตัวกันเป็นทัพคุ้มชาติ (護國軍) ก่อให้เกิดสงครามคุ้มชาติ (護國戰爭) และส่งผลให้มณฑลอื่น ๆ ประกาศไม่ขึ้นตรงต่อจักรวรรดิ ฝ่ายทหารทัพเป่ย์หยาง (北洋軍) ของเขา ซึ่งไม่ได้รับค่าตอบแทนจากรัฐบาลจักรวรรดิเขามาครั้งหนึ่งแล้ว ก็ไม่นำพาต่อสถานการณ์ และที่สุดก็พ่ายแพ้แก่ทัพคุ้มชาติ แม้ฝึกหัดมาดีและมียุทโธปกรณ์ดีกว่า

เมื่อเห็นว่า ยฺเหวียน ชื่อไข่ อ่อนแอและไม่เป็นที่นิยม มหาอำนาจต่างชาติก็ถอนความช่วยเหลือจากเขา แม้ยังไม่เลือกข้างก็ตาม จักรวรรดิญี่ปุ่นเริ่มด้วยขู่เข็ญว่าจะรุกราน แล้วปฏิญาณว่า จะโค่นล้มจักรวรรดิของเขา ทั้งถือว่า "มีสถานะสงคราม" ระหว่างประเทศคู่ขัดแย้งทั้งสอง พร้อมยินยอมให้พลเมืองญี่ปุ่นเข้าช่วยเหลือฝ่ายสาธารณรัฐได้[1]

เพราะต้องเผชิญการต่อต้านถ้วนหน้า ยฺเหวียน ชื่อไข่ จึงเลื่อนราชาภิเษกออกไป เพื่อบรรเทาความไม่พอใจของฝ่ายตรงข้าม ต่อมาในวันที่ 1 มีนาคม ค.ศ. 1916 เขาประกาศตัดงบงานราชาภิเษกลง ครั้นวันที่ 17 มีนาคม ค.ศ. 1916 เขาหารือเรื่องล้มเลิกจักรวรรดิกับเหลียง ชื่ออี๋ (梁士詒) รัฐมนตรีของตัว แล้วจึงประกาศยุติจักรวรรดิในวันที่ 22 มีนาคม ค.ศ. 1916 รัชศกหงเซี่ยนของเขาสิ้นสุดลงในวันที่ 23 มีนาคม ค.ศ. 1916 และมีการรื้อฟื้นสาธารณรัฐ เขาอยู่ในราชสมบัติ 83 วัน[1]

เมื่อยฺเหวียน ชื่อไข่ เสียชีวิตในวันที่ 5 มิถุนายน ค.ศ. 1916 หลี ยฺเหวียนหง (黎元洪) รองประธานาธิบดี ก็ขึ้นเป็นประธานาธิบดี และตั้งตวั้น ฉีรุ่ย (段祺瑞) ขุนพลทัพเป่ย์หยาง เป็นนายกรัฐมนตรี พร้อมรื้อฟื้นสมัชชาแห่งชาติกับรัฐธรรมนูญชั่วคราว แต่อำนาจส่วนกลางของรัฐบาลในกรุงเป่ย์จิงนั้นอ่อนแอนัก ทั้งการตายของยฺเหวียน ชื่อไข่ ก็ทำให้ประเทศจีนเข้าสู่สมัยขุนศึก (軍閥時代) ซึ่งแม่ทัพนายกองช่วงชิงอำนาจกัน

สัญลักษณ์ประจำชาติ[แก้]

ธงชาติจักรวรรดิจีนชนิดที่ใช้ทั่วไป (แบ่งพื้น 4 สีด้วยกากบาทแดงแนวทแยง)[2]
ธงชาติจักรวรรดิจีนอีกแบบหนึ่ง (แบ่งพื้น 4 สีด้วยกากบาทแดงแนวตั้ง)[2]

แม้เปลี่ยนชื่อประเทศในภาษาจีน จาก "สาธารณรัฐจีน" เป็น "จักรวรรดิจีน" (หรือ "หงเซี่ยน" ในเอกสารราชการ) แต่ยฺเหวียน ชื่อไข่ ยังคงใช้คำว่า "สาธารณรัฐจีน" เป็นชื่อประเทศในภาษาอังกฤษต่อไป[1]

ยฺเหวียน ชื่อไข่ ตั้งกรมพิธีการ (禮制館) เพื่อกำหนดเพลงชาติอย่างเป็นทางการของสาธารณรัฐจีนเสียใหม่ เพลงดังกล่าวออกในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1915 ชื่อ "จงกั๋วสฺยงลี่อวี่โจ้วเจียน" (中華雄立宇宙間; "เมืองจีนยืนแกร่งกลางพิภพ") ผู้เขียนเนื้อร้อง คือ อิ้น ชาง (廕昌) ผู้แต่งทำนอง คือ หวัง ลู่ (王露) เมื่อยุบสาธารณรัฐและตั้งจักรวรรดิขึ้นแทนแล้ว มีการแก้เนื้อร้องเล็กน้อยในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1915 โดยเปลี่ยน "ก้งเหออู่จู๋" (共和五族; "ห้าชนหลอมรวม") เป็น "ซฺวินหฺวาอีร่าง" [勳華揖讓; ชื่อเรียกระบอบการปกครองโบราณสมัยจักรพรรดิเหยา (尧) และจักรพรรดิชุ่น (帝舜)]

เนื้อร้องจีน คำอ่าน คำแปล
  • 中國雄立宇宙間,
  • 廓八埏,
  • 華冑來從崑崙巔,
  • 江河浩盪山綿連,
  • 勳華揖讓開堯天,
  • 億萬年。
  • จง กั๋ว สฺยง ลี่ อวี่ โจ้ว เจียน
  • คั่ว ปา หยัน
  • หฺวา โจ้ว หลาย ฉง คุน หลุน เตียน
  • เจียง หู ฮ่าว ต้าง ชาน เหมียน เหลียน
  • ซฺวิน หฺวา อี ร่าง คาย เหยา เทียน
  • อี่้ ว่าน เหนียน
  • เมืองจีนยืนแกร่งกลางพิภพ
  • แผ่แปดทิศ
  • สืบสายวิเศษจากยอดคุนหลุน
  • สายน้ำไหลยิ่ง ภูทอดเนื่อง
  • ซฺวินหฺวาอีร่างเปิดยุคเหยา
  • แสนล้านปี

ธงชาติยังเปลี่ยนจากแบบเดิมที่มี 5 ริ้ว เป็นแบบใหม่มีริ้วสีแดงอยู่กลาง ปรกติริ้วดังกล่าวเป็นกากบาททแยง แต่บางทีก็เป็นกากบาทตั้ง

ตราแผ่นดิน คือ ตราแผ่นดินสิบสองสัญลักษณ์ (十二章國徽)

รายการยศศักดิ์ที่แต่งตั้งในสมัยนี้[แก้]

เหรียญ 10 เหวินออกในรัชศกหงเซียน ปีที่ 1

ต่อไปนี้เป็นรายการยศศักดิ์ที่ ยฺเหวียน ชื่อไข่ แต่งตั้ง พร้อมด้วยรายชื่อผู้ได้รับแต่งตั้ง

หฺวางไท่จื่อ[แก้]

หฺวางไท่จื่อ (皇太子; "รัชทายาท")

อู่อี้ชินหวัง[แก้]

อู่อี้ชินหวัง (武義親王; "เจ้าชายสายพระโลหิตแห่งอู่อี้")

อีเติ่งกง[แก้]

อีเติ่งกง (一等公; "กงชั้น 1")

อีเติ่งโหฺว[แก้]

อีเติ่งโหฺว (一等侯; "โหฺวชั้น 1")

อีเติ่งปั๋ว[แก้]

อีเติ่งปั๋ว (一等伯; "ปั๋วชั้น 1")

อีเติ่งจื่อ[แก้]

อีเติ่งจื่อ (一等子; "จื่อชั้น 1")

อีเติ่งหนาน[แก้]

อีเติ่งหนาน (一等男; "หนานชั้น 1")

ซานเติ่งหนาน[แก้]

ซานเติ่งหนาน (三等男; "หนานชั้น 3")

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Kuo T'ing-i et al. Historical Annals of the ROC (1911–1949). Vol 1. pp 207–41.
  2. 2.0 2.1 中國的旗幟 (Flags of China) (จีน)
  3. https://archive.org/stream/chinaherhistoryd00park#page/384/mode/2up

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]