ประเทศโปแลนด์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก โปแลนด์)
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

พิกัดภูมิศาสตร์: 52°N 20°E / 52°N 20°E / 52; 20

สาธารณรัฐโปแลนด์

Rzeczpospolita Polska  (โปแลนด์)
เพลงชาติ"มาซูแร็กดอมบรอฟสกีแยกอ"
(แปลว่า "โปแลนด์ยังไม่สูญสิ้น")
EU-Poland (orthographic projection).svg
EU-Poland.svg
ที่ตั้งของ ประเทศโปแลนด์  (เขียวเข้ม)

– ในยุโรป  (เขียว & เทาเข้ม)
– ในสหภาพยุโรป  (เขียว)  —  [คำอธิบายสัญลักษณ์]

เมืองหลวง
และ ใหญ่สุด
วอร์ซอ
52°13′N 21°02′E / 52.217°N 21.033°E / 52.217; 21.033
ภาษาราชการโปแลนด์[1]
กลุ่มชาติพันธุ์
(พ.ศ. 2554[2][3])
ศาสนา
(พ.ศ. 2562[4])
เดมะนิม
การปกครองรัฐเดี่ยว ระบบกึ่งประธานาธิบดี
สาธารณรัฐรัฐธรรมนูญ
อันด์แชย์ ดูดา
มาแตอุช มอราวีแยตสกี
สภานิติบัญญัติรัฐสภา
วุฒิสภา
เซย์ม
ก่อตั้ง
14 เมษายน ค.ศ. 966
18 เมษายน ค.ศ. 1025
1 กรกฎาคม ค.ศ. 1569
24 ตุลาคม ค.ศ. 1795
11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1918
17 กันยายน ค.ศ. 1939
19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1947
31 ธันวาคม ค.ศ. 1989[6]
พื้นที่
• รวม
312,696[7] ตารางกิโลเมตร (120,733 ตารางไมล์)[c] (อันดับที่ 69)
1.48 (ณ ปี 2558)[9]
ประชากร
• 2563 ประมาณ
ลดลงเป็นกลาง 38,268,000[10] (อันดับที่ 38)
123 ต่อตารางกิโลเมตร (318.6 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 83)
จีดีพี (อำนาจซื้อ)2564 (ประมาณ)
• รวม
เพิ่มขึ้น 1.363 ล้านล้านดอลลาร์[11] (อันดับที่ 19)
เพิ่มขึ้น 35,957 ดอลลาร์[11] (อันดับที่ 39)
จีดีพี (ราคาตลาด)2564 (ประมาณ)
• รวม
เพิ่มขึ้น 642 พันล้านดอลลาร์[11] (อันดับที่ 22)
เพิ่มขึ้น 16,930 ดอลลาร์[11] (อันดับที่ 44)
จีนี (2562)Negative increase 28.5[12]
ต่ำ
HDI (2562)เพิ่มขึ้น 0.880[13]
สูงมาก · อันดับที่ 35
สกุลเงินซวอตือ (PLN)
เขตเวลาUTC+1 (เวลายุโรปกลาง)
• ฤดูร้อน (DST)
UTC+2 (เวลาออมแสงยุโรปกลาง)
รูปแบบวันที่dd/mm/yyyy (ค.ศ.)
ขับรถด้านขวา
รหัสโทรศัพท์+48
โดเมนบนสุด.pl
เว็บไซต์
poland.pl

โปแลนด์ (อังกฤษ: Poland; โปแลนด์: Polska [ˈpɔlska] ปอลสกา) หรือชื่อทางการคือ สาธารณรัฐโปแลนด์ (อังกฤษ: Republic of Poland; โปแลนด์: Rzeczpospolita Polska) เป็นประเทศในตอนกลางของยุโรป เขตแดนด้านตะวันตกจรดเยอรมนี ทางใต้จรดเช็กเกียและสโลวาเกีย ทางตะวันออกจรดยูเครนและเบลารุส ส่วนทางเหนือจรดทะเลบอลติก ลิทัวเนีย และแคว้นคาลีนินกราดของรัสเซีย โปแลนด์เคยเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซีย

รัฐโปแลนด์ก่อตั้งเมื่อมากกว่า 1,000 ปีก่อนภายใต้ราชวงศ์เปียสต์ (Piast dynasty) และถึงยุคทอง ตอนปลายของคริสต์ศตวรรษที่ 16 ภายใต้ราชวงศ์ยาเกียลลอน (Jagiellonian dynasty) เป็นยุคที่โปแลนด์เป็นหนึ่งในประเทศที่ร่ำรวยและมีอำนาจมากที่สุดในยุโรป ในวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2334 สภาล่าง (Sejm เซย์ม) ของเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย ได้เลือกรับรัฐธรรมนูญพฤษภาคมของโปแลนด์ (May Constitution of Poland) รัฐธรรมนูญร่างฉบับแรกของยุโรป และฉบับที่ 2 ของโลก ตามหลังรัฐธรรมนูญสหรัฐอเมริกา

หลังจากนั้นไม่นาน โปแลนด์ได้ถูกแบ่งเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซีย ออสเตรีย และ ราชอาณาจักรปรัสเซีย ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1 โปแลนด์มีสถานะเป็นราชอาณาจักร และได้รับเอกราชใน พ.ศ. 2461 หลังสิ้นสุดสงครามโลก ภายใต้ยุคสาธารณรัฐที่ 2 (Second Polish Republic) หลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 โปแลนด์กลายเป็นรัฐบริวารที่เป็นคอมมิวนิสต์ของสหภาพโซเวียตภายใต้สาธารณรัฐประชาชน (People's Republic of Poland) ใน พ.ศ. 2532 การเลือกตั้งกึ่งเสรีครั้งแรกในโปแลนด์ หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดการดิ้นรนเพื่อเสรีภาพของขบวนการโซลิดาริตี (Solidarity movement) และเป็นการพ่ายแพ้ของผู้นำคอมมิวนิสต์ของโปแลนด์ (โดยก่อนหน้านี่ผู้นำคอมมิวนิสต์ของโปแลนด์ใด้ประกาศใช้กฎอัยการศึกเพื่อปราบการดิ้นรนเพื่อเสรีภาพของขบวนการโซลิดาริตีใน พ.ศ. 2524) มีการก่อตั้งสาธารณรัฐโปแลนด์ที่ 3 (Third Polish Republic) ในปัจจุบัน ตามด้วยการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ในปี พ.ศ. 2540 ใน พ.ศ. 2542 โปแลนด์ได้เข้าร่วมองค์การนาโต และใน พ.ศ. 2547 ได้เข้าเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพยุโรป

ภูมิศาสตร์[แก้]

ที่ตั้ง ตั้งอยู่ใจกลางทวีปยุโรป มีพรมแดนติด 7 ประเทศ ได้แก่ ทิศเหนือจรดรัสเซีย (แคว้นคาลีนินกราด) ทิศตะวันออกเฉียงเหนือและทิศตะวันออกจรดลิทัวเนีย เบลารุส และยูเครน ทิศใต้จรดสโลวาเกียและสาธารณรัฐเช็ก ทิศตะวันตกจรดเยอรมนี และทิศเหนือจรดทะเลบอลติก

ภูมิประเทศ เป็นพื้นที่ราบเกือบทั้งประเทศ นอกจากบริเวณชายแดนทางใต้เป็นทิวเขาตาตรา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาคาร์เพเทียและภูเขาซูดีทีส ซึ่งมียอดเขาสูงที่สุดคือยอด Rysy สูงจากระดับน้ำทะเล 8,200 ฟุต เป็นพรมแดนธรรมชาติกั้นระหว่างโปแลนด์กับสโลวาเกีย โปแลนด์มีแม่น้ำสายสำคัญคือ แม่น้ำโอเดอร์ที่อยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ และแม่น้ำวิสตูลาที่อยู่ทางตะวันออกของประเทศ

ประวัติศาสตร์[แก้]

ดูบทความหลักที่: ประวัติศาสตร์โปแลนด์

ยุคก่อนประวัติศาสตร์[แก้]

ยุคกลาง[แก้]

ร่วมสมัย[แก้]

โปแลนด์เคยเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียต ในการรบวอร์ซอ โปแลนด์ต้องสู้กับสหภาพโซเวียตที่มีทหารมากกว่าถึงห้าเท่า แต่ทหารโปแลนด์ที่รักชาติก็สามารถขับไล่รัสเซียออกไปได้ ต่อมาโปแลนด์เกิดความขัดแย้งภายในประเทศ นาซีเยอรมนีได้เรียกร้องผนวกท่าเรือเสรีดานซิกแต่โปแลนด์ปฏิเสธ นาซีเยอรมนีกับสหภาพโซเวียตได้ทำสนธิสัญญาโมโลตอฟ-ริบเบนทรอพและร่วมมือกันเข้ายึดครองโปแลนด์ ในปี พ.ศ. 2482 โดยเยอรมนีจะเข้ายึดด้านตะวันตก ส่วนสหภาพโซเวียตจะเข้ายึดด้านตะวันออก แต่รัฐบาลของโปแลนด์ได้หลบลี้ภัยไปยังประเทศอังกฤษและจัดตั้งเป็นรัฐบาลพลัดถิ่นทำการต่อสู้กับนาซีเยอรมนีต่อไป

ในระหว่างอยู่ภายใต้การครอบครองของนาซีเยอรมัน นาซีได้ทำการกวาดต้อนชาวยิวในโปแลนด์หลายล้านคนไปยังค่ายกักกัน โดยเฉพาะค่ายกักกันเอาชวิตซ์ และทำการสังหารหมู่อย่างโหดและทารุณ ต่อมาในปี 1945 กองทัพแดงแห่งสหภาพโซเวียตได้เข้ายึดครองโปแลนด์และได้ให้ปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์ หลังสงครามโลกครั้งที่สองและสงครามเย็น ประเทศโปแลนด์ได้เป็นหนึ่งในสมาชิกของประเทศในยุโรปตะวันออกที่ปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์

การเมือง[แก้]

บริหาร[แก้]

ดูบทความหลักที่: รัฐบาลโปแลนด์

นิติบัญญัติ[แก้]

ดูบทความหลักที่: รัฐสภาโปแลนด์

ตุลาการ[แก้]

ดูบทความหลักที่: กฎหมายโปแลนด์

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

โปแลนด์แบ่งเขตการปกครองระดับบนสุดออกเป็น 16 จังหวัด (โปแลนด์: województwa) ได้แก่

จังหวัด เมืองหลัก
ชื่อภาษาโปแลนด์ ชื่อภาษาอังกฤษ
กูยาวือ-ปอมอแช กูยาวือ-พอเมอเรเนีย บึดก็อชตช์ / ทอรูน
ชฟีแยนตือ-กชึช โฮลีครอสส์ กีแยลต์แซ
ชล็อนสก์ ไซลีเซีย คาโตวีตเซ
ดอลนือชล็อนสก์ โลว์เออร์ไซลีเซีย วรอตสวัฟ
ปอดลาแช พอดลาเคีย เบียวิสตอค
ปอตการ์ปาแช ซับคาร์เพเทีย เชชูฟ
ปอมอแช พอเมอเรเนีย กดัญสก์
ปอมอแชซาคอดแญ เวสต์พอเมอเรเนีย ชแชชิน
มาซอฟแช แมโซเวีย วอร์ซอ
มาวอปอลสกา เลสเซอร์โปแลนด์ กรากุฟ
ลูบลิน ลูบลิน ลูบลิน
ลูบุช ลูบุช กอร์ซูฟเวียลคอปอลสกี / แชลอนากูรา
วาร์เมีย-มาซูรือ วาร์เมีย-มาซูเรีย ออลชติน
วีแยลกอปอลสกา เกรตเตอร์โปแลนด์ พอซนาน
วูช วูช วูช
ออปอแล ออปอแล ออปอแล

การปกครองในระดับรองลงไปจากจังหวัดได้แก่

  • เทศมณฑล (powiaty) แบ่งเป็น
    • เทศมณฑลท้องถิ่น (powiaty ziemskie) 314 แห่ง และ
    • เทศมณฑลนคร (powiaty grodzkie) 65 แห่ง
  • เทศบาล (gminy) 2,478 แห่ง

กองทัพ[แก้]

ดูบทความหลักที่: กองทัพโปแลนด์

เศรษฐกิจ[แก้]

เกษตรกรรม[แก้]

อุตสาหกรรม[แก้]

การพัฒนาทางเศรษฐกิจ[แก้]

การท่องเที่ยว[แก้]

โครงสร้างพื้นฐาน[แก้]

คมนาคมและโทรคมนาคม[แก้]

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี[แก้]

การศึกษา[แก้]

สาธารณสุข[แก้]

ประชากร[แก้]

มีประชากรราว ๆ 37.97 ล้านคน

เชื้อชาติ[แก้]

ประชากร 37.97 ล้านคน เป็นชาวโปแลนด์ร้อยละ 98 อีกร้อยละ 2 มีเชื้อสายเยอรมัน เบลารุส ยูเครน ลิทัวเนีย และอื่น ๆ

ศาสนา[แก้]

ภาษา[แก้]

คนในประเทศนี้ใช้ภาษาโปแลนด์เป็นหลัก

กีฬา[แก้]

วัฒนธรรม[แก้]

วรรณกรรม[แก้]

สถาปัตยกรรม[แก้]

อาหาร[แก้]

ดนตรี[แก้]

ภาพยนตร์[แก้]

สื่อสารมวลชน[แก้]

วันหยุด[แก้]

ดูเพิ่ม[แก้]

หมายเหตุ[แก้]

  1. Many declared more than one ethnic or national identity. The percentages of ethnic Poles and minorities depend on how they are counted. 94.83% declared exclusively Polish identity, 96.88% declared Polish as their first identity and 97.10% as either first or second identity. Around 98% declared some sort of Polish as their first identity.
  2. การเข้ารับศาสนาคริสต์ในประเทศโปแลนด์ถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์ของประเทศ โดยไม่สนถึงการติดต่อทางศาสนาหรืออื่น ๆ เพราะว่าเป็นการรวมชนเผ่าโปแลนด์ให้เป็นหนึ่ง[5]
  3. พื้นที่โปแลนด์ตามสำนักงานสถิติกลาง มีพื้นที่ 312,679 ตารางกิโลเมตร (120,726 ตารางไมล์) โดยมีพื้นดิน 311,888 ตารางกิโลเมตร (120,421 ตารางไมล์) และพื้นน้ำส่วนใน 791 ตารางกิโลเมตร (305 ตารางไมล์)[8]

อ้างอิง[แก้]

  1. รัฐธรรมนูญสาธารณรัฐโปแลนด์ มาตราที่ 27
  2. Struktura narodowo-etniczna, językowa i wyznaniowa ludności Polski. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011 [National-ethnic, linguistic and religious structure of Poland. National Census of Population and Housing 2011] (PDF) (ภาษาโปแลนด์). Central Statistical Office. 2015. ISBN 978-83-7027-597-6.
  3. Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011 [Population. Number and demographical-social structure. National Census of Population and Housing 2011] (PDF) (ภาษาโปแลนด์). Central Statistical Office. 2013. ISBN 978-83-7027-521-1.
  4. "Special Eurobarometer 493, European Union: European Commission, September 2019, pages 229–230". ec.europa.eu (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 3 October 2020.
  5. Christian Smith (1996). Disruptive Religion: The Force of Faith in Social-movement Activism. Psychology Press. ISBN 978-0-415-91405-5. สืบค้นเมื่อ 9 September 2013 – โดยทาง Google Books.
  6. "The Act of December 29, 1989 amending the Constitution of the Polish People's Republic". Internetowy System Aktów Prawnych. สืบค้นเมื่อ 18 October 2020. (ในภาษาโปแลนด์)
  7. GUS. "Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 roku".
  8. "Concise Statistical Yearbook of Poland, 2008" (PDF). Central Statistical Office. 28 July 2008. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 28 October 2008. สืบค้นเมื่อ 12 August 2008.
  9. "Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). สืบค้นเมื่อ 11 October 2020.
  10. demografia.stat.gov.pl/. "Population. Size and structure and vital statistics in Poland by territorial division. As of December 31, 2019". stat.gov.pl.
  11. 11.0 11.1 11.2 11.3 "World Economic Outlook Database, October 2019". IMF.org. International Monetary Fund. สืบค้นเมื่อ 30 October 2019.
  12. "Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. สืบค้นเมื่อ 20 March 2020.
  13. "Human Development Report 2020" (PDF) (ภาษาอังกฤษ). United Nations Development Programme. 10 December 2019. สืบค้นเมื่อ 10 December 2019.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]