มณฑลยูนนาน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
มณฑลยูนนาน
云南省
มณฑล
การถอดเสียง 
 • ภาษาจีนหยุนหนานเฉิ่ง (云南省 Yúnnán Shěng)
 • ชื่อย่อเตียน ( Diān) หรือ หยุน (/ Yún)
แผนที่แสดงที่ตั้งของมณฑลยูนนาน
แผนที่แสดงที่ตั้งของมณฑลยูนนาน
พิกัดภูมิศาสตร์: 25°03′N 101°52′E / 25.050°N 101.867°E / 25.050; 101.867พิกัดภูมิศาสตร์: 25°03′N 101°52′E / 25.050°N 101.867°E / 25.050; 101.867
เมืองเอก
(และเมืองใหญ่สุด)
คุนหมิง
เขตการปกครอง16 จังหวัด, 129 เทศมณฑล, 1565 ตำบล
การปกครอง
 • เลขาธิการพรรคเฉิน หาว
 • ผู้ว่าราชการหร่วน เฉิงฟา
พื้นที่[1]
 • ทั้งหมด394,000 ตร.กม. (152,000 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่อันดับที่ 8
ความสูงจุดสูงสุด6,740 เมตร (22,110 ฟุต)
ประชากร (พ.ศ. 2553)[2]
 • ทั้งหมด45,966,239
 • อันดับอันดับที่ 12
 • ความหนาแน่น120 คน/ตร.กม. (300 คน/ตร.ไมล์)
 • อันดับความหนาแน่นอันดับที่ 24
ประชากรศาสตร์
 • ชาติพันธุ์
 • ภาษาและภาษาถิ่นภาษาจีนกลางตะวันตกเฉียงใต้
และภาษาชนกลุ่มน้อย 25 ภาษา
รหัสไอเอสโอ 3166CN-YN
GDP (พ.ศ. 2560)[3]1.65 ล้านล้านเหรินหมินปี้ (อันดับที่ 20)
 • ต่อหัว34,546 เหรินหมินปี้ (อันดับที่ 30)
HDI (พ.ศ. 2556)0.609[4] (ปานกลาง) (อันดับที่ 29)
เว็บไซต์yn.gov.cn

มณฑลยูนนาน หรือ หยุนหนาน[5] (จีนตัวย่อ: 云南省; จีนตัวเต็ม: 雲南省; พินอิน: Yúnnán) มีชื่อในภาษาไทยถิ่นเหนือว่า วิเทหราช[6] เป็นมณฑลหนึ่งของสาธารณรัฐประชาชนจีน ตั้งอยู่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ มีพื้นที่ประมาณ 394,000 ตารางกิโลเมตร และมีประชากรประมาณ 45.966 ล้านคน (พ.ศ. 2553) มีเมืองหลวงหรือเมืองเอกของมณฑลชื่อ คุณหมิง มณฑลยูนนานมีอาณาเขตติดต่อกับมณฑลและเขตปกครองต่าง ๆ ของประเทศจีน ได้แก่ กว่างซี กุ้ยโจว เสฉวน และทิเบต รวมถึงติดต่อกับประเทศเวียดนาม ลาว และพม่า ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวฮั่น นอกจากนั้นยังมีกลุ่มชาติพันธุ์อื่น ๆ อีก 25 กลุ่มชาติพันธุ์

ประวัติศาสตร์[แก้]

  • ก่อนศตวรรษที่ 3 แม่ทัพจ้วงเฉี่ยวแห่งแคว้นฉู่ได้เข้ามายึดครองพื้นที่แถบนี้แล้วตั้งเป็นอาณาจักรเตียน จนมาถึงก่อนปี ค.ศ. 221 จักรพรรดิฮั่นอู่ได้ส่งแม่ทัพกัวะชางมาปราบชนเผ่าแถบนี้ ยกฐานะขึ้นเป็นเมืองอี้โจว ได้มีการซ่อมถนนเพื่อค้าขายกับอาณาจักรพม่า
  • ค.ศ. 738 หัวหน้าชนเผ่าเมื่องเซอเจ่าในเขตเมืองเออไฮ้ นามว่าผีลัวะเกอ (พี่ล่อโก๊ะ) ได้สถาปนาเมืองเป็นอาณาจักรหนานเจ่า (น่านเจ้า) จักรพรรดิถังเสฺวียนจงได้พระราชทานบรรดาศักดิ์ หยุนหนานอ๋อง (กษัตริย์แห่งหยุนหนาน) ได้สร้างเมืองไท่เหอ (เมืองต้าหลี่ในปัจจุบัน)
  • ค.ศ. 937 ต้วนซึผิง ชนเผ่าไป๋ได้เข้ามายึดครองและสถาปนาเป็นอาณาจักรต้าหลี่ จนถึงปี ค.ศ. 1253
  • ค.ศ. 1253 กุบไล ข่านได้ส่งกองทัพมองโกลมาปราบ
  • ค.ศ. 1276 ได้ลดฐานะลงเป็นมณฑลหยุนหนาน มีเมืองจงซิงลู่ (เมืองคุนหมิงในปัจจุบัน) เป็นเมืองเอกของมณฑล ในสมัยนี้ได้เริ่มมีการทำเหมืองทองแดงและเหมืองเงินจนถึงปัจจุบัน
  • ค.ศ. 1381 จักรพรรดิหงอู่ได้ส่งแม่ทัพบั่วโยวเตอและมู่อิงมาตีหยุนหนานและปราบเหลียงอ๋องแห่งราชวงศ์หยวน
  • ค.ศ. 1659 จักรพรรดิซุ่นจื้อได้ส่งผิงซีอ๋อง อู๋ ซานกุ้ยมาตามจับจักรพรรดิยงลี่แห่งหนานหมิง ภายหลังอู๋ ซานกุ้ยได้รับแต่งตั้งให้ปกครองหยุนหนาน

ภูมิศาสตร์[แก้]

มณฑลยูนนานเป็นมณฑลที่อยู่ใต้สุดในประเทศจีน โดยมีเส้นทรอปิกออฟแคนเซอร์ผ่านทางตอนใต้ มณฑลนี้มีพื้นที่ 394,100 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 4.1 ของพื้นที่ทั้งหมดในประเทศ ส่วนเหนือของมณฑลเป็นส่วนหนึ่งของที่ราบสูงยูนนาน–กุ้ยโจว มณฑลนี้มีอาณาเขตติดต่อกับเขตปกครองตนเองกว่างซีและมณฑลกุ้ยโจวทางทิศตะวันออก ติดต่อกับมณฑลเสฉวนทางทิศเหนือ และติดต่อกับเขตปกครองตนเองทิเบตทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ นอกจากนี้ ยังมีเขตแดนติดต่อกับประเทศข้างเคียงเป็นระยะทาง 4,060 กิโลเมตร โดยติดต่อกับประเทศพม่า (รัฐกะชีนและรัฐชาน) ทางทิศตะวันตก กับประเทศลาว (แขวงหลวงน้ำทา แขวงอุดมไซ และแขวงพงสาลี) ทางทิศใต้ และกับประเทศเวียดนาม (จังหวัดห่าซาง จังหวัดหล่าวกาย จังหวัดลายเจิว และจังหวัดเดี่ยนเบียน) ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ในทางปฏิบัติ ทั้งพื้นที่มณฑลยูนนานอยู่ในบริเวณโซเมียของเอเชีย

ภูมิประเทศ[แก้]

มณฑลยูนนานเป็นมณฑลที่มีพื้นที่ภูเขาเป็นส่วนใหญ่ประมาณ 84% นอกจากนั้นยังมีพื้นที่ราบสูงประมาณ 10% และมีพื้นที่ลุ่มน้ำอีก 6%

จุดสูงสุดของมณฑลคือยอดเขา Kawagebo โดยมีความสูง 6,740 เมตร ส่วนจุดที่ต่ำสุดมีความสูง 76.4 เมตร

แม่น้ำ[แก้]

มณฑลยูนนานมีแม่น้ำใหญ่ไหลผ่านทั้งหมด 6 สายด้วยกัน ได้แก่

ความหลากหลายทางชีวภาพ[แก้]

มณฑลยูนนาน ถือเป็นดินแดนหนึ่งที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมากแห่งหนึ่งของโลก มีพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ต่าง ๆ มากมาย ที่หายาก ใกล้สูญพันธุ์หลายชนิดของโลก เฉพาะสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมีมากถึง 3,000 ชนิด คิดเป็นครึ่งหนึ่งของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งหมดที่พบในจีน และมีถึง 66 ชนิดที่พบได้เฉพาะมณฑลยูนนานนี้เท่านั้น อาทิ แพนด้าแดง ทาคิน เสือดาวหิมะ และลิงจมูกเชิดยูนนาน[7]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

มณฑลยูนนานแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 16 เขตการปกครองระดับจังหวัด ได้แก่ นครระดับจังหวัด 8 แห่ง และจังหวัดปกครองตนเอง 8 แห่ง

เขตการปกครองของมณฑลยูนนาน
Yunnan prfc map.png

     เขต (มีเฉพาะในนครระดับจังหวัด)      นครระดับเทศมณฑล

ที่ รหัสพื้นที่[8] ชื่อ พื้นที่ (ตารางกิโลเมตร)[9] ประชากรปี พ.ศ. 2553 (คน)[10] ที่ตั้งที่ทำการ เขตการปกครอง[11]
เขต เทศมณฑล เทศมณฑลปกครองตนเอง นครระดับเทศมณฑล
  530000 มณฑลยูนนาน 394000.00 45,966,766 นครคุนหมิง 16 67 29 16
1 530100 นครคุนหมิง 21,001.28 6,432,209 เขตเฉิงก้ง 7 3 3 1
2 530300 นครฉวี่จิ้ง 28,939.41 5,855,055 เขตฉีหลิน 2 6 1
3 530400 นครอฺวี้ซี 14,941.53 2,303,518 เขตหงถ่า 2 4 3
4 530500 นครเป่าซาน 19,064.60 2,506,491 เขตหลงหยาง 1 3 1
5 530600 นครเจาทง 22,439.76 5,213,521 เขตเจาหยาง 1 9 1
6 530700 นครลี่เจียง 20,557.25 1,244,769 เขตกู่เฉิง 1 2 2
7 530800 นครผูเอ่อร์ 44,264.79 2,542,898 เขตซือเหมา 1 9
8 530900 นครหลินชาง 23,620.72 2,429,497 เขตหลินเสียง 1 4 3
13 532300 จังหวัดปกครองตนเองฉู่สยง 28,436.87 2,684,169 นครฉู่สยง 9 1
14 532500 จังหวัดปกครองตนเองหงเหอ 32,167.67 4,500,896 นครเหมิงจื่อ 6 3 4
15 532600 จังหวัดปกครองตนเองเหวินซาน 31,409.12 3,517,946 นครเหวินชาน 7 1
16 532800 จังหวัดปกครองตนเองสิบสองปันนา 19,107.05 1,133,515 นครเชียงรุ่ง 2 1
12 532900 จังหวัดปกครองตนเองต้าหลี่ 28,299.43 3,456,323 นครต้าหลี่ 8 3 1
9 533100 จังหวัดปกครองตนเองเต๋อหง 11,171.41 1,211,440 นครหมังชื่อ 3 2
10 533300 จังหวัดปกครองตนเองนู่เจียง 14,588.92 534,337 นครหลูฉุ่ย 1 2 1
11 533400 จังหวัดปกครองตนเองตี๋ชิ่ง 23,185.59 400,182 นครแชงกรี-ลา 1 1 1

อ้างอิง[แก้]

  1. "Doing Business in Yunnan Province of China". Ministry Of Commerce - People's Republic Of China. สืบค้นเมื่อ 5 August 2013.
  2. "Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census [1] (No. 2)". National Bureau of Statistics of China. 29 April 2011. Archived from the original on July 27, 2013. สืบค้นเมื่อ 4 August 2013.
  3. 云南省2017年国民经济和社会发展统计公报 [Statistical Communiqué of Yunnan on the 2017 National Economic and Social Development] (in จีน). Yunnan Bureau of Statistics. 2018-06-12. สืบค้นเมื่อ 2018-06-22.
  4. 《2013中国人类发展报告》 (PDF) (in จีน). United Nations Development Programme China. 2013. สืบค้นเมื่อ 2014-05-14.
  5. "ประกาศราชบัณฑิตยสถาน เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง (พ.ศ. 2544)" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 118 (ตอนพิเศษ 117ง): 2. 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2544.
  6. จิตร ภูมิศักดิ์. ความเป็นมาของคำสยาม, ไทย ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:ชนนิยม. 2556, หน้า 176
  7. ยูนนานได้รับการขนานนามว่า “อาณาจักรสัตว์” เพราะอุดมไปด้วยสัตว์นานาชนิด บางชนิดหายากและพบได้ตามธรรมชาติในยูนนานเท่านั้น (ยูนนาน ตอน 5) จากโอเคเนชั่น
  8. 中华人民共和国县以上行政区划代码 (in จีน). Ministry of Civil Affairs.
  9. Shenzhen Bureau of Statistics. 《深圳统计年鉴2014》 (in จีน). China Statistics Print. สืบค้นเมื่อ 2015-05-29.
  10. Census Office of the State Council of the People's Republic of China; Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China (2012). 中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 (1 ed.). Beijing: China Statistics Print. ISBN 978-7-5037-6660-2.
  11. Ministry of Civil Affairs (August 2014). 《中国民政统计年鉴2014》 (in จีน). China Statistics Print. ISBN 978-7-5037-7130-9.