ข้ามไปเนื้อหา

เตียวเหยียง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เตียวเหยียง (จาง ร่าง)
張讓
ขันทีผู้ถวายงานกลาง (中常侍 จงฉางชื่อ)
ดำรงตำแหน่ง
ค.ศ. ? (?) – ค.ศ. 189 (189)
กษัตริย์พระเจ้าเลนเต้
หองจูเปียน
ขันทีสำนักประตูเหลือง
(小黃門 เสี่ยวหฺวางเหมิน)
ดำรงตำแหน่ง
ค.ศ. ? (?) – ค.ศ. ? (?)
กษัตริย์พระเจ้าหวนเต้
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิดไม่ทราบ
นครสฺวี่ชาง มณฑลเหอหนาน
เสียชีวิตค.ศ. 189
แม่น้ำฮองโห นครลั่วหยาง มณฑลเหอหนาน
บุตรจาง เฟิ่ง (張奉)
ญาติ
  • จาง ชั่ว (張朔) (น้องชาย)
  • จาง ยฺหวี (張輿) (น้องชาย)
อาชีพขันทีราชสำนัก, ขุนนาง
บรรดาศักดิ์เลี่ยโหว (列侯)
ชื่อภาษาจีน
จีนตัวเต็ม張讓
จีนตัวย่อ张让
การถอดเสียง
ภาษาจีนมาตรฐาน
พินอินZhāng Ràng

เตียวเหยียง[1] (เสียชีวิต ค.ศ. 189) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า จาง ร่าง (จีน: 張讓; พินอิน: Zhāng Ràng) เป็นขันทีราชสำนักและขุนนางชาวจีนในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) เป็นหัวหน้าของขันทีกลุ่มสิบเสียงสี (十常侍 ฉือฉางชื่อ) ซึ่งเป็นกลุมขันทีที่มีอิทธิพลในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้)

การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้

[แก้]

เตียวเหยียงเป็นชาวเมืองเองฉวน (潁川郡 อิ่งชฺวานจฺวิ้น) ซึ่งปัจจุบันอยู่บริเวณนครสฺวี่ชาง (许昌市 สฺวี่ชางชื่อ) มณฑลเหอหนาน (河南)[2] เตียวเหยียงได้เป็นขันทีตั้งแต่วัยเยาว์ และได้ดำรงตำแหน่งขันทีสำนักประตูเหลือง (小黃門 เสี่ยวหฺวางเหมิน) ในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 ฮั่นหฺวานตี้)[3]

การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้

[แก้]

หลังพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ขึ้นครองราชย์เมื่อ ค.ศ. 168 พระองค์ทรงแต่งตั้งเตียวเหยียงให้มีตำแหน่งเป็นขันทีผู้ถวายงานกลาง (中常侍 จงฉางชื่อ) และเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นเลี่ยโหว (列侯)[4]

ในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ อำนาจของเตียวเหยียงขึ้นมาถึงจุดสูงสุด พระเจ้าเลนเต้ถึงกับเคยตรัสว่า "เตียวเหยียงคือบิดาของเรา เตียวต๋ง (趙忠 เจ้า จง) เป็นมารดาของเรา"[5] ขุนนางผู้ใหญ่หลายคนถวายฎีกาประณามการผูกขาดอำนาจของเหล่าขันที ขุนนางเหล่านี้ส่วนใหญ่ เช่น หลิว เหอ (劉郃), หยาง ฉิว (陽球)[6], เซี่ยง สฺวี่ (向栩)[7], เตียวกิ๋น (張鈞 จาง จฺวิน)[8] และคนอื่น ๆ ถูกสังหารโดยเตียวเหยียง เตียงเหยียงยังทูลเสนอพระเจ้าเลนเต้ให้ทรงเก็บภาษีมากเกินควร เช่น "ภาษีบูรณะพระราชวัง" และภาษีอื่น ๆ[9] ตัวเตียงเหยียงเองยังรับสินบนจากขุนนางผู้ใหญ่ด้วย[10] การกระทำเหล่านี้สร้างความเสียหายอย่างใหญ่หลวงต่อสถานการณ์ทางการเมืองของราชวงศ์ฮั่นตะวันออกในเวลานั้น และอาจถือว่าเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดกบฏโพกผ้าเหลืองและการลุกฮือของราษฎรกลุ่มอื่น ๆ

เสียชีวิต

[แก้]

เมื่อ ค.ศ. 189[a] พระเจ้าเลนเต้สวรรคต เกิดความขัดแย้งระหว่างโฮจิ๋น (何進 เหอ จิ้น) ผู้เป็นมหาขุนพล (大將軍 ต้าเจียงจฺวิน) และพระญาติฝ่ายจักรพรรดินี กับเกียนสิด[b] ทำให้ในวันฝังพระศพของพระเจ้าเลนเต้ โฮจิ๋นอ้างว่าป่วยและไม่เข้าร่วมพระราชพิธี ต่อมาด้วยการช่วยเหลือของขันทีกุยเสง (郭勝 กัว เชิ่ง) โฮจิ๋นจึงสามารถจับกุมเกียนสิดมาประหารชีวิตได้สำเร็จ แล้วโฮจิ๋นก็เริ่มคิดการจะกำจัดเหล่าขันทีราชสำนักทั้งหมด ภายใต้การเรียกร้องอย่างหนักหน่วงของโฮจิ๋น และการกดดันจากตั๋งโต๊ะ (董卓 ต่ง จั๋ว) ผู้เป็นขุนพลหน้า (前將軍 เฉียนเจียงจฺวิน) ที่โฮจิ๋นเรียกให้นำกำลังพลเข้าประชิดนครหลวง โฮเฮา (何后 เหอโฮ่ว) ผู้เป็นไทเฮา (太后 ไท่โฮ่ว) หรือจักรพรรดินีพันปีหลวงและเป็นน้องสาวของโฮจิ๋นจึงทรงยินยอม[12] และทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้ปลดขันทีทั้งที่มีตำแหน่งเป็นขันทีผู้ถวายงานกลาง (中常侍 จงฉางชื่อ) และขันทีสำนักประตูเหลือง (小黃門 เสี่ยวหฺวางเหมิน) ออกจากตำแหน่งทั้งหมด เตียวเหยียงและขันทีคนอื่น ๆ ไปขอขมาต่อโฮจิ๋น โฮจิ๋นจึงทำเพียงสั่งให้ขันทีเหล่านั้นกลับไปยังเขตศักดินาของแต่ละคน[13] อ้วนเสี้ยว (袁紹 ยฺเหวียน เช่า) นายกองพันมณฑลราชธานี (司隸校尉 ซือลี่เซี่ยวเว่ย์) ใต้บังคับบัญชาของโฮจิ๋นถือโอกาสนี้แจ้งไปยังทุกเมืองทุกมณฑลให้จับกุมครอบครัวของเหล่าขันที เตียวเหยียงหมดหนทางจึงไปขอความช่วยเหลือจากบุตรสะใภ้ซึ่งยังเป็นน้องสาวของโฮเฮาด้วย[14] เป็นผลทำให้โฮเฮาทรงยอมผ่อนปรนและทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้เหล่าขันทีกลับมารับใช้ในพระราชวังดังเดิม

เมื่อโฮจิ๋นได้ยินเรื่องที่เหล่าขันทีได้กลับเข้าพระราชวัง โฮจิ๋นจึงเข้าพระราชวังฉางเล่อ (長樂宮 ฉางเล่อกง) เพื่อขอเฝ้าโฮเฮาและทูลขอให้ประหารขีวิตขันทีทั้งหมด เตียวเหยียงและขันทีคนอื่น ๆ สงสัยว่าโฮจิ๋นที่อ้างว่าป่วยไม่เข้าร่วมพระราชพิธีฝังพระศพพระเจ้าเลนเต้ แต่เวลานี้กลับเข้าออกพระราชวังด้วยท่าทางแข็งแรงกระฉับกระเฉง[15] เหล่าขันทีจึงส่งคนไปลอบฟังการสนทนาระหว่างโฮจิ๋นและโฮเฮา จึงล่วงรู้แผนการของโฮจิ๋น จากนั้นเตียวเหยียงและพรรคพวกจึงดำเนินการตอบโต้ โดยการจัดกำลังคนหลายสิบคนดักซุ่มในพระราชวัง รอจนกระทั่งโฮจิ๋นเดินออกมาจากพระราชวัง แล้วไปอ้างกับโฮจิ๋นว่าโฮเฮาทรงเรียกตัวโฮจิ๋นให้เข้าเฝ้าอีกครั้งเพราะมีอีกเรื่องจะตรัส โฮจิ๋นไม่ระแวงสงสัยและเดินกลับไปในพระราชวัง ทันใดนั้นก็ถูกเตียวเหยียงและพรรคพวกล้อมไว้ เตียวเหยียงด่าโฮจิ๋นว่าเป็นคนไม่รู้คุณคน[16] ฉฺวี มู่ (渠穆) ขันทีตำแหน่งผู้กำกับโรงซ่อมสร้างหลวง (尚方監 ช่างฟางเจียน) ถือโอกาสนี้ชักกระบี่ออกมาตัดศีรษะโฮจิ๋น ณ พระที่นั่งแกเต๊กเตี้ยน (嘉德殿 เจียเต๋อเตี้ยน) จากนั้นเตียวเหยียงและต๋วนกุย (段珪 ตฺว้าน กุย) จึงปลอมพระราชโองการแต่งตั้งให้สฺวี่ เซียง (許相) ขันทีคนสนิทให้มีตำแหน่งเป็นนายกองพันมณฑลราชธานี (司隸校尉 ซือลี่เซี่ยวเว่ย์) และแต่งตั้งให้ฝาน หลิง (樊陵) เป็นเจ้าเมืองโห้หล้ำ (河南尹 เหอหนานอิ่น) เหล่าขุนนางสำนักราชเลขาธิการสงสัยในพระราชโองการ เตียวเหยียงและพรรคพวกจึงโยนศีรษะของโฮจิ๋นออกไป พร้อมประกาศว่าโฮจิ๋นคิดการก่อกบฏจึงถูกประหารชีวิตแล้ว

เง่าของ (吳匡 อู๋ ควาง) และผู้ใต้บังคับบัญชาของโฮจิ๋นคนอื่น ๆ ทราบข่าวการเสียชีวิตของโฮจิ๋นขณะอยู่ด้านนอกพระราชวัง จึงร่วมกับกับอ้วนสุด (袁術 ยฺเหวียน ชู่) ผู้เป็นขุนพลราชองครักษ์พยัคฆ์หาญ (虎賁中郎將 หู่เปินจงหลางเจี้ยง) บุกเข้าไปในพระราชวัง เตียวเหยียงและพรรคพวกเข้าจับกุมโฮเฮา, จักรพรรดิเล่าเปียน (劉辯 หลิว เปี้ยน) หรือหองจูเปียน[c] (皇子辯 หฺวางจื่อเปี้ยน) และเล่าเหียบ (劉協 หลิว เสีย) หรือหองจูเหียบ[d] (皇子協 หฺวางจื่อเสีย) ผู้เป็นตันลิวอ๋อง (陳留王 เฉินหลิวหวาง) เป็นองค์ประกัน แต่โฮเฮาทรงได้รับการช่วยเหลือจากโลติด (盧植 หลู จื๋อ) ขุนนางตำแหน่งราชเลขาธิการ (尚書 ช่างชู) ด้านอ้วนเสี้ยวและคนอื่น ๆ ก็บุกเข้ามาถึงตำหนักที่ประทับ เตียวเหยียงและต๋วนกุยจึงลักพาจักรพรรดิหองจูเปียนและตันลิวอ๋องหองจูเหียบออกนอกพระราชวังไปยังท่าข้ามเสี่ยวผิง (小平津 เสี่ยวผิงจิน; ปัจจุบันอยู่ในเขตเมิ่งจิน นครลั่วหยาง มณฑลเหอหนาน) แต่ถูกโลติดและบินของ (閔貢 หมิ่น ก้ง) ผู้เป็นผู้ช่วยหน่วยทหารกลาง (中部掾 จงปู้เยฺวี่ยน) ประจำนครลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) ไล่ตามมาจนทัน บินของประณามเตียวเหยียงและพรรคพวก แล้วลงมือสังหารผู้คุ้มกันของเตียวเหยียงไปหลายคน เตียวเหยียงและต๋วนกุยหมดหนทางรอด จึงประสานมือคุกเข่าถวายบังคมหองจูเปียนแล้วทูลว่า "พวกกระหม่อมถูกกวาดล้างสิ้น สุดท้ายแผ่นดินจะโกลาหล ฝ่าบาทขอทรงรักษาพระองค์เองด้วยเถิด" จากนั้นทั้งสองก็ก็กระโดดลงแม่น้ำฮองโห (黃河 หฺวางเหอ) เพื่อฆ่าตัวตาย[17][18]

ดูเพิ่ม

[แก้]

หมายเหตุ

[แก้]
  1. ↑ ศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 6
  2. ↑ ในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีการเรียกเกียนสิดด้วยชื่อ "เกนหวน" อีกชื่อ[11]
  3. ↑ "หองจูเปียน" เป็นพระนามที่ปรากฏในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีความหมายว่า "ราชบุตรเปียน (辯 เปี้ยน)"
  4. ↑ "หองจูเหียบ" เป็นพระนามที่ปรากฏในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีความหมายว่า "ราชบุตรเหียบ (協 เสีย)"

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ ("แลพวกเทาเจียดขันทีซึ่งเปนผู้ใหญ่นั้นเก้าคน ชื่อเตียวต๋งหนึ่ง เตียวเหยียงหนึ่ง ฮองสีหนึ่ง ต๋วนกุยหนึ่ง เหาลำหนึ่ง เกียนสิดหนึ่ง เห้หุยหนึ่ง ก๊กเสงหนึ่ง เชียกงหนึ่ง เปนสิบคนทั้งเทาเจียด ถ้าขุนนางผู้ใดมิได้อยู่ในโอวาทก็ให้ถอดเสีย ผู้ใดอยู่ในบังคับบัญชานั้นก็ให้ยกตั้งแต่งขึ้น แลเทาเจียดกับพวกเก้าคนนั้นตั้งชื่อตัวเปนสิบเสียงสี") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ July 9, 2025. เทียบกับ (後張讓、趙忠、封諝、段圭、曹節、侯覽、蹇碩、程曠、夏惲、郭勝十人朋比為奸，號為「十常侍」。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1.
  2. ↑ (張讓者，熲川人。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 78.
  3. ↑ (少皆給事者中，桓帝時為小黃門。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 78.
  4. ↑ (靈帝時，讓、忠並遷中常侍，封列侯，與曹節、王甫等相為表裡。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 78.
  5. ↑ (上常言：「張常侍是我公，趙常侍是我母。」) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
  6. ↑ (其冬，司徒劉郃與球議收案張讓、曹節，節等知之，共誣白郃等。語已見陳球傳。遂收球送洛陽獄，誅死，妻子徙邊。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 77.
  7. ↑ (侍中河內向栩上便宜，譏刺左右。張讓誣栩與張角同心，欲為內應，收送黃門北寺獄，殺之。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
  8. ↑ (郎中中山張鈞上書曰：「竊惟張角所以能興兵作亂，萬民所以樂附之者，其源皆由十常侍多放父兄、子弟、婚親、賓客典據州郡，辜榷財利，侵掠百姓，百姓之冤，無所告訴，故謀議不軌，聚為盜賊。宜斬十常侍，縣頭南郊，以謝百姓，遣使者佈告天下，可不須師旅而大寇自消。」帝以鈞章示諸常侍，皆免冠徒跣頓首，乞自致雒陽詔獄，並出家財以助軍費。有詔，皆冠履視事如故。帝怒鈞曰：「此真狂子也！十常侍固常有一人善者不！」御史承旨，遂誣奏鈞學黃巾道，收掠，死獄中。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
  9. ↑ (中常侍張讓、趙忠說帝斂天下田，畝十錢，以修宮室、鑄銅人。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
  10. ↑ (中常侍張讓私求錢五千萬，嵩不與。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 71.
  11. ↑ ("ครั้นอยู่มาณเดือนหกพระเจ้าเลนเต้ทรงพระประชวรหนัก จึงมีขันทีคนหนึ่งชื่อเกนหวน นอกจากขันทีสิบคน กราบทูลพระเจ้าเลนเต้ว่า ซึ่งพระองค์รับคำตังไทฮอผู้เปนพระมารดาว่า จะให้หองจูเหียบเสวยราชสมบัตินั้น ข้าพเจ้ามีความยินดีด้วย แต่ว่าจะมิฆ่าโฮจิ๋นเสียก่อนนั้นเห็นไม่ได้ พระเจ้าเลนเต้เห็นชอบด้วย") "สามก๊ก ตอนที่ ๒". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ July 9, 2025.
  12. ↑ (進於是以紹為司隸校尉，假節，專命擊斷；從事中郎王允為河南尹。紹使雒陽方略武吏司察宦者，而促董卓等使馳驛上奏，欲進兵平樂觀。太后乃恐，悉罷中常侍、小黃門使還裡捨，唯留進素所私人以守省中。諸常侍、小黃門皆詣進謝罪，唯所措置。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 59.
  13. ↑ (進謂曰：「天下匈匈，正患諸君耳。今董卓垂至，諸君何不早各就國！」) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 59.
  14. ↑ (張讓子婦，太后之妹也，讓向子婦叩頭曰：「老臣得罪，當與新婦俱歸私門。唯受恩累世，今當遠離宮殿，情懷戀戀，願復一入直，得暫奉望太后陛下顏色，然後退就溝壑，死不恨矣！」子婦言於舞陽君，入白太后，乃詔諸常侍皆復入直。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 59.
  15. ↑ (中常侍張讓、段珪相謂曰：「大將軍稱疾，不臨喪，不送葬，今欻入省，此意何為？竇氏事竟復起邪？」使潛聽，具聞其語。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 59.
  16. ↑ (讓等詰進曰：「天下憒憒，亦非獨我曹罪也。先帝嘗與太后不快，幾至成敗，我曹涕泣救解，各出家財千萬為禮，和悅上意，但欲托卿門戶耳。今乃欲滅我曹種族，不亦太甚乎！」於是尚方監渠穆拔劍斬進於嘉德殿前。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 59.
  17. ↑ (張讓、段珪等困迫，遂將帝與陳留王數十人步出穀門，奔小平津。公卿並出平樂觀，無得從者，唯尚書盧植夜馳河上，王允遣河南中部掾閔貢隨植後。貢至，手劔斬數人，餘皆投河而死。明日，公卿百官乃奉迎天子還宮，以貢為郎中，封都亭侯。) โฮ่วฮันชู เล่มที่ 69.
  18. ↑ (讓等數十人劫質天子走河上。追急，讓等悲哭辭曰：「臣等殄滅，天下亂矣。惟陛下自愛！」皆投河而死。) โฮ่วฮันชู เล่มที่ 78.

บรรณานุกรม

[แก้]
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=เตียวเหยียง&oldid=12872578"