เล่าอิ้ว

เล่าอิ้ว (หลิว เหยา)
เล่าอิ้ว (หลิว เหยา)
劉繇
	ภาพวาดเล่าอิ้วจากนวนิยายภาพ สามก๊ก (ค.ศ. 1957)
เจ้ามณฑลยังจิ๋ว (揚州牧 หยางโจวมู่)
	ดำรงตำแหน่ง; ค.ศ. 195 – ค.ศ. 198
กษัตริย์	พระเจ้าเหี้ยนเต้
ขุนพลกระตุ้นยุทธ; (振武將軍 เจิ้นอู่เจียงจฺวิน)
	ดำรงตำแหน่ง; ค.ศ. 195 – ค.ศ. 198
กษัตริย์	พระเจ้าเหี้ยนเต้
ข้าหลวงมณฑลยังจิ๋ว; (揚州刺史 หยางโจวชื่อฉื่อ)
	ดำรงตำแหน่ง; ค.ศ. 194 – ค.ศ. 195
กษัตริย์	พระเจ้าเหี้ยนเต้
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด	ค.ศ. 157; เขตมู่ผิง นครเยียนไถ มณฑลชานตง
เสียชีวิต	ค.ศ. 198 (41 ปี); นครหนานชาง มณฑลเจียงซี
บุตร	หลิว จี (劉基); หลิว ชั่ว (劉鑠); หลิว ช่าง (劉尚);
บุพการี	หลิว ยฺหวี (劉輿) (บิดา);
ญาติ	เล่าต้าย (劉岱 หลิว ไต้) (พี่ชาย); หลิว ฉ่ง (劉寵) (ลุง);
อาชีพ	ขุนนาง, ขุนศึก
ชื่อรอง	เจิ้งหลี่ (正禮)

เล่าอิ้ว^[4] (ค.ศ. 157–198) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า หลิว เหยา^[5] (จีน: 劉繇; พินอิน: Liú Yáo) ชื่อรอง เจิ้งหลี่ (จีน: 正禮; พินอิน: Zhènglǐ) เป็นขุนนางและขุนศึกชาวจีนในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกของจีน^[1] เล่าอิ้วเป็นผู้สืบเชื้อสายของหลิว เฝย์ (劉肥) พระโอรสองค์โตของพระเจ้าฮั่นโกโจ (漢高祖 ฮั่นเกาจู่) จักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฮั่น เมื่อเล่าอิ้วอายุ 18 ปีก็มีชื่อเสียงหลังช่วยเหลือญาติที่ถูกกลุ่มโจรจับเป็นตัวประกัน เล่าอิ้วเริ่มรับราชการในราชการพลเรือนของราชวงศ์ฮั่นหลังได้รับการเสนอชื่อในฐานะเซี่ยวเหลียน ( 孝廉) และเป็นที่รู้จักจากความซื่อตรง เมื่อ ค.ศ. 194 แม้ว่าเล่าอิ้วได้รับการแต่งตั้งจากราชสำนักฮั่นให้เป็นเจ้ามณฑลของมณฑลยังจิ๋ว (揚州 หยางโจว) แต่ก็แทบไม่ได้ตั้งหลักในเขตอำนาจของตน เพราะขุนศึกอ้วนสุด (袁術 ยฺเหวียน ชู่) ครอบครองอาณาเขตส่วนใหญ่โดยรอบภูมิภาคแม่น้ำห้วย (淮河 หฺวายเหอ) ในมณฑลยังจิ๋ว ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 195 เกิดความขัดแย้งระหว่างเล่าอิ้วและอ้วนสุด อ้วนสุดส่งซุนเซ็ก (孫策 ซุน เช่อ) ที่เป็นพันธมิตรเข้าโจมตีเล่าอิ้ว ซุนเซ็กเอาชนะเล่าอิ้วและบีบให้เล่าอิ้วต้องล่าถอยลงใต้ไปยังบริเวณที่เป็นมณฑลเจียงซี (江西) ในปัจจุบัน ในพื้นที่นั้นเล่าอิ้วพ่ายแพ้ให้กับฉกหยง (笮融 เจ๋อ หรง) ที่เป็นขุนศึกระดับรอง ๆ แล้วเล่าอิ้วก็เสียชีวิตด้วยอาการป่วยหลังจากนั้นไม่นาน พี่ชายของเล่าอิ้วคือเล่าต้าย (劉岱 หลิว ไต้) เป็นขุนศึกที่มีชื่อเสียงอีกคนหนึ่ง

ภูมิหลังครอบครัว

เล่าอิ้วเป็นชาวอำเภอมู่ผิง (牟平縣 มู่ผิงเซี่ยน) เมืองตงหลาย (東萊郡 ตงหลายจฺวิ้น) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเขตมู่ผิง (牟平區 มู่ผิงชฺวี) นครเยียนไถ (煙臺市 เยียนไถชื่อ) มณฑลชานตง (山東) เล่าอิ้วเป็นเชื้อพระวงศ์ราชวงศ์ฮั่น บรรพบุรุษของเล่าอิ้วคือหลิว เซี่ย (劉渫) ผู้ดำรงฐานันดรศักดิ์เป็น "เฮาแห่งมู่ผิง" (牟平侯 มู่ผิงโหว) เป็นบุตรชายของหลิว เจียง-ลฺหวี (劉將閭) หลิว เจียง-ลฺหวีเป็นบุตรชายของหลิว เฝย์ (劉肥) ผู้เป็นพระโอรสองค์โตของพระเจ้าฮั่นโกโจ (漢高祖 ฮั่นเกาจู่) จักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฮั่น^[6]

ปู่ของเล่าอิ้วคือหลิว เปิ่น (劉本) เป็นบัณฑิตลัทธิขงจื๊อที่มีชื่อเสียง บิดาของเล่าอิ้วคือหลิว ยฺหวี (劉輿) รับราชการเป็นเจ้าเมือง (太守 ไท่โฉ่ว) ของเมืองซันหยง (山陽郡 ชานหยางจฺวิ้น)^[7] ลุงของเล่าอิ้วคือหลิว ฉ่ง (劉寵)^[b] รับราชการเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) ในราชสำนักฮั่น^[8] เมื่อ ค.ศ. 169^[c]

พี่ชายของเล่าอิ้วคือเล่าต้าย (劉岱 หลิว ไต้) รับราชการเป็นขุนนางมหาดเล็ก (侍中 ชื่อจง) และภายหลังดำรงตำแหน่งเป็นข้าหลวงมณฑล (刺史 ชื่อฉื่อ) ของมณฑลกุนจิ๋ว (兗州 เหยี่ยนโจว)^[9]

ประวัติและการรับราชการช่วงต้น

เมื่อเล่าอิ้วอายุ 18 ปี หลิว เหว่ย์ (劉韙) ที่เป็นญาติคนหนึ่งถูกกลุ่มโจรจับเป็นตัวประกัน เล่าอิ้วสามารถช่วยเหลือหลิว เหว่ย์และพากลับมาได้อย่างปลอดภัย เล่าอิ้วมีชื่อเสียงโด่งดังจากวีรกรรมนี้^[10]

ต่อมาไม่นาน เล่าอิ้วได้รับการเสนอชื่อเป็นเซี่ยวเหลียน (孝廉; ผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้ารับราชการพลเรือน) จึงได้เข้ารับราชการพลเรือนของราชวงศ์ฮั่น ต่อมาเล่าอิ้วได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าหน้าที่มหาดเล็กกลาง (郎中 หลางจง) จากนั้นได้เป็นนายอำเภอ (長 จ่าง) ของอำเภอเซี่ยอี้ (下邑縣 เซี่ยอี้เซี่ยน; อยู่บริเวณอำเภอต้างชาน มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) ภายหลังเล่าอิ้วลาออกจากตำแหน่งหลังปฏิเสธที่จะใช้อำนาจในทางมิชอบเพื่อการช่วยเหลืออภิชนผู้มีอิทธิพลในเมือง^[11]

การปกครองมณฑลยังจิ๋ว

ยุทธการที่อิเจี๋ยงและการเสียชีวิต

เหตุการณ์หลังการเสียชีวิต

ทายาท

หลิว จี (劉基) บุตรชายคนโตของเล่าอิ้วมารับราชการกับซุนกวน (孫權 ซุน เฉฺวียน) น้องชายของซุนเซ็กและจักรพรรดิผู้ก่อตั้งรัฐง่อก๊กในยุคสามก๊ก ซุนกวนนับถือและชื่นชอบหลิว จีอย่างสูง หลังซุนกวนขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ พระองค์ทรงแต่งตั้งให้หลิว จีเป็นเสนาบดีกรมวัง (光祿勳 กวางลู่ซฺวิน) ซุน ป้า (孫霸) โอรสองค์หนึ่งของซุนกวนอภิเษกสมรสกับบุตรสาวของหลิว จี^[12]

เล่าอิ้วมีบุตรชายคนอื่นอีก 2 คน ได้แก่ หลิว ชั่ว (劉鑠) และหลิว ช่าง (劉尚) ทั้งสองรับราชการกับซุนกวนในตำแหน่งนายกองร้อยทหารม้า (騎都尉 ฉีตูเว่ย์)^[13]

ในนวนิยาย สามก๊ก

ดูเพิ่ม

รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

หมายเหตุ

↑ บทชีวประวัติเล่าอิ้วใน สามก๊กจี่ ระบุว่าเล่าอิ้วเสียชีวิตขณะมีอายุ 42 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก)^[2] เมื่อ ค.ศ. 198^[3] เมื่อคำนวณแล้ว ปีเกิดของเล่าอิ้วควรเป็นราว ค.ศ. 157
↑ ไม่ได้เป็นบุคคลเดียวกันกับหลิว ฉ่ง (劉寵) ที่มีฐานันดรศักดิ์เป็นอ๋องหมิ่นแห่งเฉิน (陳愍王 เฉินหมิ่นหวาง)
↑ บทพระราชประวัติพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ใน โฮ่วฮั่นชู (後漢書) ระบุว่าหลิว ฉ่งได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหมในเดือน 6 และถูกปลดจากตำแหน่งในเดือน 11 ของศักราชเจี้ยนหนิง (建寧) ปีที่ 2 เดือนที่ได้รับการแต่งตั้งเทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 12 กรกฎาคมถึง 10 สิงหาคม ค.ศ. 169 ส่วนเดือนที่ถูกปลดเทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 169 ถึง 4 มกราคม ค.ศ. 170 ในปฏิทินจูเลียส ก่อนหน้านี้ หลิว ฉ่งยังเคยดำรงตำแหน่งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 ซือคง) และเสนาบดีมหาดไทย (司徒 ซือถู) ในช่วงศักราชเจี้ยนหนิง

อ้างอิง

1 2 3 De Crespigny (2007), p. 574.
1 2 (繇進討融，為融所破，更復招合屬縣，攻破融。融敗走入山，為民所殺，繇尋病卒，時年四十二。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (會劉繇卒於豫章， ...) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 62.
↑ ("ขณะนั้นมีคนมาบอกไทสูจู้ว่า เล่าอิ้วให้หาไป ไทสูจู้จึงเข้าไปคำนับขงหยงแล้วว่า ซึ่งมารดาข้าพเจ้าใช้ให้มาแทนคุณท่านนั้น การก็สำเร็จแล้ว บัดนี้เล่าอิ้วเจ้าเมืองเอียงจิ๋วนั้นใช้คนถือหนังสือมาหาข้าพเจ้าว่าจะปรึกษาราชการ ครั้นข้าพเจ้ามิไปก็จะเสียไมตรีซึ่งชอบกันมา ข้าพเจ้าจะขอลาท่านไป ขงหยงได้ยินดังนั้นก็มีความอาลัย จึงจัดเงินทองเสื้อผ้าให้แก่ไทสูจู้เปนบำเหน็จ ไทสูจู้จึงว่าของทั้งนี้ท่านเอาไว้แจกทหารเถิด แล้วก็ลาขงหยงกลับไปหามารดา แล้วบอกเนื้อความให้มารดาฟังทุกประการ มารดาได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี จึงว่าซึ่งเล่าอิ้วเจ้าเมืองเอียงจิ๋วให้มาหานั้นจงรีบไปเถิดเจ้า ไทสูจู้ก็ลามารดาไปหาเล่าอิ้วณเมืองเอียงจิ๋ว") "สามก๊ก ตอนที่ ๙". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ November 14, 2025.
↑ (太史慈拜謝曰：「慈奉母命前來相助，今幸無虞。有揚州刺史劉繇，與慈同郡，有書來喚，不敢不去。容圖再見。」融以金帛相酬，慈不肯受而歸。其母見之，喜曰：「我喜汝有以報北海也！」遂遣慈往揚州去了。 ) สามก๊ก ตอนที่ 11.
↑ (劉繇字正禮，東萊牟平人也。齊孝王少子封牟平侯，子孫家焉。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (續漢書曰：繇祖父本，師受經傳，博學羣書，號為通儒。舉賢良方正，為般長，卒官。 ... 續漢書曰：繇父輿，一名方，山陽太守。岱、繇皆有雋才。) อรรถาธิบายจาก ซฺวี่ฮั่นชู ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (繇伯父寵，為漢太尉。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (繇兄岱，字公山，歷位侍中，兖州刺吏。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (繇十九，從父韙為賊所劫質，繇篡取以歸，由是顯名。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (舉孝廉，為郎中，除下邑長。時郡守以貴戚託之，遂棄官去。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (繇長子基，字敬輿， ... 權為驃騎將軍，辟東曹掾，拜輔義校尉、建忠中郎。 ... 權稱尊號，改為光祿勳，分平尚書事。年四十九卒。後權為子霸納基女，賜第一區，四時寵賜，與全、張比。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.
↑ (基二弟，鑠、尚，皆騎都尉。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

บรรณานุกรม

ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.
ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).
De Crespigny, Rafe (2007). A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms 23-220 AD. Leiden: Brill. ISBN 9789004156050.

[4] บทชีวประวัติเล่าอิ้วใน สามก๊กจี่ ระบุว่าเล่าอิ้วเสียชีวิตขณะมีอายุ 42 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก)^[2] เมื่อ ค.ศ. 198^[3] เมื่อคำนวณแล้ว ปีเกิดของเล่าอิ้วควรเป็นราว ค.ศ. 157

[9] ไม่ได้เป็นบุคคลเดียวกันกับหลิว ฉ่ง (劉寵) ที่มีฐานันดรศักดิ์เป็นอ๋องหมิ่นแห่งเฉิน (陳愍王 เฉินหมิ่นหวาง)

[11] บทพระราชประวัติพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ใน โฮ่วฮั่นชู (後漢書) ระบุว่าหลิว ฉ่งได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหมในเดือน 6 และถูกปลดจากตำแหน่งในเดือน 11 ของศักราชเจี้ยนหนิง (建寧) ปีที่ 2 เดือนที่ได้รับการแต่งตั้งเทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 12 กรกฎาคมถึง 10 สิงหาคม ค.ศ. 169 ส่วนเดือนที่ถูกปลดเทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 169 ถึง 4 มกราคม ค.ศ. 170 ในปฏิทินจูเลียส ก่อนหน้านี้ หลิว ฉ่งยังเคยดำรงตำแหน่งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 ซือคง) และเสนาบดีมหาดไทย (司徒 ซือถู) ในช่วงศักราชเจี้ยนหนิง

[FOOTNOTEDe_Crespigny2007574-1] 1 2 3 De Crespigny (2007), p. 574.

[birth_and_death_years-2] 1 2 (繇進討融，為融所破，更復招合屬縣，攻破融。融敗走入山，為民所殺，繇尋病卒，時年四十二。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[3] (會劉繇卒於豫章， ...) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 62.

[5] ("ขณะนั้นมีคนมาบอกไทสูจู้ว่า เล่าอิ้วให้หาไป ไทสูจู้จึงเข้าไปคำนับขงหยงแล้วว่า ซึ่งมารดาข้าพเจ้าใช้ให้มาแทนคุณท่านนั้น การก็สำเร็จแล้ว บัดนี้เล่าอิ้วเจ้าเมืองเอียงจิ๋วนั้นใช้คนถือหนังสือมาหาข้าพเจ้าว่าจะปรึกษาราชการ ครั้นข้าพเจ้ามิไปก็จะเสียไมตรีซึ่งชอบกันมา ข้าพเจ้าจะขอลาท่านไป ขงหยงได้ยินดังนั้นก็มีความอาลัย จึงจัดเงินทองเสื้อผ้าให้แก่ไทสูจู้เปนบำเหน็จ ไทสูจู้จึงว่าของทั้งนี้ท่านเอาไว้แจกทหารเถิด แล้วก็ลาขงหยงกลับไปหามารดา แล้วบอกเนื้อความให้มารดาฟังทุกประการ มารดาได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี จึงว่าซึ่งเล่าอิ้วเจ้าเมืองเอียงจิ๋วให้มาหานั้นจงรีบไปเถิดเจ้า ไทสูจู้ก็ลามารดาไปหาเล่าอิ้วณเมืองเอียงจิ๋ว") "สามก๊ก ตอนที่ ๙". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ November 14, 2025.

[6] (太史慈拜謝曰：「慈奉母命前來相助，今幸無虞。有揚州刺史劉繇，與慈同郡，有書來喚，不敢不去。容圖再見。」融以金帛相酬，慈不肯受而歸。其母見之，喜曰：「我喜汝有以報北海也！」遂遣慈往揚州去了。 ) สามก๊ก ตอนที่ 11.

[7] (劉繇字正禮，東萊牟平人也。齊孝王少子封牟平侯，子孫家焉。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[8] (續漢書曰：繇祖父本，師受經傳，博學羣書，號為通儒。舉賢良方正，為般長，卒官。 ... 續漢書曰：繇父輿，一名方，山陽太守。岱、繇皆有雋才。) อรรถาธิบายจาก ซฺวี่ฮั่นชู ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[10] (繇伯父寵，為漢太尉。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[12] (繇兄岱，字公山，歷位侍中，兖州刺吏。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[13] (繇十九，從父韙為賊所劫質，繇篡取以歸，由是顯名。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[14] (舉孝廉，為郎中，除下邑長。時郡守以貴戚託之，遂棄官去。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[15] (繇長子基，字敬輿， ... 權為驃騎將軍，辟東曹掾，拜輔義校尉、建忠中郎。 ... 權稱尊號，改為光祿勳，分平尚書事。年四十九卒。後權為子霸納基女，賜第一區，四時寵賜，與全、張比。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[16] (基二弟，鑠、尚，皆騎都尉。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 49.

[1]

[a]

[2]

[4]

[5]

[6]

[7]

[b]

[8]

[c]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[3]