เกียนสิด
เกียนสิด (เจี่ยน ชั่ว) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 蹇碩 | |||||||
| นายกองพันทัพบน (上軍校尉 ช่างจฺวินเซี่ยวเว่ย์) | |||||||
| ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. 188 – พฤษภาคม ค.ศ. 189 | |||||||
| กษัตริย์ | พระเจ้าเลนเต้ | ||||||
| ขันทีสำนักประตูเหลือง (小黃門 เสี่ยวหฺวางเหมิน) | |||||||
| ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. ? – พฤษภาคม ค.ศ. 189 | |||||||
| กษัตริย์ | พระเจ้าหวนเต้ | ||||||
| ข้อมูลส่วนบุคคล | |||||||
| เกิด | ไม่ทราบ | ||||||
| เสียชีวิต | ป. พฤษภาคม ค.ศ. 189 นครลั่วหยาง มณฑลเหอหนาน | ||||||
| อาชีพ | ขันที | ||||||
| ชื่อภาษาจีน | |||||||
| จีนตัวเต็ม | 蹇碩 | ||||||
| จีนตัวย่อ | 寋硕 | ||||||
| |||||||
เกียนสิด[1] หรือ เกนหวน[2] (เสียชีวิต ป. พฤษภาคม ค.ศ. 189[a]) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เจี่ยน ชั่ว (จีน: 蹇碩; พินอิน: Jiǎn Shuò) เป็นขันทีราชสำนักและขุนนางชาวจีนในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) มีตำแหน่งเป็นนายกองพันทัพบน (上軍校尉 ช่างจฺวินเซี่ยวเว่ย์)
ประวัติ
[แก้]โฮ่วฮั่นชู (後漢書) บันทึกว่าเมื่อ ค.ศ. 188[b] เกียนสิดได้รับการแต่งตั้งเป็นนายกองพันทัพบน (上軍校尉 ช่างจฺวินเซี่ยวเว่ย์) พระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ทรงเห็นว่าเกียนสิดมีร่างกายแข็งแรงและมีความสามารถทางการทหาร จึงทรงไว้วางพระทัยเกียนสิดมากเป็นพิเศษ และทรงแต่งตั้งเกียนสิดให้เป็นหนึ่งในนายกองพัน 8 คนแห่งทัพอุทยานตะวันตก (西園軍 ซี-ยฺเหวียนจฺวิน ) ซึ่งมีอ้วนเสี้ยว (袁紹 ยฺเหวียน เช่า) และโจโฉ (曹操 เฉา เชา) รวมอยู่ด้วย ทำหน้าที่กำกับดูแลข้าราชการตั้งแต่ระดับนายกองพันมณฑลราชธานี (司隸校尉 ซือลี่เซี่ยวเว่ย์) ลงมา[3] แม้ว่าเกียนสิดจะมีอำนาจทางการทหาร แต่ก็หวาดเกรงโฮจิ๋น (何進 เหอ จิ้น) ผู้เป็นมหาขุนพล (大將軍 ต้าเจียงจฺวิน) เป็นอย่างมาก เกียนสิดเคยร่วมกับเหล่าขันทีคนอื่น ๆ ในการทูลโน้มน้าวพระเจ้าเลนเต้ให้ส่งโฮจิ๋นไปภาคตะวันตกเพื่อปราบปรามเปียน จาง (邊章) และหันซุย (韓遂 หาน ซุ่ย)[4]
เมื่อ ค.ศ. 189[c] พระเจ้าเลนเต้ประชวรหนัก พระองค์ทรงมอบหมายให้เกียนสิดเป็นผู้อภิบาลหองจูเหียบ[d] (皇子協 หฺวางจื่อเสีย) หรือเล่าเหียบ (劉協 หลิว เสีย) พระโอรสที่ประสูติจากพระสนมอองบีหยิน (王美人 หวางเหม่ย์เหริน)[5] หลังพระเจ้าเลนเต้สวรรคต เกียนสิดคิดการจะสังหารโฮจิ๋นก่อนแล้วจึงสถาปนาหองจูเหียบให้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ[6] แต่พัวอิ๋น (潘隱 พาน อิ่น) นายกองพัน (司馬 ซือหม่า) ใต้บังคับบัญชาของเกียนสิดเป็นเพื่อนเก่าของโฮจิ๋น จึงส่งสัญญาณเตือนด้วยสายตาให้โฮจิ๋นระมัดระวังตัว แผนการของเกียนสิดจึงล้มเหลว[7]
หลังหองจูเปียน[e] (皇子辯 หฺวางจื่อเปี้ยน) หรือเล่าเปียน (劉辯 หลิว เปี้ยน) พระโอรสของพระเจ้าเลนเต้ที่ประสูติจากจักรพรรดินีโฮเฮา (何后 เหอโฮ่ว; เป็นน้องสาวของโฮจิ๋น) ขึ้นครองราชย์เป็นจักพรรดิ เกียนสิดส่งจดหมายไปถึงขันทีผู้ถวายงานกลาง (中常侍 จงฉางชื่อ) เตียวต๋ง (趙忠 เจ้า จง), กุยเสง (郭勝 กัว เชิ่ง) และคนอื่น ๆ ให้ร่วมมือกันวางแผนกำจัดโฮจิ๋นและพี่น้อง[8] กุยเสงนั้นเป็นคนเมืองเดียวกันกับโฮจิ๋น ทั้งยังเคยช่วยเหลือให้โฮจิ๋นและโฮเฮาน้องสาวขึ้นสู่อำนาจ กุยเสงจึงสนิทใกล้ชิดกับตระกูลโฮ (何 เหอ) กุยเสงโน้มน้าวเตียวต๋งและคนอื่น ๆ ไม่ให้เข้าร่วมในแผนการของเกียนสิด ทั้งยังนำเรื่องแผนการของเกียนสิดไปแจ้งให้โฮจิ๋นทราบ[9] โฮจิ๋นจึงส่งขันทีไปจับกุมและประหารชีวิตเกียนสิด แล้วจึงยึดอำนาจบัญชาการกำลังทหารที่เคยอยู่ใต้บังคับบัญชาของเกียนสิด[10]
ครอบครัว
[แก้]เฉาหมานจฺว้าน (曹瞞傳) บันทึกว่าเกียนสิดมีอาคนหนึ่ง อาของเกียนสิดคนนี้ฝ่าฝืนกฎที่ห้ามออกมาเดินนอกบ้านในยามวิกาล จึงถูกโจโฉซึ่งเวลานั้นดำรงตำแหน่งนายกองเขตเหนือ (北部尉 เป่ย์ปู้เว่ย์) แห่งนครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) ลงโทษด้วยการใช้กระบองตีจนเสียชีวิต[11]
ในนวนิยายสามก๊ก
[แก้]ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์จีนในศตวรรษที่ 14 เรื่องสามก๊ก (三國演義 ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ระบุว่าเกียนสิดป็นขันทีในกลุ่มสิบเสียงสี (十常侍 ฉือฉางชื่อ) ซึ่งเป็นกลุ่มขันทีที่มีอิทธิพลในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้[1] แม้ว่าตามประวัติศาสตร์จริงแล้วเกียนสิดไม่ได้อยู่ในกลุ่มสิบเสียงสี
ดูเพิ่ม
[แก้]หมายเหตุ
[แก้]- ↑ บทพระราชประวัติพระเจ้าเลนเต้ในโฮ่วฮั่นชูระบุว่าเกียนสิดเสียชีวิตหลังหองจูเปียนขึ้นครองราชย์ไม่นานซึ่งเป็นวันอู้อู่ (戊午) ของเดือน 4 ในศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 6 (15 พฤษภาคม ค.ศ. 189 ในปฏิทินจูเลียส) ดังนั้นเกียนสิดน่าจะเสียชีวิตในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 189
- ↑ ศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 5
- ↑ ศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 6
- ↑ "หองจูเหียบ" เป็นพระนามที่ปรากฏในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีความหมายว่า "ราชบุตรเหียบ (協 เสีย)"
- ↑ "หองจูเปียน" เป็นพระนามที่ปรากฏในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีความหมายว่า "ราชบุตรเปียน (辯 เปี้ยน)"
อ้างอิง
[แก้]- 1 2 ("แลพวกเทาเจียดขันทีซึ่งเปนผู้ใหญ่นั้นเก้าคน ชื่อเตียวต๋งหนึ่ง เตียวเหยียงหนึ่ง ฮองสีหนึ่ง ต๋วนกุยหนึ่ง เหาลำหนึ่ง เกียนสิดหนึ่ง เห้หุยหนึ่ง ก๊กเสงหนึ่ง เชียกงหนึ่ง เปนสิบคนทั้งเทาเจียด ถ้าขุนนางผู้ใดมิได้อยู่ในโอวาทก็ให้ถอดเสีย ผู้ใดอยู่ในบังคับบัญชานั้นก็ให้ยกตั้งแต่งขึ้น แลเทาเจียดกับพวกเก้าคนนั้นตั้งชื่อตัวเปนสิบเสียงสี") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ July 9, 2025. เทียบกับ (後張讓、趙忠、封諝、段圭、曹節、侯覽、蹇碩、程曠、夏惲、郭勝十人朋比為奸，號為「十常侍」。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1.
- ↑ ("ครั้นอยู่มาณเดือนหกพระเจ้าเลนเต้ทรงพระประชวรหนัก จึงมีขันทีคนหนึ่งชื่อเกนหวน นอกจากขันทีสิบคน กราบทูลพระเจ้าเลนเต้ว่า ซึ่งพระองค์รับคำตังไทฮอผู้เปนพระมารดาว่า จะให้หองจูเหียบเสวยราชสมบัตินั้น ข้าพเจ้ามีความยินดีด้วย แต่ว่าจะมิฆ่าโฮจิ๋นเสียก่อนนั้นเห็นไม่ได้ พระเจ้าเลนเต้เห็นชอบด้วย จึงให้หาโฮจิ๋นเข้ามาจะปรึกษาราชการด้วย") "สามก๊ก ตอนที่ ๒". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ July 9, 2025. เทียบกับ (當時病篤，中常侍蹇碩奏曰：「若欲立協，必先誅何進，以絕後患。」帝然其說，因宣進入宮。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2.
- ↑ (是時置西園八校尉，以小黃門蹇碩為上軍校尉，虎賁中郎將袁紹為中軍校尉，屯騎都尉鮑鴻為下軍校尉，議郎曹操為典軍校尉，趙融為助軍校尉，淳于瓊為佐軍校尉，又有左右校尉。帝以蹇碩壯健而有武略，特親任之，以為元帥，督司隸校尉以下，雖大將軍亦領屬焉。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (碩雖擅兵於中，而猶畏忌於進，乃與諸常侍共說帝遣進西擊邊章、韓遂。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (六年，帝疾篤，屬協於蹇碩。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (碩既受遺詔，且素輕忌於進兄弟，及帝崩，碩時在內，欲先誅進而立協。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (及進從外入，碩司馬潘隱與進早舊，迎而目之。進驚，馳從儳道歸營，引兵入屯百郡邸，因稱疾不入。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (蹇碩疑不自安，與中常侍趙忠等書曰：「大將軍兄弟秉國專朝，今與天下黨人謀誅先帝左右，埽滅我曹。但以碩典禁兵，故且沈吟。今宜共閉上閤，急捕誅之。」) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (中常侍郭勝，進同郡人也。太后及進之貴幸，勝有力焉。故勝親信何氏，遂共趙忠等議，不從碩計，而以其書示進。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (進乃使黃門令收碩，誅之，因領其屯兵。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.
- ↑ (後數月，靈帝愛幸小黃門蹇碩叔父夜行，即殺之。) อรรรถาธิบายจาก เฉาหมานจฺว้าน ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 1.
บรรณานุกรม
[แก้]- ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.
- ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
- เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
- ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู.
- ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).
- de Crespigny, Rafe (2007). A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms 23-220 AD. Leiden: Brill. ISBN 9789004156050.