ตั๋งโต๊ะ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ต่ง จั๋ว (มาตรฐาน)
ตั๋งโต๊ะ (ฮกเกี้ยน)

董卓
ราชครูแห่งฮั่น
ดำรงตำแหน่ง
ค.ศ. 190 – ค.ศ. 192
กษัตริย์ หลิว เสีย (หองจูเหียบ)
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด ไม่ปรากฏ
เสียชีวิต 22 พฤษภาคม ค.ศ. 192

ต่ง จั๋ว ตามสำเนียงมาตรฐาน หรือ ตั๋งโต๊ะ ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (จีน: 董卓; พินอิน: Dǒng Zhuó; ตาย 22 พฤษภาคม ค.ศ. 192)[1] ชื่อรองว่า จ้งอิ่ง (仲穎) เป็นข้าราชการชาวจีนสมัยปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ซึ่งยึดอำนาจในพระนครลั่วหยาง/ลกเอี๋ยง (洛阳) ใน ค.ศ. 189 ขณะที่เกิดจลาจลหลังการสิ้นพระชนม์ของจักรพรรดิฮั่นหลิง (漢靈帝) และการปะทะกันระหว่างกลุ่มขันทีที่นำโดยจาง ร่าง/เตียวเหยียง (張讓) กับกลุ่มข้าราชการที่นำโดยขุนพลเหอ จิ้น/โฮจิ๋น (何進) ภายหลังได้อำนาจแล้ว ต่ง จั๋ว ถอดหลิว เปี้ยน (劉辯) หรือหองจูเปียน ออกจากราชสมบัติ แล้วตั้งหลิว เสีย (劉協) หรือหองจูเหียบ พระอนุชา ขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แทน

ต่ง จั๋ว เถลิงอำนาจในราชสำนักฮั่น และปกครองบ้านเมืองอย่างอำมหิตโหดร้าย ใน ค.ศ. 190 กลุ่มข้าราชการจากภูมิภาครวมกำลังกันมาปราบปราม บีบให้ต่ง จั๋ว ต้องย้ายพระนครจากลั่วหยางไปยังฉางอาน/เตียงฮัน (長安) ครั้น ค.ศ. 192 ข้าราชการผู้ใหญ่ชื่อ หวัง ยฺหวิ่น/อ้องอุ้น (王允) ลวงให้บุตรบุญธรรมของต่ง จั๋ว คือ ลฺหวี่ ปู้/ลิโป้ (呂布) ลอบสังหารต่ง จั๋ว เป็นผลสำเร็จ

ประวัติ[แก้]

ต้นชีวิต[แก้]

ต่ง จั๋ว เกิดที่เมืองหลินเถา (臨洮) เทศมณฑลหลงซี (隴西) ปัจจุบัน คือ เทศมณฑลหมิน (岷縣) มณฑลกานซู่ (甘肃省) ในวัยเยาว์ เลื่องชื่อเรื่องมีฝีมือยิงธนูบนหลังม้า ได้ออกเร่ไปรอบภูมิภาคเชียง (羌) และได้ผูกมิตรกับผู้กล้าหลายคน ครั้นเติบใหญ่ กลับบ้านเกิดไปทำนาในชนบท ขุดได้ดาบซึ่งจารึกว่า "จั๋วหวังหรูมู่" (斫王如木; "ฟันกษัตริย์ดั่งตัดฟืน") จึงเอาไปให้บัณฑิตไช่ ยง/ซัวหยง (蔡邕) ประเมินค่า ไช่ ยง บอกว่า เป็นพระขรรค์ของมหาราชเซี่ยง อฺวี่ (項羽)[2]

ต่อมา ต่ง จั๋ว เข้ารับราชการทหาร ได้ร่วมทัพของจาง ฮ่วน (張奐) ในการปราบกบฏชาวเชียงมณฑลปิ้ง (并州) เมื่อได้ชัยชนะ จึงได้รางวัลเป็นผ้าไหม 9,000 ม้วน เขาเอาไปแจกจ่ายแก่เพื่อนร่วมทัพและผู้ใต้บัญชา

ต่ง จั๋ว ได้เลื่อนตำแหน่งหลายครั้ง ครั้นต้นคริสต์ทศวรรษ 180 เกิดกบฏโพกผ้าเหลือง ราชการให้ต่ง จั๋ว ไปปราบปราม แต่ไม่สำเร็จ ต่ง จั๋ว ถึงถูกลดยศ ภายหลังกบฏมณฑลเหลียง (涼州) มีการเลื่อนยศให้ต่ง จั๋ว และส่งเขาไปปราบกบฏ แต่ทหารของเขาน้อยนัก จึงมิอาจเอาชนะได้ กระนั้น ทหารของต่ง จั๋ว ก็เป็นกองเดียวที่ไม่ได้รับความเสียหาย เพราะสติปัญหาของต่ง จั๋ว ที่ให้ทดน้ำมากั้นการไล่ล่าของข้าศึก

ชีวิตราชการทำให้ต่ง จั๋ว เล็งเห็นความเสื่อมโทรมของราชวงศ์ฮั่น จึงคิดการใหญ่และตั้งหน้าตั้งหน้าซ่องสุมกำลังอำนาจไว้ที่มณฑลเหลียง นายทหารผู้หนึ่งชื่อ ซุน เจียน/ซุนเกี๋ยน (孫堅) รู้ระคายถึงความกำเริบเสิบสานของต่ง จั๋ว จึงรายงานผู้บังคับบัญชาให้รีบจัดการต่ง จั๋ว แต่ไม่มีใครสนใจรายงานของซุน เจียน

การเข้าสู่อำนาจ[แก้]

ใน ค.ศ. 189 จักรพรรดิฮั่นหลิงสิ้นพระชนม์ พระโอรส คือ หลิว เปี้ยน หรือหองจูเปียน เสวยราชย์ต่อ ขุนพลเหอ จิ้น/โฮจิ๋น สั่งให้ต่ง จั๋ว นำกำลังจากภูมิภาคเข้าพระนครลั่วหยาง/ลกเอี๋ยง เพื่อช่วยปราบปรามกลุ่มขันทีที่ทรงอิทธิพลอยู่ในราชสำนัก แต่ก่อนต่ง จั๋ว จะมาถึง กลุ่มขันทีได้สังหารเหอ จิ้น และปะทะกับกลุ่มข้าราชการจนเกิดจลาจลในพระราชวัง ขันทีจำนวนหนึ่งจับหลิว เปี้ยน พระมหากษัตริย์ เป็นองค์ประกัน แล้วหนีออกจากพระนคร ระหว่างทาง ไปพบกองทหารของต่ง จั๋ว เข้า พระมหากษัตริย์จึงตกอยู่ในเงื้อมมือของต่ง จั๋ว และต่ง จั๋ว นำพาพระองค์กลับคืนพระนคร ส่วนกองกำลังของเหอ จิ้น ที่ไร้นาย ก็เข้ากับต่ง จั๋ว

ซันกั๋วจื้อ (三國志; "บันทึกสามแผ่นดิน") ระบุว่า ต่ง จั๋ว นำกำลังเข้าควบคุมสถานการณ์ในพระนคร โดยให้เข่นฆ่าชายชาวเมืองทุกคน และยึดทรัพย์สินราษฎร อ้างว่า เพื่อปราบปรามกบฏให้สิ้นซาก ครั้นควบคุมพระนครได้แล้ว ต่ง จั๋ว ต้องการถอดหลิว เปี้ยน ออกจากราชสมบัติ และตั้งพระอนุชา คือ หลิว เสีย หรือหองจูเหียบ ขึ้นแทน แต่ติง ยฺเหวียน/เต๊งหงวน (丁原) ผู้บัญชาการทหารรักษาพระนคร ไม่เห็นด้วย ต่ง จั๋ว จึงยุแยงให้ลฺหวี่ ปู้/ลิโป้ บุตรบุญธรรมของติง ยฺเหวียน สังหารติง ยฺเหวียน เสีย แล้วรับลฺหวี่ ปู้ เป็นบุตรบุญธรรมของตน ทั้งให้ลฺหวี่ ปู้ บัญชาทหารรักษาพระนครแทน

เมื่อไร้ผู้คัดค้าน ใน ค.ศ. 190 ต่ง จั๋ว จึงถอดพระมหากษัตริย์หลิว เปี้ยน ออกจากราชสมบัติ แล้วตั้งหลิว เสีย ขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แทน ก่อนประกาศตัวเป็นอัครมหาเสนาบดี บัญชาราชการทั่วแว่นแคว้น บีบให้มีพระราชานุญาตให้ตนพกกระบี่เข้าพระราชฐาน และให้เข้าเฝ้าโดยไม่ต้องถอดรองเท้า ซึ่งไม่มีข้าราชการคนใดกระทำได้นับแต่อัครมหาเสนาบดีเซียว เหอ (蕭何) ในรัชสมัยฮั่นเกาจู่ (漢高祖) เป็นต้นมา

บันทึกยังระบุว่า ต่ง จั๋ว มักเข้ามานอนในที่พระบรรทม และหลับนอนกับนางสนมกำนัล

การต่อต้าน[แก้]

ครอบครัว[แก้]

  • บิดา: ต่ง จวินยา (董君雅) เสียชีวิตเมื่ออายุ 81 ปี
  • มารดา: นางต่ง (董氏) เกิดเมื่อ ค.ศ. 102 ต่ง จั๋ว ตั้งเป็น ท่านหญิงฉือหยาง (池陽君) ภายหลัง ถูกตัดหัวเสียบประจานใน ค.ศ. 192 เมื่อต่ง จั๋ว ถูกโค่นล้ม
  • น้องชาย: ต่ง หมิน (董旻) เมื่อต่ง จั๋ว ยึดอำนาจแล้ว ตั้งให้เป็นนายทหารฝ่ายซ้ายประจำตัว ภายหลัง ถูกตัดหัวเสียบประจานใน ค.ศ. 192 เมื่อต่ง จั๋ว ถูกโค่นล้ม
  • พี่ชาย: ต่ง จั๋ว (董擢 อักษรคนละอย่างกับ ต่ง จั๋ว 董卓) ถูกตัดหัวเสียบประจานใน ค.ศ. 192 เช่นกัน
  • หลายชาย:
    • ต่ง หวง (董璜) บุตรของต่ง จั๋ว (董擢) ถูกตัดหัวเสียบประจานใน ค.ศ. 192 เช่นกัน
    • ต่ง โหม่ว (董某) เกิดเมื่อ ค.ศ. 186 ถูกตัดหัวเสียบประจานใน ค.ศ. 192 เช่นกัน
  • หลานสาว: ต่ง ไป๋ (董白) เกิดหลัง ค.ศ. 178 ต่ง จั๋ว ตั้งเป็น ท่านหญิงเว่ย์หยาง (渭陽君) เชื่อว่า ถูกตัดหัวเสียบประจานใน ค.ศ. 192 เช่นกัน
  • บุตรเขย: หนิว ฝู่ (牛輔) ถูกหลี่ ซู่/ลิซก (李肅) ฆ่าใน ค.ศ. 192
  • บุตรบุญธรรม: ลฺหวี่ ปู้/ลิโป้ (呂布)

ตำแหน่ง[แก้]

ตำแหน่งที่ต่ง จั๋ว เคยดำรง มีดังนี้ตามลำดับ

  • ปิงหม่า-ยฺเหวี่ยน (兵馬掾) หรือ ขุนพลม้า
  • ปิ้งโจวชื่อฉื่อ (并州刺史) หรือ ผู้ตรวจการมณฑลปิ้ง
  • เหอตงไท่โฉ่ว (河東太守) หรือ ผู้ว่าเหอตง
  • ตงจงหลังเจียง (東中郎將) หรือ ขุนศึกบูรพาประจำราชสำนัก
  • พั่ว-ลฺหวี่เจียงจวิน (破虜將軍) หรือ แม่ทัพปราบเถื่อน
  • หลีเซียงโหว (斄鄉侯) หรือ โหว (บรรดาศักดิ์) แห่งเมืองหลี
  • เฉียนเจียงจวิน (前將軍) หรือ แม่ทัพหน้า
  • ซือคง (司空) หรือ เจ้ากรมโยธา
  • ไท่เว่ย์ (太尉) หรือ จอมทัพ
  • เหมย์โหว (郿侯) หรือ โหว (บรรดาศักดิ์) แห่งเหมย์
  • เซี่ยงกั๋ว (相國) หรือ อัครมหาเสนาบดี
  • ไท่ชือ (太師) หรือ ราชครู

อ้างอิง[แก้]

  1. de Crespigny, Rafe (2007). A biographical dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23–220 AD). Brill. pp. 157–158. ISBN 978-90-04-15605-0. 
  2. 《王侯鲭》:“董卓少耕野得一刀,无文,四面隐起山云文,斫王如木。及贵,以视蔡邕,邕曰:此项羽刀。