ทางรถไฟสายสงขลา

ทางรถไฟสายสงขลา
สถานีรถไฟสงขลา
ข้อมูลทั่วไป
สถานะ	ยกเลิก
เจ้าของ	การรถไฟแห่งประเทศไทย
ปลายทาง	ชุมทางหาดใหญ่ สงขลา
จำนวนสถานี	15
การดำเนินงาน
รูปแบบ	รถไฟระหว่างเมือง
ระบบ	รถไฟทางไกล
เส้นทาง	1
ประวัติ
เปิดเมื่อ	1 มกราคม พ.ศ. 2456 (อายุ 113 ปี 16 วัน)
ปิดเมื่อ	1 กรกฎาคม พ.ศ. 2521 (รวมเวลาทำการ 65 ปี 187 วัน)
ข้อมูลทางเทคนิค
ระยะทาง	29 กม. (18.02 ไมล์)
รางกว้าง	ราง 1 เมตร ทางเดี่ยว

ทางรถไฟสายหาดใหญ่–สงขลา หรือ ทางรถไฟสายสงขลา–สุไหงโก-ลก เป็นทางแยกสายหนึ่งของทางรถไฟสายใต้ ที่ชุมทางหาดใหญ่ สุดปลายทางที่สถานีรถไฟสงขลา มีความยาว 29 กิโลเมตร

ประวัติ

ทางรถไฟสายสงขลาเป็นส่วนหนึ่งของทางรถไฟสายใต้ซึ่งในขณะนั้นมีการก่อสร้างเป็นช่วง ๆ เบื้องต้นมีการก่อสร้างเส้นทางสงขลา–พัทลุง ระยะทาง 107 กิโลเมตร กระทรวงคมนาคมจึงนำความขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้เปิดการเดินรถรับส่งผู้โดยสารและสินค้าตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2456 เป็นต้นมา กรมรถไฟหลวงก่อสร้างทางรถไฟสายใต้เสร็จสิ้นใน พ.ศ. 2459 เชื่อมการเดินทางไปถึงสถานีรถไฟบางกอกน้อยได้

กรมรถไฟหลวงได้ย้ายทางแยกสายสงขลา จากเดิมแยกที่สถานีรถไฟชุมทางอู่ตะเภาไปยังสถานีรถไฟชุมทางหาดใหญ่ เพื่อให้ชุมทางสายสุไหงโก-ลก และสายปาดังเบซาร์รวมอยู่ที่หาดใหญ่ที่เดียว พร้อมกับยุบเลิกสถานีรถไฟชุมทางอู่ตะเภาใน พ.ศ. 2465 ทำให้การเดินทางระหว่างสงขลากับหาดใหญ่เป็นไปอย่างสะดวก และมีการเพิ่มขบวนรถเพื่อรองรับผู้โดยสารที่มีมากขึ้นตามลำดับ

ในเวลาที่ผู้คนนิยมใช้รถไฟในการโดยสาร ใน พ.ศ. 2509 รัฐบาลได้ก่อสร้างทางหลวงเพิ่มขึ้น มีการปรับปรุงผิวทางจราจรให้แข็งแรง การเดินทางด้วยรถยนต์จึงได้รับความนิยมแทนที่รถไฟ ที่สุดคณะรัฐมนตรีมีมติให้การรถไฟแห่งประเทศไทยยกเลิกการเดินรถไฟสายสงขลา ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2521 แต่ให้รักษาเขตทางไว้ก่อน โดยมิได้รื้อทางรถไฟออก ปัจจุบันเส้นทางอยู่ในสภาพชำรุดทรุดโทรม และมีผู้บุกรุกปลูกสร้างอาคารบ้านเรือนทับบริเวณเขตทางรถไฟเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะในเขตเทศบาลนครสงขลา

กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนสถานีรถไฟสงขลา พื้นที่ 3 ไร่ 1 งาน 51 ตารางวา เป็นโบราณสถาน เมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2547

สถานี

ทางรถไฟสายสงขลาประกอบด้วยสถานี ที่หยุดรถและป้ายหยุดรถดังต่อไปนี้

ชื่อสถานี / ที่หยุดรถ / ป้ายหยุดรถ	รหัสสถานี		ระยะทางจาก ธบ.	ชั้นสถานี	ที่ตั้ง			หมายเหตุ
	เลข	ตัวย่อ			ตำบล	อำเภอ	จังหวัด
ชุมทางหาดใหญ่ - สงขลา
ชุมทางหาดใหญ่	4347	หใ.	928.58 กม.	1	หาดใหญ่	หาดใหญ่	สงขลา
ตลาดหาดใหญ่	4348-4362 (สำรองทางแยกชท.หาดใหญ่ - สงขลา)	-	929.13 น.	ป้ายหยุดรถ
คลองแห		-	932.05 น.	ป้ายหยุดรถ	คลองแห
คลองเปล		-	934.61 กม.	ป้ายหยุดรถ	คอหงส์
บ้านเกาะหมี		-	936.15 กม.	ป้ายหยุดรถ	คลองแห
เขาบรรไดนาง		ขไ.	936.92 กม.	ที่หยุดรถ				ยุบเลิกใช้งานที่หยุดรถเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2521
ตลาดน้ำน้อย		-	939.20 กม.	ป้ายหยุดรถ	น้ำน้อย
น้ำน้อย		นำ.	939.83 กม.	ที่หยุดรถ				เดิมเป็นสถานีทางสะดวก เป็นสถานีรายทางแห่งสุดท้าย ก่อนจะยุบเป็นที่หยุดรถเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2520 และยุบเลิกใช้งานที่หยุดรถเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2521
บ้านกลางนา		-	942.23 กม.	ป้ายหยุดรถ
ควนหิน		คห.	944.45 กม.	ที่หยุดรถ	พะวง	เมืองสงขลา		ยุบเลิกใช้งานที่หยุดรถเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2521
ตลาดพะวง		-	945.19 กม.	ป้ายหยุดรถ
น้ำกระจาย		จา.	948.53 กม.	ที่หยุดรถ				ยุบเลิกใช้งานที่หยุดรถเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2521
บ้านบางดาน		-	950.81 กม.	ป้ายหยุดรถ
วัดอุทัย		-	956.68 กม.	ป้ายหยุดรถ	บ่อยาง
สงขลา		สข.	958.04 กม.	-				เดิมเป็นสถานีประจำจังหวัดสงขลา ยุบเลิกใช้งานสถานีเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2521

การฟื้นฟู

เมื่อเมืองหาดใหญ่และเมืองสงขลามีการพัฒนาเติบโตขึ้นเป็นอย่างมาก จึงมีแนวคิดที่จะฟื้นฟูเส้นทางรถไฟสายนี้ขึ้นมาใหม่ตามโครงการศึกษาจัดทำระบบขนส่งมวลชนเมืองหาดใหญ่และเชื่อมโยงเมืองสงขลา มี สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร เป็นผู้ให้ทุนและมอบหมายให้ศูนย์วิจัยและพัฒนาจราจรและขนส่ง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี เป็นผู้ศึกษาในปี พ.ศ. 2552 ผลการศึกษาเห็นว่าระบบขนส่งมวลชนที่เหมาะสมควรเป็นทางรถไฟรางเดี่ยว ใช้ขบวนรถดีเซลราง โดยมีประมาณการค่าใช้จ่ายทั้งโครงการ 5,000 ล้านบาท

กิโลเมตรที่	ผลการสำรวจ
กม.928	จุดเริ่มต้นทางรถไฟสายสงขลา,ลอดใต้สะพานลอยถนนเพชรเกษม,ประแจมือ หมายเลข 96
กม.929	หลักกิโลเมตรที่ 929,ประแจมือหมายเลข 97,ป้ายหยุดรถตลาดหาดใหญ่
กม.930	ลอดใต้สะพานสัจจกุล,มีบ้านบุกรุกคันทาง
กม.931	สะพานไม้ข้ามถนนดำ ความยาว 60 เมตร,จุดตัดถนนลพบุรีราเมศวร์
กม.932	ป้ายหยุดรถคลองแห,สะพานข้ามคลองเตย ความยาว 40 เมตร
กม.933	เลียบคลองชลประทาน,สะพานข้ามถนนคลองเตย-คลองเปล ความยาว 20 เมตร
กม.934	ป้ายหยุดรถคลองเปล,มีการปลูกสับปะรดบนคันทาง
กม.935	จุดตัดซอยกาญจนวนิช 1
กม.936	มีถนนดินเลียบคันทาง,ป้ายหยุดรถบ้านเกาะหมี,จุดตัดทางหลวงชนบท สข.3041,จุดตัดทางหลวงหมายเลข 407 แห่งที่ 1,อดีตสถานีเขาบันไดนาง
กม.937	เลียบทางหลวงหมายเลข 407
กม.938	สะพานความยาว 20 เมตร,จุดตัดทางหลวงชนบท สข.3005,สะพานข้ามคลองน้ำน้อย ความยาว 60 เมตร
กม.939	ป้ายหยุดรถตลาดน้ำน้อย,อดีตสถานีน้ำน้อย
กม.940	จุดตัดทางหลวงหมายเลข 407 แห่งที่ 2
กม.941	จุดตัดถนนลาดยาง แยกมาจากทางหลวงหมายเลข 407
กม.942	ป้ายหยุดรถบ้านกลางนา,จุดตัดถนนลาดยาง แยกมาจากทางหลวงหมายเลข 407
กม.943	จุดตัดทางหลวงหมายเลข 407 แห่งที่ 3
กม.944	อดีตสถานีควนหิน,สะพานข้ามคลองพะวง ความยาว 20 เมตร ปัจจุบันเหลือเพียงซากท้องช้าง
กม.945	ป้ายหยุดรถตลาดพะวง,จุดตัดทางหลวงชนบท สข.3015
กม.946	ไม่ทราบ
กม.947	ไม่ทราบ
กม.948	ที่หยุดรถน้ำกระจาย,จุดตัดทางหลวงหมายเลข 408
กม.949	ไม่ทราบ
กม.950	ป้ายหยุดรถบ้านบางดาน,จุดตัดทางหลวงหมายเลข 407 แห่งที่ 4
กม.951	ไม่ทราบ
กม.952	สะพานความยาว 20 เมตร
กม.953	ไม่ทราบ
กม.954	สะพานข้ามคลองสำโรง ความยาว 20 เมตร
กม.955	ไม่ทราบ
กม.956	จุดตัดถนนเข้าลานจอดรถ ที่โรงแรม Greenworld Palace,จุดตัดถนนเตาหลวง,จุดตัดทางหลวงหมายเลข 407 แห่งที่ 5,ป้ายหยุดรถวัดอุทัย
กม.957	จุดตัดถนนทะเลหลวง,จุดตัดถนนรามวิถีซอย 6,แยกกับทางรถไฟไปยังท่าเรือสงขลา
กม.958	ย่านสถานีสงขลา,อดีตสถานีสงขลา,ป้ายสถานีด้านทิศเหนือ

ต่อมา เส้นทางนี้ได้ถูกนำมาศึกษาเพื่อฟื้นฟู โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการรถไฟทางคู่ สายสุราษฎร์ธานี-ชุมทางหาดใหญ่-สงขลา โดยมีระยะทางรวม 29 กิโลเมตร ครอบคลุม 2 อำเภอ 9 ตำบล สถานีในแนวเส้นทาง 7 สถานี (ไม่รวมสถานีชุมทางหาดใหญ่)