พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน

"สถานีรถไฟธนบุรี (เดิม)" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ สถานีรถไฟธนบุรี (แก้ความกำกวม)

ระวังสับสนกับ พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช

พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน
ชื่อเดิม	สถานีรถไฟธนบุรี
ก่อตั้ง	พ.ศ. 2556
ที่ตั้ง	ถนนอรุณอมรินทร์ แขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร
พิกัดภูมิศาสตร์	13.75984°N 100.48606°E / 13.75984; 100.48606
ประเภท	ประวัติศาสตร์, การแพทย์
เจ้าของ	คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
ขนส่งมวลชน	เรือด่วนเจ้าพระยา  ท่ารถไฟ
เว็บไซต์	www.sirirajmuseum.com
ข้อมูลทั่วไป
เจ้าของ	การรถไฟแห่งประเทศไทย
สาย	สายใต้ – สายธนบุรี
โครงสร้าง
สถาปนิก	หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ
ข้อมูลอื่น
สถานะ	แปรสภาพ
ประวัติ
เริ่มเปิดให้บริการ	19 มิถุนายน พ.ศ. 2446
ปิดให้บริการ	4 ตุลาคม พ.ศ. 2546
สร้างใหม่	พ.ศ. 2493
ชื่อเดิม	สถานีรถไฟบางกอกน้อย
ที่ตั้ง
โบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากร
ชื่อที่ขึ้นทะเบียน	สถานีรถไฟธนบุรี (เดิม)
ขึ้นเมื่อ	14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2544
เป็นส่วนหนึ่งของ	โบราณสถานในเขตกรุงเทพมหานคร
เลขอ้างอิง	0000163

พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน เป็นพิพิธภัณฑ์ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดลตั้งอยู่ในแขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร เดิมคือ สถานีรถไฟธนบุรี (หรือ บางกอกน้อย) เคยเป็นสถานีต้นทางแห่งแรกของทางรถไฟสายใต้ ภายในพิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน จัดแสดงประวัติศาสตร์ของพื้นที่บริเวณนี้ด้วยวัตถุทรงคุณค่าหาดูได้ยากนำเสนอผสมผสาน กับการใช้เทคโนโลยีนำสมัย ดังนี้

• ศิริสารประพาส : เป็นห้องบรรยายบอกเล่าเรื่องราวโดยรวมของพิพิธภัณฑ์ผ่านวีดีทัศน์ตกแต่งบรรยากาศเหมือนห้องสมุดเก้าอี้นั่งเป็นเก้าอี้ที่นักศึกษาแพทย์เคยใช้นั่งเรียนในห้องบรรยาย
• ศิริราชขัตติยพิมาน : น้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณและพระเมตตาของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ที่มีต่อโรงพยาบาลศิริราชและะการแพทย์ของประเทศไทยมายาวนา
• สถานพิมุขมงคลเขต : ถ่ายทอดพระราชประวัติของกรมพระราชวังบวรสถานพิมุขผ่านจิตรกรรมไทยแบบประเพณี จัดแสดงหุ่นละครพระราชนิพนธ์เรื่องพระศรีเมือง และภาพปักตัวละครเอกในวรรณคดีเรื่องไซ่ฮั่น
• โบราณราชศัสตรา : จัดแสดงศาสตราวุธหลากหลายชนิดหลายชาติพันธุ์ ล้วนทรงคุณค่าที่คณะแพทยศาสตร์ได้รับมอบจากราชสกุล "เสนีวงศ์" ซึ่งเป็นราชสกุลที่สืบเชื้อสายจากกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข
• คมนาคมบรรหาร : ชมภาพยนตร์เล่าเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่เกิดบริเวณแม่น้ำเจ้าพระยา โดยมีกระเบนเจ้าพระยาตัวน้อยเป็นตัวดำเนินเริ่ือง ซึ่งจะพาทุกท่านย้อนเวลาไปสัมผัสเรื่องราวในอดีตพร้อมๆกัน
• ศิริราชบุราณปวัตติ์ : นำเสนอประวัติศาสตร์การเรียนการสอนวิชาแพทย์ จากจุดเริ่มต้นการพัฒนาจากอดีตมาจนถึงปัจจุบันผ่านสิ่งแสดงอันทรงคุณค่าทางการแพทย์
• สยามรัฐเวชศาสตร์ : เวชศาสตร์แห่งสยาม ความรู้ที่สั่งสมมาจากบรรพชน การทำความเข้าใจและเรียนรู้ร่างกายของคนโบราณ หลักการธรรมานามัยที่ปฏิบัติเพื่อการมีสุขภาพดี ถ่ายทอดต่อกันมารุ่นสู่รุ่นจนเป็นมรดกอันล้ำค่ามาถึงปัจจุบัน
• นิวาสศิรินาเวส : อาคารเก็บรักษาเรือโบราณขนาดมโหฬาร พร้อมทั้งนำเสนอแผนที่การขุดคลองลัด รวมถึงเรื่องราวของกลุ่มชนหลายเชื้อชาติ ต่างศาสนาทีตั้งถิ่นฐานบริเวณชุมชนบางกอกน้อย

นอกจากนั้น ภายนอกอาคารยังพบฐานป้อมพระราชวังหลัง ซึ่งถือเป็นหลักฐานสำคัญทางโบราณคดี

ประวัติ

สถานีรถไฟ

ธนบุรี (หลังใหม่)

สถานีรถไฟธนบุรีได้รับการออกแบบโดยหม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2493

เมื่อแรกนั้น ขบวนรถไฟสายใต้ทุกขบวน จะมีต้นทางปลายทางที่สถานีธนบุรีแห่งนี้ จนกระทั่งการก่อสร้างสะพานพระราม 6 ซึ่งถือเป็นสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งแรก สำเร็จ เป็นการเชื่อมทางรถไฟสายเหนือ/สายอีสาน และสายใต้เข้าด้วยกัน รถไฟสายใต้จึงได้มีการเปลี่ยนต้นทาง-ปลายทางไปยังสถานีกรุงเทพบ้าง แต่กระนั้น ก็ยังมีขบวนรถไฟสายใต้อีกหลายขบวน ที่มีต้นทางและปลายทางที่สถานีธนบุรี ซึ่งในปัจจุบัน ขบวนรถที่มีต้นทางและปลายทางที่สถานีธนบุรี ประกอบด้วยขบวนรถธรรมดา 8 ขบวน ขบวนรถชานเมือง 2 ขบวน และรถเร็ว 2 ขบวน

เดิมทีอาคารสถานีบางกอกน้อย (ชื่อเมื่อแรกตั้ง) มิใช่ตัวอาคารที่เห็นในปัจจุบัน ซึ่งอาคารดั้งเดิมของสถานีบางกอกน้อยนั้นเป็นอาคารชั้นเดียวตั้งอยู่ริมทางรถไฟ (ทางประธาน) ด้านทิศใต้ ไม่ได้อยู่ปลายรางอย่างเมื่อมีการก่อสร้างขึ้นมาใหม่ เมื่อครั้งสงครามโลกครั้งที่ 2 กองทัพญี่ปุ่นได้ตั้งกองบัญชาการขึ้นที่สถานีรถไฟบางกอกน้อย จากนั้นไม่นาน ฝ่ายสัมพันธมิตรได้ส่งเครื่องบินเข้ามาทิ้งระเบิดสถานีรถไฟบางกอกน้อยอย่างหนัก ตัวอาคารสถานีรถไฟบางกอกน้อยได้รับความเสียหายบางส่วน แต่ที่ทำการรับส่งสินค้าที่ตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยาและคลังเก็บสินค้าริมคลองบางกอกน้อยถูกทิ้งระเบิดเสียหายทั้งหมด ต่อมาได้มีการก่อสร้างสถานีรถไฟบางกอกน้อยขึ้นมาใหม่ โดยรื้ออาคารสถานีเดิมออกไปพร้อมกับปรับปรุงและขยายย่านสถานีเดิม ตัวอาคารสถานีเป็นลักษณะอาคารสถาปัตยกรรมแบบใหม่ ซึ่งมีความโดดเด่น และสวยงามอย่างยิ่ง ตัวอาคารก่อสร้างจากอิฐสีแดง มีหอนาฬิกาตั้งตระหง่าน เห็นได้ชัดเจน และตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า สถานีธนบุรี

พิพิธภัณฑ์

ปัจจุบัน การรถไฟแห่งประเทศไทยได้มอบที่ดินบริเวณสถานีธนบุรี ให้แก่คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล จำนวน 33 ไร่ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของโรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ทำให้ไม่มีการเดินรถไฟสายใต้จากสถานีธนบุรี ตั้งแต่วันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2546 โดยมีการเปลี่ยนต้นทาง-ปลายทางไปยัง "สถานีบางกอกน้อย" เป็นสถานีแห่งใหม่ ถัดออกไปราว 800 เมตร ซึ่งการรถไฟแห่งประเทศไทย ได้เคยจัดตั้งขึ้นไว้ก่อนหน้านี้ ถือเป็นสถานีชั้น 4 ต่อมาเมื่อเดือนมกราคม 2547 การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้มีการเปลี่ยนชื่อสถานี "บางกอกน้อย" เป็น "ธนบุรี" ส่งผลให้สถานีรถไฟธนบุรี (ริมแม่น้ำเจ้าพระยา) กับสถานีรถไฟบางกอกน้อย (บริเวณบ้านเนิน) กลายเป็น สถานีรถไฟธนบุรี (เดิม) (ริมแม่น้ำเจ้าพระยา) และ สถานีรถไฟธนบุรี (บริเวณบ้านเนิน) ตามลำดับ

ในวัฒนธรรมประชานิยม

สถานีรถไฟธนบุรีเป็นสถานที่อ้างอิงถึงในวรรณกรรมเรื่อง คู่กรรม ประพันธ์โดยทมยันตี ด้วยเป็นฉากจบและสถานที่เสียชีวิตของโกโบริ พระเอกในเรื่อง

ระเบียงภาพ

• 
  ป้ายชื่อพิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถานและหอนาฬิกา (ด้านขวามือในรูป)
• 
  ตึกสูงทางด้านหลังเป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์
• 
  สถานีรถไฟธนบุรี เดิมใน พ.ศ. 2549

พิพิธภัณฑ์อื่นในสังกัดคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช

บทความหลัก: พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช

พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช เป็นพิพิธภัณฑ์การแพทย์ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลที่เปิดให้ประชาชนบุคคลทั่วไปเข้าชมได้ ทำให้เป็นพิพิธภัณฑ์ที่เป็นแหล่งข้อมูลสำคัญแก่นักศึกษาและผู้ที่มีความสนใจทางการแพทย์ ประกอบไปด้วยพิพิธภัณฑ์การแพทย์ขนาดเล็ก 6 แห่ง ได้แก่

• พิพิธภัณฑ์พยาธิวิทยาเอลลิส
• พิพิธภัณฑ์ปรสิตวิทยา
• พิพิธภัณฑ์นิติเวชศาสตร์ สงกรานต์ นิยมเสน
• พิพิธภัณฑ์กายวิภาค-คองดอน
• พิพิธภัณฑ์และห้องปฏิบัติการเรื่องราวก่อนประวัติศาสตร์ สุด แสงวิเชียร
• พิพิธภัณฑ์สัมผัส เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมราชินีนาถ

พิพิธภัณฑ์ศัลยศาสตร์ศิริราช

บทความหลัก: พิพิธภัณฑ์ศัลยศาสตร์ศิริราช

พิพิธภัณฑ์ศัลยศาสตร์ศิริราช เป็นพิพิธภัณฑ์เฉพาะทางที่รวบรวมประวัติศาสตร์ วิวัฒนาการ และความก้าวหน้าทางการผ่าตัดของประเทศไทย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยตั้งอยู่ภายในคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อเชิดชูเกียรติบูรพคณาจารย์และเป็นแหล่งเรียนรู้ทางด้านศัลยศาสตร์ระดับสากล

แหล่งข้อมูลอื่น

• พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน - Google Arts & Culture
• พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน - พิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุ ณ มหาวิทยาลัยมหิดล