เตียวโป้ (จาง เป่า)
เตียวโป้ (จาง เป่า) 張寶 ขุนพลเจ้าแผ่นดิน / แตก๋งจงกุ๋น[1] (地公將軍 ตี้กงเจียงจฺวิน) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
.JPG) เตียวโป้ (คนขี่ม้าด้านซ้ายของภาพ) กำลังหนีจากการไล่ตามของเล่าปี่ เตียวหุย และกวนอู (ด้านขวาของภาพ จากบนลงล่างตามลำดับ) จากภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่อง สามก๊ก ภายในพระอุโบสถของวัดประเสริฐสุทธาวาส เขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร | |||||||
| เกิด | ไม่ทราบ เมืองกิลกกุ๋น (อยู่ในมณฑลเหอเป่ย์ในปัจจุบัน) | ||||||
| เสียชีวิต | ธันวาคม ค.ศ. 184 หรือมกราคม ค.ศ. 185[a] อำเภอโฉเหียงล่าง[b] (อยู่ทางตะวันตกของอำเภอจิ้นโจว มณฑลเหอเป่ย์ในปัจจุบัน) | ||||||
| อาชีพ | ขุนพล, กบฏ | ||||||
| ญาติ |
| ||||||
| ชื่อภาษาจีน | |||||||
| จีนตัวเต็ม | 張寶 | ||||||
| จีนตัวย่อ | 张宝 | ||||||
| |||||||
เตียวโป้[3] (เสียชีวิต ธันวาคม ค.ศ. 184 หรือมกราคม ค.ศ. 185[a]) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า จาง เป่า (จีน: 張寶; พินอิน: Zhāng Bǎo) เป็นน้องชายคนรองของเตียวก๊ก (張角 จาง เจฺว๋) เป็นหนึ่งในแกนนำของกบฏโพกผ้าเหลืองในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก
ประวัติ
[แก้]เตียวโป้เป็นชาวเมืองกิลกกุ๋น (鉅鹿郡 จฺวี้ลู่จฺวิ้น) ซึ่งอยู่ทางตอนใต้ของมณฑลเหอเป่ย์ (河北) ในปัจจุบัน เตียวโป้เป็นน้องชายของเตียวก๊ก (張角 จาง เจฺว๋) และเป็นพี่ชายของเตียวเหลียง (張梁 จาง เหลียง)
ประมาณเดือนมีนาคม ค.ศ. 184[c] เตียวโป้ร่วมกับเตียวก๊กผู้พี่ชายในการก่อกบฏ เตียวโป้ได้รับการยกย่องจากลูกศิษย์ในลัทธิไท่ผิงเต้า (太平道) ขนานนามให้เป็น "แตก๋งจงกุ๋น" (地公將軍 ตี้กงเจียงจฺวิน) หรือ "ขุนพลเจ้าแผ่นดิน"[5][6]
ในช่วงระหว่างวันที่ 21 ธันวาคม ค.ศ. 184 และ 18 มกราคม ค.ศ. 185[a] ฮองฮูสง (皇甫嵩 หฺวางฝู่ซง) ขุนพลราชองครักษ์ฝ่ายซ้าย (左中郎將 จั่วจงหลางเจี้ยง) ร่วมทัพกับกัว เตี่ยน (郭典) เจ้าเมืองกิลกกุ๋นเข้าโจมตีกองกำลังกบฏโพกผ้าเหลืองที่นำโดยเตียวโป้ ฮองฮูสงและกัว เตี่ยนเอาชนะกองกำลังของเตียวโป้ได้ที่อำเภอโฉเหียงล่าง[b] (下曲陽縣 เซี่ยชฺวีหยางเซี่ยน; ทางตะวันตกของอำเภอจิ้นโจว นครฉือเจียจวง มณฑลเหอเป่ย์ในปัจจุบัน) เตียวโป้ถูกสังหารในที่รบ กบฏโพกผ้าเหลืองมากกว่า 10,000 คนภายใต้การบังคับบัญชาของเตียวโป้ยอมจำนนต่อกองทัพหลวงของราชวงศ์ฮั่นตะวันออก[2][9][10]
ในนวนิยาย สามก๊ก
[แก้]ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เรื่องสามก๊ก (三國演義 ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) เตียวโป้มีบทบาทในตอนที่ 2 ของนวนิยาย[d] โดยได้นำกำลังเข้ารบกับเล่าปี่ (劉備 หลิว เป้ย) ที่อยู่ใต้การบังคับบัญชาของจูฮี (朱儁 จู จฺวิ้น) เตียวโป้ได้เสกหุ่นฟางให้เป็นทหารเข้าโจมตีกองกำลังของเล่าปี่จนต้องหนีแตกไป ในการรบครั้งถัดมา เล่าปี่และจูฮีใช้อุบายสาดเลือดสัตว์ใส่หุ่นฟางเพื่อสลายมนต์ของเตียวโป้[11] เตียวโป้จึงหนีเข้าเมืองเยียงเซีย (陽城 หยางเฉิง) ไม่ยอมออกมารบอีก จูฮีนำกำลังล้อมเมืองเยียงเซียไว้ ลำแจ้ง (嚴政 เหยียน เจิ่ง) ผู้ใต้บังคับบัญชาคนหนึ่งของเตียวโป้เห็นว่าอยู่ในภาวะคับขันจึงตัดสินใจสังหารเตียวโป้และออกมาสวามิภักดิ์ต่อจูฮี[12]
ในนวนิยาย สามก๊ก (ญี่ปุ่น: 三國志 ซังโงกูชิ) ฉบับเอจิ โยชิกาวะในประเทศญี่ปุ่น ในเหตุการณ์ที่เตียวโป้รบกับเล่าปี่มีรายละเอียดที่แตกต่างออกไปจากนิยายฉบับภาษาจีน โดยระบุว่าเตียวโป้ถูกเล่าปี่ซุ่มโจมตีทำให้กองกำลังของเตียวโป้เกิดระส่ำระสายถึงขั้นที่ทหารฆ่าฟันกันเอง ท้ายที่สุดเตียวโป้ก็เสียชีวิตในที่รบเพราะถูกเล่าปี่ยิงเกาทัณฑ์สังหาร
ดูเพิ่ม
[แก้]หมายเหตุ
[แก้]- 1 2 3 บทพระราชประวัติพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ใน โฮ่วฮั่นชู (後漢書) บันทึกว่าเตียวโป้ถูกสังหารในเดือน 11 ของศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 1 เดือนนี้เทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 21 ธันวาคม ค.ศ. 184 ถึง 18 มกราคม ค.ศ. 185 ในปฏิทินจูเลียส[2]
- 1 2 ในบันทึกประวัติศาสตร์เรียกอำเภอนี้ด้วยชื่อ "เซี่ยชฺวีหยาง" (下曲陽) หรือ "ชฺวีหยางล่าง" ในนวนิยาย สามก๊ก เรียกอำเภอนี้ด้วยชื่อเพียงว่า "ชฺวีหยาง" (曲陽) ใน สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีการเรียกเป็น 2 ชื่อคือ "โฉเหียง"[7] และ "โฉหยง"[8]
- ↑ บทพระราชประวัติพระเจ้าเลนเต้ใน โฮ่วฮั่นชู บันทึกว่าเตียวก๊กเริ่มก่อกบฏโพกผ้าเหลืองในเดือน 2 ของศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 1 เดือนนี้เทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 29 กันยายนถึง 29 มีนาคม ค.ศ. 184 ในปฏิทินจูเลียส[4]
- ↑ ใน สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อยู่ในตอนที่ 1
อ้างอิง
[แก้]- ↑ ("ฝ่ายเตียวก๊กครั้นรู้ข่าวก็ไปเตรียมทหารไว้พร้อม แล้วจึงตั้งตัวเปนเทียนก๋งจงกุ๋นแปลว่าเปนเจ้าพระยาสวรรค์ แล้วตั้งเตียวโป้ผู้น้องเปนแตก๋งจงกุ๋น แปลว่าเจ้าพระยาแผ่นดิน ตั้งเตียวเหลียงน้องผู้น้อยเปนยินก๋งจงกุ๋น แปลว่าเจ้าพระยามนุษย์ เตียวก๊กป่าวประกาศแก่ทหารแลไพร่พลทั้งปวงว่า เมืองพระเจ้าเลนเต้จะสาบสูญฉิบหายแล้ว ผู้มีบุญจะมาเสวยสมบัติใหม่ คนทั้งปวงจงทำตามคำเทวดาทำนายเถิด จะได้อยู่เย็นเปนสุขพร้อมมูลกัน") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ ตุลาคม 20, 2025.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (張角聞知事露，星夜舉兵，自稱「天公將軍」，張寶稱「地公將軍」，張梁稱「人公將軍」；申言於眾曰：「今漢運將終，大聖人出。汝等皆宜順天從正，以樂太平。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. - 1 2 ([中平元年]十一月，皇甫嵩又破黃巾於下曲陽，斬張角弟寶。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 8.
- ↑ ("ฝ่ายเมืองกิลกกุ๋นนั้น มีชายพี่น้องสามคน ชื่อเตียวก๊กหนึ่ง เตียวโป้หนึ่ง เตียวเหลียงหนึ่ง") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ กรกฎาคม 10, 2025.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (時鉅鹿郡有兄弟三人：一名張角，一名張寶，一名張梁。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. - ↑ (中平元年春二月，鉅鹿人張角自稱「黃天」，其部師有三十六萬，皆著黃巾，同日反叛。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 8.
- ↑ (角稱「天公將軍」，角弟寶稱「地公將軍」，寶弟梁稱「人公將軍」，所在燔燒官府，劫略聚邑，州郡失據，長吏多逃亡。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 71.
- ↑ (二月，角自稱天公將軍，角弟寶稱地公將軍，寶弟梁稱人公將軍，所在燔燒官府，劫略聚邑，州郡失據，長吏多逃亡；旬月之間，天下響應，京師震動。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
- ↑ ("ฝ่ายโจโฉซึ่งไปตามเตียวโป้เตียวเหลียง ครั้นไม่พบแล้วก็กลับมาหาฮองฮูสงณเมืองเองฉวน เข้าทำราชการกองเดียวกันกับฮองฮูสง ๆ กับโจโฉ ครั้นรู้ข่าวว่าเตียวเหลียงอยู่ณเมืองโฉเหียง จึงยกทหารไปรบเตียวเหลียง") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 13, 2026.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (是時曹操自跟皇甫嵩討張梁，大戰於曲陽。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2. - ↑ ("พอม้าใช้มาบอกแก่จูฮีเล่าปี่ว่า บัดนี้ฮองฮูสงยกพลไปรบกับเตียวก๊ก ๆ ตายก่อนแล้ว เตียวเหลียงผู้น้องเตียวก๊กคุมพลออกไปรบกับฮองฮูสง ๆ รบเตียวเหลียงแตกถึงเจ็ดครั้ง ครั้งหลังฮองฮูสงฟันเตียวเหลียงตายที่เมืองโฉหยงแล้ว แลพรรคพวกเตียวเหลียงนั้นมาเข้าเกลี้ยกล่อมเปนอันมาก ฮองฮูสงจึงคุมเอาพรรคพวกเตียวก๊กกับศพเตียวก๊กขึ้นไปถวายพระเจ้าเลนเต้ ๆ จึงเลื่อนที่ให้ฮองฮูสงเปนที่ติจงกุ๋น แปลว่าทหารสำหรับรักษาพระองค์ ให้กินเมืองบุยจิ๋วด้วย แล้วฮองฮูสงกราบทูลพระเจ้าเลนเต้ว่า โลติดนั้นมีความชอบในสงคราม จะได้มีความผิดเหมือนจูฮงกราบทูลนั้นหามิได้ พระเจ้าเลนเต้จึงให้ถอดโลติดออกพ้นโทษ แล้วจะให้คงที่ดังก่อน ฝ่ายโจโฉนั้นมีความชอบจึงโปรดให้ไปกินเมืองเจลำเซียง") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 13, 2026.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (具說：「皇甫嵩大獲勝捷，朝廷以董卓屢敗，命嵩代之。嵩到時，張角已死；張梁統其眾，與我軍相拒，被皇甫嵩連勝七陣，斬張梁於曲陽。發張角之棺，戮屍梟首，送往京師。餘眾俱降。朝廷加皇甫嵩為車騎將軍，領冀州牧。皇甫嵩又表奏盧植有功無罪，朝廷復盧植原官。曹操亦以有功，除濟南相，即日將班師赴任。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2. - ↑ (嵩復與鉅鹿太守馮翊郭典攻角弟寶於下曲陽，又斬之。首獲十餘萬人，築京觀於城南。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 71.
- ↑ (十一月，嵩復攻角弟寶於下曲陽，斬之，斬獲十餘萬人。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
- ↑ ("ครั้นรุ่งขึ้นเตียวโป้ยกพวกโจรออกมา เล่าปี่ยกทหารออกโจมตีพวกโจร เตียวโป้จึงเสกคาถาเปนเมฆมืดฟ้าร้องลมพัดหนักฝนตก เปนคนขี่ม้าถืออาวุธลงมาจากอากาศเปนอันมาก เล่าปี่เห็นก็ทำถอยทัพมา เตียวโป้ก็ขับพวกโจรไล่ทหารเล่าปี่มาถึงเขากระหนาบสองข้างทาง กวนอูเตียวหุยจึงให้ทหารเอาของโสโครกแลโลหิตสุกรสุนัขนั้นสาดไปถูกพวกโจร แลคนขี่ม้าซึ่งลงมาแต่อากาศนั้นก็กลายเปนกระดาษ ม้านั้นก็กลายเปนมัดหญ้าไป เมฆแลฝนลมนั้นก็หายสว่างไป เตียวโป้เห็นเขาแก้ความรู้ได้ก็ถอยทัพมา") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 29, 2025.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (次日，張寶搖旗擂鼓，引軍搦戰，玄德出迎。交鋒之際，張寶作法，風雷大作，飛砂走石，黑氣漫天，滾滾人馬，自天而下。玄德撥馬便走，張寶驅兵趕來。將過山頭，關、張伏軍放起號砲，將穢物齊潑。但見空中紙人草馬，紛紛墜地；風雷頓息，砂石不飛。張寶見解了法，急欲退軍。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2. - ↑ ("ลำแจ้งนายทหารโจรจึงคิดอ่านกับพวกโจรทั้งปวงลอบฆ่าเตียวโป้ผู้นายเสีย แล้วตัดสีสะออกมาให้จูฮีเล่าปี่ถึงนอกเมือง ตัวนั้นก็ยอมเข้าเกลี้ยกล่อมทำราชการด้วย") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 29, 2025.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (賊勢危急，賊將嚴政，刺殺張寶，獻首投降。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2.
บรรณานุกรม
[แก้]- ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.
- ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู.
- ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).