ถนนพหลโยธิน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Thai Highway-1.svg
ถนนพหลโยธิน
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1
Thanon Phahonyothin.png

ความยาว: 1005 กม. (624 ไมล์)
สร้างเมื่อ: พ.ศ. 2479
ปลายทางทิศใต้: อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ในเขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร
ทางแยกหลัก: ดูที่ ทางแยก
ปลายทางทิศเหนือ: สะพานข้ามแม่น้ำสาย ในอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย
ทางหลวงเอเชีย: AH 1 AH 2

ถนนพหลโยธิน หรือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 เป็นถนนสายหลักในกรุงเทพมหานคร และเป็นหนึ่งในทางหลวงสายประธานทั้งสี่ของประเทศไทย ประกอบด้วย ถนนพหลโยธิน ถนนมิตรภาพ ถนนสุขุมวิท และถนนเพชรเกษม สายทางเริ่มต้นที่อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร และมุ่งเข้าสู่ภาคเหนือของประเทศไทย สิ้นสุดที่ด่านพรมแดนแม่สาย ชายแดนประเทศพม่า รวมระยะทางยาวประมาณ 1,005 กิโลเมตร เป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายทางหลวงเอเชีย AH 1 AH 2 และทางหลวงคุนหมิง-กรุงเทพ

เส้นทาง[แก้]

ถนนพหลโยธินเริ่มต้นที่อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ เขตราชเทวี ตัดผ่านเขตพญาไท เขตจตุจักร เขตบางเขน และเขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร (อนึ่ง ช่วงตั้งแต่สะพานข้ามคลองถนนถึงแยกลำลูกกา เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างเขตดอนเมืองกับเขตสายไหม) ขึ้นไปสู่จังหวัดทางภาคเหนือ แล้วเข้าสู่จังหวัดปทุมธานี พระนครศรีอยุธยา สระบุรี ลพบุรี นครสวรรค์ ชัยนาท แล้วผ่านจังหวัดนครสวรรค์อีกครั้ง แล้วออกไปทางกำแพงเพชร โดยเส้นทางจะไม่ผ่านพิษณุโลก ต่อด้วยตาก ลำปาง พะเยา และสิ้นสุดที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เชื่อมต่อกับท่าขี้เหล็ก รัฐฉาน ประเทศพม่า

ประวัติ[แก้]

ก่อนหน้านี้ถนนพหลโยธินมีชื่อเดิมว่า "ถนนประชาธิปัตย์"[1] ไปถึงดอนเมืองเมื่อปี พ.ศ. 2479 รวมระยะทางได้ 22 กิโลเมตร ในปี พ.ศ. 2481 จอมพล ป.พิบูลสงครามได้ขยายสายทางต่อจากดอนเมือง ผ่านอำเภอบางปะอิน อยุธยา สระบุรี และขยายต่อมาถึงจังหวัดลพบุรีเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2483 รวมระยะทางได้ 162 กิโลเมตร ต่อมาคณะรัฐมนตรีอนุมัติให้ตั้งชื่อว่า "ถนนพหลโยธิน" เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2493 เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่พันเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) หัวหน้าคณะราษฎร ผู้นำการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 และนายกรัฐมนตรีคนที่สองของไทย[2] จากนั้นจึงขยายเส้นทางขึ้นไปเรื่อย ๆ ในที่สุดได้มีการรวมทางหลวงสายลำปาง-เชียงรายเข้าเป็นส่วนหนึ่งของถนนพหลโยธินด้วย

การนับหลักกิโลเมตร[แก้]

หลักกิโลเมตรที่ 0 ของถนนพหลโยธินเริ่มต้นการนับจากอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ถนนราชดำเนินกลาง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร เช่นเดียวกับถนนสุขุมวิทและถนนเพชรเกษม

ในปัจจุบันหลักกิโลเมตรของถนนพหลโยธินช่วงอำเภอมโนรมย์ จังหวัดชัยนาท จนถึงอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ได้มีการปรับเปลี่ยนเลขหลักกิโลเมตร โดยในอดีตถนนพหลโยธินช่วงดังกล่าวเลขกิโลเมตรจะนับต่อเนื่องจากปลายทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 (ถนนสายเอเชีย) ซึ่งทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 ในอดีตได้นับเลขกิโลเมตรต่อเนื่องจากถนนพหลโยธินเป็นหลัก โดยจุดเริ่มต้นของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 แยกจากถนนพหลโยธินบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 52 ที่ชุมทางต่างระดับบางปะอิน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งถูกกำหนดให้เป็นหลักกิโลเมตรที่ 52 ของถนนสายเอเชีย แล้วนับต่อไปเรื่อย ๆ จนถึงแยกหลวงพ่อโอ อำเภอมโนรมย์ จังหวัดชัยนาท ซึ่งเป็นจุดบรรจบกับถนนพหลโยธิน โดยจุดนั้นตรงกับหลักกิโลเมตรที่ 202 ของถนนสายเอเชีย และตรงกับหลักกิโลเมตรที่ 306 ของถนนพหลโยธิน แต่หลังจากเลยแยกดังกล่าวเลขหลักกิโลเมตรของถนนสายเอเชียกลับถูกนับต่อไป (ตัวอย่างเช่น หลักกิโลเมตรที่ 307 ของถนนพหลโยธิน กลับเป็นกิโลเมตรที่ 203) ดังนั้นกรมทางหลวงจึงปรับเปลี่ยนการนับหลักกิโลเมตรของถนนสายเอเชียให้เป็นระยะทางที่แท้จริงโดยกำหนดให้จุดเริ่มต้นเป็นกิโลเมตรที่ 0 แทนกิโลเมตรที่ 52 เดิม ไปสิ้นสุดที่กิโลเมตรที่ 150 หรือกิโลเมตรที่ 202 (เดิม) บริเวณจุดบรรจบถนนพหลโยธินที่แยกหลวงพ่อโอ อำเภอมโนรมย์ จังหวัดชัยนาท และปรับเปลี่ยนเลขหลักกิโลเมตรของถนนพหลโยธินตั้งแต่แยกดังกล่าวจนถึงอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ให้เป็นระยะทางที่ถูกต้องโดยเปลี่ยนจากกิโลเมตรที่ 202 เดิม เป็นกิโลเมตรที่ 306 และนับต่อไปจนสิ้นสุดที่กิโลเมตรที่ 994+749 หรือกิโลเมตรที่ 891+132 (เดิม) บริเวณกลางสะพานข้ามแม่น้ำสาย อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย จึงอาจทำให้ผู้ใช้ถนนหรือผู้สัญจรไปมาเกิดความสับสนได้

ทางแยก[แก้]

กรุงเทพมหานคร


จังหวัดปทุมธานี


จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ทางแยกต่างระดับบางปะอิน 1
ทางแยกต่างระดับวังน้อย


จังหวัดสระบุรี
ทางแยกต่างระดับมิตรภาพ


จังหวัดลพบุรี


จังหวัดนครสวรรค์ (ครั้งที่ 1)


จังหวัดชัยนาท


จังหวัดนครสวรรค์ (ครั้งที่ 2)


จังหวัดกำแพงเพชร


จังหวัดตาก


จังหวัดลำปาง

จังหวัดลำปางเป็นจังหวัดที่มีถนนพหลโยธินผ่าน ระยะทางยาวที่สุดถึง 230 กิโลเมตร ปัจจุบันได้มีการเว้นที่ว่างบริเวณเกาะกลางถนนพหลโยธิน ความกว้าง 3.5 เมตร ระยะกว่า 20 กิโลเมตร เพื่อใช้ในการก่อสร้างทางยกระดับเหนือถนนพหลโยธิน (ลำปางโทลเวย์) ขนาด 8 ช่องทางจราจร ระยะทาง 10.8 กิโลเมตร (โครงการในอนาคต) ซึ่งโครงการนี้อยู่ในระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้ เพื่อรองรับการขยายตัวของประชาคมอาเซียน คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2570


จังหวัดพะเยา


จังหวัดเชียงราย
ด่านพรมแดนแม่สาย ปลายถนนพหลโยธิน เชื่อมพรมแดนท่าขี้เหล็ก รัฐฉาน ประเทศพม่า

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ตั้งชื่อทางหลวงแผ่นดินและสะพานขนาดใหญ่ - ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 67 ตอน 67 ง, 12 ธันวาคม พ.ศ. 2493
  2. อรณี แน่นหนา, 2002. นามนี้มีที่มา. ประพันธ์สาส์น: กรุงเทพฯ.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

Thai Highway Blank.svg ทางหลวงในประเทศไทย
ทางหลวงแผ่นดิน 1 2 3 4
11 12 21 22 23 24
31 32 33 34 35 36 37
41 42 43 44
ทางหลวงพิเศษ 5 6 7 8 9
51 61 62 71 81 83 84 91
รายชื่อทางหลวงแผ่นดินในประเทศไทย

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°50′51″N 100°34′48″E / 13.8474°N 100.5800°E / 13.8474; 100.5800