อำเภอตาคลี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอตาคลี
แผนที่จังหวัดนครสวรรค์ เน้นอำเภอตาคลี
ตำนานเมืองพระสังข์ หลวงพ่อดัง
สามอาจารย์ จันเสนเมืองโบราณ
งามตระการถ้าเพชรถ้ำทอง
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอตาคลี
อักษรโรมัน Amphoe Takhli
จังหวัด นครสวรรค์
รหัสทางภูมิศาสตร์ 6007
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 854 ตร.กม.
ประชากร 150,132 คน (พ.ศ. 2554)
ความหนาแน่น 181.23 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอตาคลี เลขที่ 293/50 ถนนพหลโยธิน ตำบลตาคลี อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์ 60140
พิกัด 15°15′47″N 100°20′37″E / 15.26306°N 100.34361°E / 15.26306; 100.34361
หมายเลขโทรศัพท์ 0 5626 1643
หมายเลขโทรสาร 0 5626 1254
เว็บไซต์ อำเภอตาคลี

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอตาคลี เป็นอำเภอในจังหวัดนครสวรรค์

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอตาคลีตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้


ตำนานอำเภอ[แก้]

อำเภอตาคลีเป็นหนึ่งในเขตพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ ซึ่งมีประวัติและตำนานเรื่องเล่าเกี่ยวกับพระราชนิพนธ์ในราชการที่ 2 เรื่องพระสังข์ อันเป็นที่มาของประวัติอำเภอตาคลี ชื่อของอำเภอตาคลี กล่าวกันว่าเพี้ยนมาจากคำว่า "ตีคลี" หรือ "เดาะคลี" ทั้งนี้จะขอกล่าวถึงเฉพาะตำนานเมืองพระสังข์

ตำนานเมืองพระสังข์ ในส่วนหนึ่งของพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เรื่องสังข์ทองเป็นตำนานของอำเภอตาคลี ความว่านางจันทร์เทวี มเหสีท้าวยศวิมล คลอดโอรสเป็นหอยสังข์ โหรทำนายว่าจะเป็นกาลกิณีจึงถูกขับไล่ออกจากเมืองและถูกจับถ่วงน้ำ พระยานาคได้ช่วยชีวิตไว้ และส่งพระสังข์ไปอยู่กับนางพันธุรัต

ต่อมาพระสังข์ทราบว่าแม่เลี้ยงของตนเป็นยักษ์จึงคิดหลบหนีเพื่อสืบหานางจันทร์เทวี แม่ที่แท้จริง พระสังข์ชุบตัวในบ่อทองสามรูปเงาะในเกือกแก้ว ถือไม้เท้าวิเศษ แล้วเหาะหนีไป ครั้งเมื่อนางยักษ์กลับจากหาอาหารกินไม่พบพระสังข์ จึงเหาะตามหาและมาทันพระสังข์ที่เขาหน่อ อำเภอบรรพตพิสัย พระสังข์หนีขึ้นไปบนยอดเขาแล้วอธิษฐานว่า "ด้วยบุญญาบารมีของข้าพเจ้า ถ้าจะมีโอกาสกลับไปพบแม่ที่แท้จริงของตนแล้ว ก็ขออย่าให้นางยักษ์ขึ้นไปบนยอดเขาได้" นางได้ร้องไห้รำพึงรำพันถึงความรักของตนที่มีต่อพระสังข์ อ้อนวอนให้พระสังข์ลงมาหาแต่นางยักษ์ก็ต้องสิ้นหวัง บอกพระสังข์ว่า " แม่คงต้องตายอย่างแน่นอน ถ้าหากลูกไม่กลับไปอยู่กับแม่ แม่ขอลาตาย แต่ก่อนตายแม่ขอให้ลูกท่องมนต์วิชาเรียกเนื้อ เรียกปลา แม่จะเขียนไว้ที่ก้อนหินเชิงเขาหน่อ ลูกรักของแม่จะได้มีวิชาติดตัวไปในอนาคต"

เมื่อนางยักษ์เขียนเสร็จก็สิ้นใจตาย ปัจจุบันยังมีร่อยรอยขีดเขียนอยู่ที่เชิงเขาหน่อเป็นหลักฐานแต่ไม่มีใครอ่านออก และศพนางยักษ์พันธุรัตน์ก็ กลายเป็นภูเขาหิน เรียกว่า เขานางพันธุรัต เมื่อพระสังข์เรียนวิชาเสร็จแล้ว ก็เหาะมาถึงเมืองสามล ท้าวสามลมีลูกสาว 7 คน ซึ่งในขณะนั้นเป็น เวลาที่ลูกสาวทั้ง 7 จะเลือกคู่ครอง และลูกสาวทั้งหกของท้าวสามลก็เลือกคู่ครองเป็นเจ้าชาย แต่ลูกสาวคนที่ 7 คือนางรจนาไม่สนใจที่จะเลือก เจ้าชาย แต่กลับเสี่ยงพวงมาลัยเลือกชายคนหนึ่งที่มีรูปร่างหน้าตาขี้เหร่ ผมหยิก ตัวดำ ชอบดอกไม้สีแดงเหมือนคนบ้าใบ้ หรือที่เรียกว่าเจ้าเงาะ เพราะนางรจนาได้เห็นรูปทองข้างในของเจ้าเงาะ ท้าวสามลโกรธมากจึงขับไล่ให้ทั้งคู่ไป อยู่กระท่อมปลายนา

เจ้าเงาะถูกกลั่นแกล้งให้ไปหาเนื้อหาปลา แข่งขันหกเขย และทุกครั้งที่แข่งขันเจ้าเงาะก็ชนะทุกครั้ง พระอินทร์เห็นว่าถึงเวลาที่พระสังข์หรือเจ้าเงาะจะต้องครองเมือง จึงแปลงตัวยกทัพมาตีเมืองสามล และท้าพนันตีคลีกัน ท้าวสามลส่งหกเขยไปตีคลี สู้กับเทวดา ปรากฏว่าว่าเขยทั้งหกตีคลีแพ้เทวดา ฝ่ายเจ้าเงาะถอดรูปออกเห็นรูปร่างภายในอันงดงาม และสวบเครื่องทรงออกไปตีคลีจนชนะเทวดา สถานที่ตีคลีมีลักษณะเป็นลานกว้าง บริเวณนั้นไม่มีต้นไม้ขึ้น เรียกว่า "ลานตีคลี" ซึ่งยังปรากฏอยู่บนเขาตีคลี ในขณะที่ตีคลีอยู่นั้นมีลูกตีคลีลูก หนึ่งถูกตีอย่างแรงลอยออกไปทิศตะวันออกของลานตีคลีปะทะเขาทะลุเป็นรูโหว่ ที่เขาช่องลมซึ่งอยู่ในตำบลช่องแค อำเภอตาคลี ตามเส้นทางลาดยางจากโรงงานปูนซีเมนต์โพนทอง-ช่องแค ใกลักับโรงเรียนวัดเขาผา จุดที่เห็นชัด คือ จุดที่ห่างจากโรงเรียนวัดเขาผาประมาณ 2 กิโลเมตร หลังจากที่พระสังข์ตีคลีชนะ ท้าวสามลจึงให้พระสังข์ครองเมือง

จึงเห็นได้ว่าชาวบ้านของอำเภอตาคลี มีความเชื่อในตำนานที่เล่าขานกันมานาน ตั้งแต่บรรพบุรุษจนถึงลูกหลานปัจจุบัน จะพบเห็นได้จาก การที่นำเอาชื่อของบุคคลที่สำคัญในตำนาน ที่เล่าขานกันมาตั้งชื่อถนนและชื่อซอยต่าง ๆ ในเมืองตาคลี เช่น ถนนเจ้าเงาะ ถนนพระสังข์ ถนนยศวิมล ถนนบ้านไร่ปลายนา ซอยพันธุรัต ซอยลูกคลี ซอยไม้คลี ซอยสนามคลี และธงประจำอำเภอ ตาคลีก็ใช้เครื่องหมายรูปพระสังข์ทองทรงม้าเดาะคลีอยู่เหนือเมฆ อีกทั้งสัญลักษณ์ประจำเทศบาลเมืองตาคลีก็เป็นสัญลักษณ์พระสังข์ทรงม้าตีคลี แต่ยัง

        • ขอแก้ไขเกี่ยวกับตำนานตาคลีครับ*****เนื่องจาก วรรณคดีเรื่องสังข์ทอง เป็นพระราชนิพนธ์โดย รัชกาลที่ 2 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ซึ่งมีคำว่า "ตีคลี" แต่มีผู้นำคำนี้มาแสดงให้สอดคล้องกับ "ตาคลี" โดยไม่มีหลักฐานหรือเหตุผลที่จับต้องได้รองรับ ฉะนั้นการที่จะกำหนดให้เมืองตาคลี มีตำนานมาจาก วรรณคดีเรื่องสังข์ทอง จึงฟังไม่ขึ้น มีความเห็นว่าตำนานของเมืองไหน ท้องถิ่นไหนก็ตาม ควรมาจากรากเหง้าจริงๆ เป็นเรื่องจริงที่พิสูจน์ได้เท่านั้น จึงขอให้พิจารณาเรื่องของความเชื่อกับความจริง

ทรัพยากร[แก้]

ทรัพยากรป่าไม้[แก้]

ทรัพยากรป่าไม้ ตาคลีก็มีภูเขาไม่น้อยเหมือนกัน จึงมีป่าไม้มากมาย รวมทั้งกองบิน 4 ที่ยังมีต้นไม้หลากสายพันธุ์ที่ยังคงรักษาไว้ แต่ที่มีการอนุรักษ์คือ

  • วนอุทยานถ้ำเพชร-ถ้ำทอง

ทรัพยากรน้ำ[แก้]

ตาคลีนับเป็นอีกอำเภอหนึ่งที่มีประสิทธิภาพด้านการจัดการทรัพยากรน้ำมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา

แหล่งน้ำที่สำคัญ[แก้]

  • คลองชลประทานชัยนาท-ป่าสัก

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอตาคลีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 128 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ตาคลี (Takhli) 24 หมู่บ้าน 6. หนองโพ (Nong Pho) 15 หมู่บ้าน
2. ช่องแค (Chong Khae) 12 หมู่บ้าน 7. หนองหม้อ (Nong Mo) 7 หมู่บ้าน
3. จันเสน (Chan Sen) 11 หมู่บ้าน 8. สร้อยทอง (Soi Thong) 10 หมู่บ้าน
4. ห้วยหอม (Huai Hom) 11 หมู่บ้าน 9. ลาดทิพรส (Lat Thippharot) 11 หมู่บ้าน
5. หัวหวาย (Hua Wai) 14 หมู่บ้าน 10. พรหมนิมิต (Phrom Nimit) 9 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอตาคลีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลเมืองตาคลี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลตาคลี
  • เทศบาลตำบลช่องแค ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลช่องแคและตำบลพรหมนิมิต
  • องค์การบริหารส่วนตำบลตาคลี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาคลี (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองตาคลี)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลช่องแค ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช่องแค (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลช่องแค)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลจันเสน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจันเสนทั้งตำบล(นอกเขตเทศบาลจันเสน)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยหอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหอมทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหัวหวาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวหวายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโพ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโพทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหม้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหม้อทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสร้อยทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสร้อยทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลลาดทิพรส ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลาดทิพรสทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลพรหมนิมิต ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพรหมนิมิต (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลช่องแค)

เศรษฐกิจ[แก้]

อาชีพหลัก[แก้]

  1. เกษตรกรรม เช่น ข้าว ข้าวโพด อ้อย สวนผลไม้ (มะม่วง)
  2. ปศุสัตว์ เช่น โคเนื้อ สุกร ไก่พื้นเมือง
  3. อุตสาหกรรม มีโรงงานมากมาย เช่น โรงงานน้ำตาลที่ใหญ่ที่สุดในโลก โรงงานผลิตเยื่อกระดาษที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เป็นต้น
  4. ค้าขาย เช่น ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร

อาชีพเสริม[แก้]

  1. เลี้ยงสัตว์ เช่น โคเนื้อ สุกร ไก่พื้นเมือง ไก่เนื้อ เป็ดเทศ

ธนาคาร[แก้]

มี 9 บริษัท ได้แก่

  1. ธนาคารออมสินถ. พหลโยธิน
  2. ธนาคารกรุงไทย ถ.ตาคลีพัฒนา
  3. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรถ. พหลโยธิน
  4. ธนาคารกรุงเทพถ.ตาคลีพัฒนา
  5. ธนาคารกรุงศรีอยุธยาถ.ตาคลีพัฒนา
  6. ธนาคารทหารไทยถ.พระสังข์
  7. ธนาคารไทยพาณิชย์ถ.ศรีเทพ 1
  8. ธนาคารกสิกรไทยถ.ศรีเทพ 2
  9. ธนาคารธนชาต(สาขาตาคลี วงเวียนตาคลี, สาขาช่องแค)

โรงพยาบาล[แก้]

  1. โรงพยาบาลตาคลี โรงพยาบาลประจำอำเภอเดียวในนครสวรรค์(ยกเว้นในตัวเมือง)ที่มีบริการห้องฉุกเฉิน และห้อง ICU
  2. โรงพยาบาลพาเลซ โรงพยาบาลเอกชน
  3. โรงพยาบาลกองบิน 4 รับผิดชอบโดยกองทัพอากาศ
  4. โรงพยาบาลแพทย์ข่องแค โรงพยาบาลเอกชน
  5. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ

การศึกษา[แก้]

  • โรงเรียนมัธยม
  1. โรงเรียนตาคลีประชาสรรค์ โทร. 0 5626 2369 (ถ.พหลโยธิน)
  2. โรงเรียนทหารอากาศอนุสรณ์ โทร. 0 5626 2346 (กองบิน4)
  3. โรงเรียนจันเสนเอ็งสุวรรณอนุสรณ์
  4. โรงเรียนหนองโพพิทยา
  5. โรงเรียนลาดทิพรสพิทยาคม
  6. โรงเรียนช่องแคพิทยาคม
  • มหาวิทยาลัย
  1. มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี ศูนย์ตาคลี
  2. ศูนย์ กศน.ตาคลี


ห้างสรรพสินค้า[แก้]

  1. บิ๊กซี
  2. ลอนดอนโฮลเซลล์
  3. ลอนดอนซุปเปอร์มาเก็ต

ภาพรวมของชุมชน[แก้]

สัญลักษณ์ชุมชน[แก้]

พระสังข์ทรงม้าตาคลี (วงเสียนตาคลี)

ภูมิศาสตร์[แก้]

อำเภอตาคลีตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด ที่ตั้งของชุมชนเมืองตาคลีนี้ตั้งอยู่ที่ราบระหว่างเขา เมืองอยู่ล้อมรอบภูเขา ทำให้น้ำไม่ท่วมเมือง\

การคมนาคม[แก้]

ถนนสายสำคัญ[แก้]

  1. ถนนพหลโยธิน(สายตาคลี-ชัยนาท)
  2. ถนนตาคลีหัวหวาย
  3. ถนนเลียบคลองชัยนาท-ป่าสัก
  4. ถนนพหลโยธิน(สายตาคลี-ตากฟ้า)

ท่ารถ บขส.ตาคลีมีรถโดยสารสายต่างๆดังนี้[แก้]

  1. ตาคลี-นครสวรรค์
  2. ตาคลี-ชัยนาท
  3. ตาคลี-สุพรรณ
  4. ตาคลี-อุทัยธานี
  5. ตาคลี-กรุงเทพ
  6. ตาคลี-โคกสำโรง
  7. ตาคลี-ลพบุรี
  8. นครราชสีมา-นครสวรรค์

ศูนย์รถตู้[แก้]

  1. ตาคลี-กรุงเทพ
  2. ตาคลี-หมอชิต
  3. จันเสน-ฟิวเจอร์รังสิต

สถานีรถไฟในอำเภอตาคลี[แก้]

  1. ป้ายหยุดรถโรงเรียนจันเสน
  2. สถานีจันเสน
  3. ป้ายหยุดรถบ้านกกกว้าว
  4. สถานีช่องแค
  5. ที่หยุดรถทะเลหว้า
  6. สถานีโพนทอง
  7. สถานีบ้านตาคลี
  8. สถานีดงมะกุ
  9. สถานีหัวหวาย
  10. สถานีหนองโพ

สนามบินตาคลี[แก้]

เป็นสนามบินที่ไม่มีสายการบิน ปัจจุบันชื่อกองบิน 4 เป็นสนามบินที่ใหญ๋ที่สุดและทันสมัยที่สุด มีเครื่องบินขับไล่ที่ใหญ่ที่สุด นอกจากนี้ยังมีการทำฝนหลวงในย่านภูมิภาคนี้

  • ภายในกองบิน 4 ประกอบด้วย
  1. อาคารอเนกประสงค์
  2. สนามกีฬากองบิน 4
  3. โรงเรียนทหารอากาศอนุสรณ์
  4. โรงเรียนอนุบาลตาคลี(ทหารอากาศบำรุง)
  5. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก
  6. สหกรณ์กองบิน 4
  7. สนามกอล์ฟกองบิน 4
  8. บ้านพักข้าราชการ บริษัทต่างๆๆ

เทศกาลประเพณี[แก้]

  1. ประเพณีงานเจ้าแม่ทับทิม เจ้าพ่อเจ้าแม่เมืองตาคลี จัดช่วงเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ของทุกปี
  2. ประเพณีงานวันคล้ายวันเกิดเจ้าแม่ทับทิม จัดช่วงเดือนเมษาย(สงกรานต์)
  3. เทศกาลอาหารดีเมืองตาคลี จัดช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน
  4. งานนมัสการหลวงพ่อเพชร กองบิน 4 จัดเดือนธันวาคม

สถานที่ราชการ[แก้]

  1. ที่ว่าการอำเภอตาคลี
  2. สำนักงานสาธารณสุขอำเภอตาคลี
  3. สำนักงานที่ดินจังหวัดนครสวรรค์ สาขาตาคลี
  4. ที่ทำการไปรษณีย์ตาคลี
  5. สถานีตำรวจภูธรตาคลี
  6. สำนักงานเทศบาลเมืองตาคลี

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]