สภาผู้แทนราษฎรไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สภาผู้แทนราษฎรไทย
ประเภท
ประเภท สภาล่าง เป็นส่วนหนึ่งของรัฐสภาไทย
ผู้บริหาร
นายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร (เพื่อไทย)
ตั้งแต่ 5 สิงหาคม 2554
โครงสร้าง
สมาชิก 500 คน
การเลือกตั้ง
ระบบการเลือกตั้ง คู่ขนาน:
แบ่งเขตเลือกตั้ง 375 ที่นั่ง
บัญชีรายชื่อ 125 ที่นั่ง
การเลือกตั้งล่าสุด 3 กรกฎาคม 2554
ที่ประชุม
อาคารรัฐสภาไทย
เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
เว็บไซต์
www.parliament.go.th

สภาผู้แทนราษฎรไทย ประกอบด้วยสมาชิกซึ่งมาจากการเลือกตั้งโดยตรงทั้งหมด 500 คน และแบ่งการได้มาออกเป็น รูปแบบการแบ่งเขตเลือกตั้งในแต่ละจังหวัด จำนวน 375 คน และรูปแบบบัญชีรายชื่อของพรรคการเมือง โดยให้เขตประเทศเป็นเขตเลือกตั้ง จำนวน 125 คน ซึ่งหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามรูปแบบนี้ เป็นไปตามการแก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2550 ทั้งนี้ อายุของสภาผู้แทนราษฎร มีกำหนดคราวละ 4 ปี นับแต่วันเลือกตั้ง

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรย่อมเป็นผู้แทนปวงชนชาวไทย และต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เพื่อประโยชน์ส่วนรวมของปวงชนชาวไทย สภาผู้แทนราษฎรมีหน้าที่โดยตรงในทางนิติบัญญัติ ซึ่งร่างพระราชบัญญัติ หรือร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ จะตราขึ้นเป็นกฎหมายได้ ก็ด้วยคำแนะนำและยินยอมของรัฐสภา ซึ่งประกอบด้วยสภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภา และยังมีอำนาจควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินด้วย เช่นการให้ความเห็นชอบบุคคล ซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี การตั้งกระทู้ถาม และการเสนอญัตติขอให้เปิดอภิปรายทั่วไป เพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี ทั้งนี้ เป็นไปตามการปกครองระบอบประชาธิปไตยระบบรัฐสภา

อำนาจหน้าที่[แก้]

การตรากฎหมาย[แก้]

  1. การตราพระราชบัญญัติ[1] คือ กระบวนการหรือขั้นตอนในการเสนอและการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติหรือร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงมีผลบังคับใช้เป็นกฎหมาย
1) พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ
  • ผู้มีสิทธิเสนอร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ
  • คณะรัฐมนตรี
  • สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 10 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร หรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภา จำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 10 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของทั้งสองสภา
  • ศาลรัฐธรรมนูญ ศาลฎีกา หรือองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ ซึ่งประธานศาลและประธานองค์กรนั้นเป็นผู้รักษาการตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนั้น
  • การพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ
ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาและให้ความเห็นชอบก่อน จากนั้นจึงให้วุฒิสภาพิจารณาและให้ความเห็นชอบต่อไป เมื่อรัฐสภาให้ความเห็นชอบแล้ว ก่อนนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธย ให้ส่งศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญก่อน ซึ่งต้องกระทำให้แล้วเสร็จภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับเรื่อง หากเมื่อพิจารณาแล้วเห็นว่าข้อความไม่ขัดหรือแย้งต่อ รัฐธรรมนูญ ให้นายกรัฐมนตรีนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระมหากษัตริย์เพื่อทรงลงพระปรมาภิไธยและประกาศในราชกิจจานุเบกษาเพื่อใช้บังคับเป็นกฎหมายต่อไป แต่ถ้ามีข้อความขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ให้ข้อความที่ขัดหรือแย้งนั้นเป็นอันตกไป ในกรณีที่วินิจฉัยว่าข้อความดังกล่าวเป็นสาระสำคัญหรือร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญตราขึ้นโดยไม่ถูกต้องตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ ให้ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ นั้นเป็นอันตกไป
2) พระราชบัญญัติ
  • ผู้มีสิทธิเสนอร่างพระราชบัญญัติ
  • คณะรัฐมนตรี
  • สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่า 20 คน โดยไม่ต้องให้พรรคการเมือง ที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้นั้นสังกัดมีมติให้เสนอได้
  • ศาลหรือองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ เฉพาะกฎหมายที่เกี่ยวกับการจัดองค์กรและกฎหมายที่ประธานศาลและประธานองค์กรนั้นเป็นผู้รักษาการ
  • ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนไม่น้อยกว่า 10,000 คน
  • การพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ
ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาและให้ความเห็นชอบก่อน จากนั้นจึงให้วุฒิสภาพิจารณาและให้ความเห็นชอบต่อไป เมื่อรัฐสภาให้ความเห็นชอบแล้ว ให้นายกรัฐมนตรีนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระมหากษัตริย์เพื่อทรงลงพระปรมาภิไธยและประกาศในราชกิจจานุเบกษาเพื่อใช้บังคับเป็นกฎหมายต่อไป

คุณสมบัติ[แก้]

[2]

  1. มีสัญชาติไทย
  2. มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบห้าปีบริบูรณ์ในวันเลือกตั้ง
  3. เป็นสมาชิกพรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่งแต่เพียงพรรคเดียวเป็นเวลาติดต่อกันไม่น้อยกว่าเก้าสิบวันนับถึงวันเลือกตั้ง เว้นแต่ในกรณีที่มีการเลือกตั้งทั่วไปเพราะเหตุยุบสภา ต้องเป็นสมาชิกพรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่งแต่เพียงพรรคเดียวเป็นเวลาติดต่อกันไม่น้อยกว่าสามสิบวันนับถึงวันเลือกตั้ง
  4. ผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง ต้องมีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ด้วย
    1. มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในจังหวัดที่สมัครรับเลือกตั้งมาแล้วเป็นเวลาติดต่อกัน ไม่น้อยกว่าห้าปีนับถึงวันสมัครรับเลือกตั้ง
    2. เป็นบุคคลซึ่งเกิดในจังหวัดที่สมัครรับเลือกตั้ง
    3. เคยศึกษาในสถานศึกษาที่ตั้งอยู่ในจังหวัดที่สมัครรับเลือกตั้งเป็นเวลาติดต่อกันไม่น้อยกว่าห้าปีการศึกษา
  5. เคยรับราชการหรือเคยมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในจังหวัดที่สมัครรับเลือกตั้ง เป็นเวลาติดต่อกันไม่น้อยกว่าห้าปี
  6. ผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบสัดส่วนต้องมีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งตาม (4) ด้วย แต่ลักษณะดังกล่าวในกรณีใดที่กำหนดถึงจังหวัด ให้หมายถึงกลุ่มจังหวัด
  7. คุณสมบัติอื่นตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา[3]

ลักษณะต้องห้าม[แก้]

[2]

  1. ติดยาเสพติดให้โทษ
  2. เป็นบุคคลล้มละลายหรือเคยเป็นบุคคลล้มละลายทุจริต
  3. เป็นบุคคลผู้มีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามมาตรา 100 (1) (2) หรือ (4)
  4. ต้องคำพิพากษาให้จำคุกและถูกคุมขังอยู่โดยหมายของศาล
  5. เคยต้องคำพิพากษาให้จำคุกโดยได้พ้นโทษมายังไม่ถึงห้าปีในวันเลือกตั้ง เว้นแต่ในความผิดอันได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
  6. เคยถูกไล่ออก ปลดออก หรือให้ออกจากราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ เพราะทุจริตต่อหน้าที่ หรือถือว่ากระทำการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ
  7. เคยต้องคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดิน เพราะร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ
  8. เป็นข้าราชการซึ่งมีตำแหน่งหรือเงินเดือนประจำนอกจากข้าราชการการเมือง
  9. เป็นสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น
  10. เป็นสมาชิกวุฒิสภาหรือเคยเป็นสมาชิกวุฒิสภาและสมาชิกภาพสิ้นสุดลงแล้วยังไม่เกินสองปี
  11. เป็นพนักงานหรือลูกจ้างของหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ หรือ เป็นเจ้าหน้าที่อื่นของรัฐ
  12. เป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ กรรมการการเลือกตั้ง ผู้ตรวจการแผ่นดิน กรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ กรรมการตรวจเงินแผ่นดิน หรือกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
  13. อยู่ในระหว่างต้องห้ามมิให้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองตามมาตรา 263
  14. เคยถูกวุฒิสภามีมติตามมาตรา 274 ให้ถอดถอนออกจากตำแหน่ง[4]

ลำดับชุดสภาผู้แทนราษฎร[แก้]

      คณะรัฐประหาร
      รัฐบาลชั่วคราว
ชุดที่ จำนวนสมาชิก ระยะการดำรงตำแหน่ง การสิ้นสุดสมาชิกสภาพ รัฐธรรมนูญ หมายเหตุ
(เลือกตั้ง/ครม.)
ชั่วคราว 70 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 - 6 ธันวาคม พ.ศ. 2476 มีการเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรก พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475 มาจากการแต่งตั้งทั้งหมดโดยคณะทหารผู้รักษาพระนคร
ครม. 1 ครม. 2 ครม. 3
1 156 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2476 - พ.ศ. 2480 ครบวาระ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 1 เป็นการเลือกตั้งโดยอ้อมและมี ส.ส. จากการแต่งตั้งด้วย
ครม. 4 ครม. 5 ครม. 6 ครม. 7
2 156 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2480 - 11 กันยายน พ.ศ. 2481 ยุบสภา [5] " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 2
ครม. 8
3 182 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2481 - 15 ตุลาคม พ.ศ. 2488 ยุบสภา " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 3/สภาต่อวาระออกไปเนื่องจากสงครามโลกครั้งที่สอง
ครม. 9 ครม. 10 ครม. 11 ครม. 12 ครม. 13
4 274 6 มกราคม พ.ศ. 2489 - 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 รัฐประหาร รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม/รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2489 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 4 และเลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 5 เป็นการเลือกตั้งเพิ่มเติม เมื่อ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2489
ครม. 14 ครม. 15 ครม. 16 ครม. 17 ครม. 18
คณะทหารแห่งชาติ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 - 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490
5 219 29 มกราคม พ.ศ. 2491 - 25 มีนาคม พ.ศ. 2492 ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบ้บใหม่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2490 (5 ธันวาคม 2490) เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 6
ครม. 21 ครม. 22
6 219 5 มิถุนายน พ.ศ. 2492 - พ.ศ. 2494 รัฐประหาร รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 7
ครม. 23 ครม. 24
7 246 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495 - 21 มีนาคม พ.ศ. 2500 ครบวาระ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2495 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 8
ครม. 25
8 283 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 - 16 กันยายน พ.ศ. 2500 รัฐประหาร " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 9
ครม. 26
9 281 15 ธันวาคม พ.ศ. 2500 - 20 ตุลาคม พ.ศ. 2501 รัฐประหาร " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 10
ครม. 28
10 219 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2512 - 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514 รัฐประหาร รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2511 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 11
ครม. 31
11 269 26 มกราคม พ.ศ. 2518 - 12 มกราคม พ.ศ. 2519 ยุบสภา [6] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 12
ครม. 35 ครม. 36
12 279 4 เมษายน พ.ศ. 2519 - 5 ตุลาคม พ.ศ. 2519 รัฐประหาร " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 13
ครม. 37 ครม. 38
13 301 22 เมษายน พ.ศ. 2522 - 19 มีนาคม พ.ศ. 2526 ยุบสภา [7] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 14
ครม. 41 ครม. 42
14 324 18 เมษายน พ.ศ. 2526 - 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2529 ยุบสภา [8] " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 15
ครม. 43
15 347 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2529 - 29 เมษายน พ.ศ. 2531 ยุบสภา [9] " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 16
ครม. 44
16 357 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2531 - 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 รัฐประหาร " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 17
ครม. 45 ครม. 46
คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 - 22 มีนาคม พ.ศ. 2535
17 360 23 มีนาคม พ.ศ. 2535 - 30 มิถุนายน พ.ศ. 2535 ยุบสภา [10] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 18
ครม. 48 ครม. 49
18 360 13 กันยายน พ.ศ. 2535 - 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2538 ยุบสภา [11] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่ 4) พุทธศักราช 2535 (10 กันยายน พ.ศ. 2535) เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 19
ครม. 50
19 391 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 - 28 กันยายน พ.ศ. 2539 ยุบสภา [12] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่ 5) พุทธศักราช 2535 (10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2538) เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 20
ครม. 51
20 393 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 - 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543 ยุบสภา [13] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่ 6) พุทธศักราช 2535 (27 กันยายน พ.ศ. 2539) เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 21
ครม. 52 ครม. 53
21 500 6 มกราคม พ.ศ. 2544 - 5 มกราคม พ.ศ. 2548 ครบวาระ [14] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 22 เริ่มมี 2 แบบ คือ แบบแบ่งเขตและแบบบัญชีรายชื่อ
ครม. 54
22 500 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548 - 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 ยุบสภา[15] " เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 23
ครม. 55
คณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข 19 กันยายน พ.ศ. 2549 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2549
คณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2549 - 22 ธันวาคม พ.ศ. 2550
23 480 23 ธันวาคม พ.ศ. 2550 - 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2554 ยุบสภา [16] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 25
ครม. 57 ครม. 58 ครม. 59
24 500 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 - 9 ธันวาคม พ.ศ. 2556 ยุบสภา [17] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2554 (3 มีนาคม พ.ศ. 2554) เลือกตั้ง ส.ส. ครั้งที่ 26
ครม. 60

อ้างอิง[แก้]

  1. http://www.parliament.go.th/mp2550/asset/mp_job_function.pdf อำนาจหน้าที่ของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
  2. 2.0 2.1 http://www.parliament.go.th/mp2550/asset/member_mp_property.pdf คุณสมบัติของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และลักษณะต้องห้าม เว็บไซต์รัฐสภา
  3. ตามมาตรา 101 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550
  4. ตามมาตรา 102 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550
  5. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พุทธศักราช 2481
  6. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2519
  7. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2526
  8. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2529
  9. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2531
  10. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2535
  11. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2538
  12. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2539
  13. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2543
  14. พระราชกฤษฎีกาให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548
  15. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2549
  16. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2554
  17. พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2556

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]