หลัก 6 ประการของคณะราษฎร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ศาลากลางจังหวัดพระนครศรีอยุธยา สถาปัตยกรรมแบบคณะราษฎร มีเสาใหญ่หกเสาด้านหน้า ซึ่งอ้างอิงถึงหลักหกประการของคณะราษฎร

หลัก 6 ประการของคณะราษฎร ปรากฏอยู่ในประกาศคณะราษฎร ฉบับที่ ๑^[1] และถือเป็นนโนบายของคณะกรรมการราษฎรชุดแรกในระบอบประชาธิปไตยของประเทศสยาม ซึ่งนำโดยพระยามโนปกรณ์นิติธาดา คณะกรรมการราษฎรคณะนี้ ไม่มีการแถลงนโยบายการบริหารราชการแผ่นดินต่อสภาแต่ได้ถือเอาหลัก 6 ประการของคณะราษฎรที่ได้ให้สมาชิกสภาปฏิญาณตนต่อสภาก่อนเข้ารับหน้าที่นั้นเป็นนโยบายของรัฐบาล

หลัก 6 ประการของคณะราษฎรซึ่งสรุปคำใจความหลักได้ว่า "เอกราช ปลอดภัย เศรษฐกิจ เสมอภาค เสรีภาพ การศึกษา"^[2] นี้ ได้ถูกอ้างอิงหลายครั้งในงานสถาปัตยกรรม ศิลปกรรม และรัฐพิธีในสมัยนั้น

โดยในทางสถาปัตยกรรมนั้น เช่นที่พบในรูปแบบของเสา 6 ต้นในอาคารหรือซุ้มต่าง ๆ บัวกลุ่ม 6 ชั้นที่เจดีย์วัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน (ต่างจากการทำบัวกลุ่มของเจดีย์ตามประเพณี ที่ต้องเป็นเลขคี่เพื่อให้เป็นมงคล)^[3] หรือการออกแบบป้อมกลางของอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยให้มีประตู 6 ช่องและพระขรรค์ 6 เล่ม^[2][4]

ในทางศิลปกรรมนั้น เช่นที่พบในงานประติมากรรมชื่อ เลี้ยงช้างน้อยด้วยอ้อยหก ของ ผิว ทิมสา ที่เป็นรูปแม่ช้างเอางวงรัดอ้อย 6 ท่อนอยู่ โดยมีลูกช้างหลายตัวอยู่รอบ ๆ สื่อถึงประเทศไทยที่จะเติบโตขึ้นด้วยหลัก 6 ประการ หรือรูปปั้น หลักหกยกสยาม โดย อินตา ศิริงาม ซึ่งทั้งสองชิ้นนี้ ได้รับรางวัลใน "การประกวดประณีตศิลปกรรม" พ.ศ. 2480 ซึ่งจัดขึ้นในงานฉลองรัฐธรรมนูญ^[4] ดูเพิ่มที่ ศิลปะคณะราษฎร

ส่วนในรัฐพิธีสมัยนั้น ก็นิยมการประดับธง 6 ผืนพร้อมกับประดับพานรัฐธรรมนูญ หรือสิ่งอื่นใดที่จะสื่อถึงรัฐธรรมนูญและหลัก 6 ประการ^[3]

[แก้] เนื้อหา

หลัก 6 ประการสามารถประมวลได้ดังนี้^[5]

1. จะต้องรักษาความเป็นเอกราชทั้งหลาย เช่น เอกราชในบ้านเมือง ในทางศาล ในทางเศรษฐกิจของประเทศไว้ให้มั่นคง
2. จะรักษาความปลอดภัยในประเทศ ให้การประทุษร้ายต่อกันลดน้อยลงให้มาก
3. จะต้องบำรุงความสมบูรณ์ของราษฎรในทางเศรษฐกิจไทย รัฐบาลใหม่ จะพยายามหางานให้ราษฎรทำโดยเต็มความสามารถ จะร่างโครงการเศรษฐกิจแห่งชาติ ไม่ปล่อยให้ราษฎรอดอยาก
4. จะต้องให้ราษฎรได้มีสิทธิเสมอภาคกัน (ไม่ใช่ให้พวกเจ้ามีสิทธิยิ่งกว่าราษฎรเช่นที่เป็นอยู่)
5. จะต้องให้ราษฎรได้มีเสรีภาพ มีความเป็นอิสสระ เมื่อเสรีภาพนี้ไม่ขัดต่อหลัก 4 ประการ ดังกล่าวแล้วข้างต้น
6. จะต้องให้มีการศึกษาอย่างเต็มที่แก่ราษฎร

[แก้] หลัก 6 ประการของคณะราษฎรในปัจจุบัน

สถาปัตยกรรมร่วมสมัยที่อ้างอิงหลัก 6 ประการของคณะราษฎร เช่น ศาลา 6 เหลี่ยมโปร่ง ที่สวนประติมากรรม กำแพงประวัติศาสตร์ ด้านหน้าหอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์^[6]

[แก้] อ้างอิง

1. ^ คณะราษฎร, ประกาศคณะราษฎร ฉบับที่ ๑, วิกิซอร์ซ
2. ^ ^{2.0 2.1} เด็กชายก้อง, อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย, มติชน, 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550. อ้างผ่าน news.sanook.com.
3. ^ ^{3.0 3.1} ประชาไท, ชาตรี ประกิตนนทการ : สถาปัตย์คณะราษฎร บนพื้นที่ศักดิ์สิทธิแห่งสมบูรณาญาสิทธิราชย์, 19 กันยายน พ.ศ. 2550
4. ^ ^{4.0 4.1} ชาตรี ประกิตนนทการ, ศิลปะคณะราษฎร, วารสารฟ้าเดียวกัน, ปีที่ 5 ฉบับที่ 1, "75 ปี หลัง 2475 การเดินทางเพื่อกลับไปที่เดิม ?"
5. ^ ปรีดี พนมยงค์, ชีวประวัติย่อของนายปรีดี พนมยงค์, สำนักพิมพ์มูลนิธิเด็ก, 2544, หน้า 28-29, ISBN 974-7834-15-4
6. ^ 2519.net, สวนประติมากรรม กำแพงประวัติศาสตร์ (ประติมากรรมชิ้นที่ 1 การอภิวัฒน์ 2475)

[แก้] ดูเพิ่ม

• ชาตรี ประกิตนนทการ, คณะราษฎรฉลองรัฐธรรมนูญ, สนพ.มติชน, มิถุนายน 2548
• ชาตรี ประกิตนนทการ, การเมืองและสังคมในศิลปสัตยกรรม สยามสมัยไทยประยุกต์ชาตินิยม, สนพ.มติชน, เมษายน 2550

[แก้] แหล่งข้อมูลอื่น

• บ้านเมืองไม่ใช่ของเรา: 2475 ทุกวันเลย (วิดีโอ) ชาตรี ประกิตนนทการ อธิบายสถาปัตยกรรมที่เกี่ยวข้องกับหลัก 6 ประการของคณะราษฎร