ถนนแสงชูโต

ถนนแสงชูโต หรือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 323 สายแยกทางหลวงหมายเลข 4 (สามแยกกระจับ) - เจดีย์สามองค์ เป็นถนนขนาด 2-4 ช่องจราจร มีจุดเริ่มต้นจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4 บริเวณทางแยกต่างระดับสามแยกกระจับ อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ผ่านอำเภอท่ามะกา อำเภอท่าม่วง อำเภอเมืองกาญจนบุรี อำเภอไทรโยค อำเภอทองผาภูมิ และอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี สิ้นสุดที่ด่านเจดีย์สามองค์ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ก่อสร้างขึ้นเพื่อรองรับการคมนาคมทางบก นอกเหนือจากทางรถไฟสายธนบุรี-น้ำตกซึ่งเป็นทางรถไฟเก่าแก่สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 และทางเรือผ่านแม่น้ำแคว

ที่มาของเส้นทาง

ถนนแสงชูโตในสมัยก่อนมีแนวเส้นทางจากสามแยกดอนกระเบื้อง ผ่านจังหวัดกาญจนบุรี ถึงสามแยกปิล๊อก อำเภอทองผาภูมิ โดยในสมัยที่จอมพล ป. พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรี ให้ขนานนามว่าถนนแสงชูโต เพื่อเป็นเกียรติแก่หลวงอุปกรณ์รัฐวิถี (สระ แสงชูโต) อดีตนายช่างใหญ่กรมทาง เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2493

ก่อนหน้านี้ได้กำหนดให้เป็นทางหลวงแผ่นดินสายที่ 18 หลังจากนั้นเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2509 ได้ออกประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ระบบหมายเลขทางหลวงแผ่นดินและทางหลวงจังหวัดแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2509 ซึ่งมีการปรับปรุงระบบหมายเลขทางหลวง มาเป็นแบบที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน จึงได้กำหนดให้ถนนทางแยกจากเพชรเกษม-บ้านโป่ง-กาญจนบุรี-ลาดหญ้า ให้ใช้หมายเลข 323 จนถึงปัจจุบัน

ระหว่างเส้นทางได้แบ่งตอนควบคุมออกเป็นช่วง ๆ โดยช่วงตั้งแต่สามแยกกระจับถึงจังหวัดกาญจนบุรี ได้วัดระยะทางนับจากถนนเพชรเกษมตั้งแต่กิโลเมตรที่ 72+400 เป็นต้นมา และจุดสิ้นสุดบริเวณสามแยกทางเลี่ยงเมืองกาญจนบุรี คือกิโลเมตรที่ 121+861

แนวเส้นทาง

ระหว่างทางตั้งแต่สามแยกกระจับถึงตัวเมืองกาญจนบุรี ได้เปลี่ยนแปลงแนวเส้นทางตั้งแต่ทางเข้าอำเภอท่ามะกา บริเวณกิโลเมตรที่ 96+761 เป็นถนนเลี่ยงตัวอำเภอท่ามะกาและตำบลท่าเรือ โดยบรรจบกันที่สามแยกพระแท่นดงรัง กิโลเมตรที่ 115+476 (หรือกิโลเมตรที่ 117+463 ของทางหลวงเส้นเดิม)

นอกจากนี้ยังได้ก่อสร้างทางเลี่ยงเมืองกาญจนบุรี ระยะทาง 13.154 กิโลเมตร บรรจบกับสี่แยกแก่งเสี้ยน เพื่อมุ่งหน้าไปยังอำเภอทองผาภูมิและอำเภอสังขละบุรี โดยไม่ต้องเข้าตัวเมืองที่มีการจราจรหนาแน่น สำหรับถนนช่วงตั้งแต่สี่แยกแก่งเสี้ยนถึงด่านเจดีย์สามองค์ มีระยะทางรวมกัน 222.317 กิโลเมตร โดยได้นับหลักกิโลเมตรที่ 0 ขึ้นมาใหม่