อำเภอโคกสำโรง

อำเภอโคกสำโรง เขาวงเสียดฟ้า น้อยหน่าเลิศรส ข้าวโพด พันธุ์ดี มากมีวัวควาย ดอกฝ้าย ขาวโพลน เมืองคนรักสงบ ข้อมูลทั่วไป อักษรไทย อำเภอโคกสำโรง อักษรโรมัน Amphoe Khok Samrong จังหวัด ลพบุรี รหัสทางภูมิศาสตร์ 1603 รหัสไปรษณีย์ 15120 ข้อมูลสถิติ พื้นที่ 982.5 ตร.กม. ประชากร 85,788 คน (พ.ศ. 2552) ความหนาแน่น 87.31 คน/ตร.กม. ที่ว่าการอำเภอ ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอโคกสำโรง เลขที่ 9 ถนนศรีสำโรง ตำบลโคกสำโรง อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี 15120 พิกัด 15°4′11″N 100°43′26″E หมายเลขโทรศัพท์ 0 3644 1115, 0 3644 1765 หมายเลขโทรสาร 0 3644 1115, 0 3644 1765 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอโคกสำโรง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี

ประวัติ

มีนิยายเล่ากันว่า ตำบลอันเป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอโคกสำโรงนี้ เดิมเป็นเมืองเรียกว่า "เมืองละครสามโรง" โดยเหตุว่า เมื่อเศรษฐีสร้างเมืองนี้ขึ้นได้มีละครเล่นประจำอยู่ 3 โรง มีเนินดินและคูโดยรอบ มีวัดเก่า ๆ สลักหักพังเหลือแต่ซากกำแพงอยู่หลายแห่ง และต่อมาการเรียกชื่อกลายเป็น "โคกสำโรง" ตามข้อสันนิษฐานที่เล่าสืบกันมาว่า เมืองละครสามโรงนี้ร้างแล้วตามเนินดินเหล่านั้นจะมีต้นสำโรงขึ้นอยู่มาก จึงเรียกกันว่าโคกสำโรง เป็นนิยายที่เล่ากันมาเพียงนี้ พิจารณาแล้วคงได้ความว่าบริเวณอำเภอโคกสำโรงต้องเมืองเก่าแก่แน่ เพราะมีวัดวาอารามสลักหักพังอยู่ตามตำบลต่าง ๆ หลายแห่ง ฉะนั้นในสมัยขอมเป็นใหญ่ในลพบุรี อาจมีเรื่องราวอยู่บ้างไม่มากก็น้อย แต่ยังสอบค้นไม่พบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของอำเภอโคกสำโรง

ที่ว่าการอำเภอโคกสำโรงเดิมตั้งอยู่ทางด้านตะวันตกของภูเขาพุคา ตำบลห้วยโป่ง เรียกชื่อว่า กิ่งอำเภอพุคา สังกัดมณฑลอยุธยา สมัยนั้นขุนสุรณรงค์เป็นนายอำเภอ พ.ศ. 2342 ต่อมาสมัยหลวงอนุมานสารกรรม (กลิ่น) เป็นนายอำเภอ พ.ศ. 2342 ได้พิจารณาเห็นว่า สถานที่ตั้งที่ว่าการอำเภอเดิมมีพลเมืองน้อย การคมนาคมลำบากมาก จึงได้ย้ายมาตั้งที่ว่าการอำเภอใหม่ อยู่ทางที่ว่าการอำเภอปัจจุบันทางด้านเหนือประมาณ 4 เส้น แต่ด้วยเหตุใดไม่ปรากฏได้ใช้ชื่ออำเภอว่า กิ่งอำเภอสระโบถ และยกฐานะเป็นอำเภอในเวลาต่อมา แต่สถานที่ตั้งอยู่บ้านโคกสำโรง ซึ่งปรากฏว่าเป็นศูนย์กลางของพลเมืองที่จะมาติดต่อได้สะดวก ขณะนั้นที่บ้านโคกสำโรงมีราษฎรคนหนึ่งชื่อนายติ่ง เป็นคนมีเงินและมีคนนับถือมาก ได้ขอแรงราษฏรช่วยกันสร้างที่ว่าการอำเภอโคกสำโรงเป็นอาคารไม้หลังคาแฝก อำเภอใหม่นี้ย้ายมาสร้างระหว่าง พ.ศ. 2352 และต่อมาประมาณ พ.ศ. 2467 สมัยขุนศรีนฤนาท (เต่า สมชนะ) เป็นนายอำเภอ ได้ย้ายตัวที่ว่าการอำเภอมาปลูกใหม่ ณ บริเวณปัจจุบัน โดยได้ขอแรงราษฏรหาไม้มาปลูกสร้างและมุงหลังคากระเบื้องอยู่มาจนปัจจุบันนี้

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอโคกสำโรงตั้งอยู่ทางตอนกลาง ค่อนไปทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

• ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองม่วงและอำเภอสระโบสถ์
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอชัยบาดาลและอำเภอพัฒนานิคม
• ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองลพบุรี
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบ้านหมี่

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอโคกสำโรงแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 137 หมู่บ้าน ได้แก่

1.

โคกสำโรง

(Khok Samrong)

8.

เพนียด

(Phaniat)

2.

เกาะแก้ว

(Ko Kaeo)

9.

วังเพลิง

(Wang Phloeng)

3.

ถลุงเหล็ก

(Thalung Lek)

10.

ดงมะรุม

(Dong Marum)

4.

หลุมข้าว

(Lum Khao)

11.

วังขอนขว้าง

(Wang Khon Khwang)

5.

ห้วยโป่ง

(Huai Pong)

12.

วังจั่น

(Wang Chan)

6.

คลองเกตุ

(Khlong Ket)

13.

หนองแขม

(Nong Khaem)

7.

สะแกราบ

(Sakae Rap)

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอโคกสำโรงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่

• เทศบาลตำบลโคกสำโรง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโคกสำโรง
• องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสำโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสำโรง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโคกสำโรง)
• องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะแก้วทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลถลุงเหล็ก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถลุงเหล็กทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลหลุมข้าว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหลุมข้าวทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโป่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยโป่งทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลคลองเกตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองเกตุทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลสะแกราบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะแกราบทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลเพนียด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเพนียดทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลวังเพลิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังเพลิงทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลดงมะรุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงมะรุมทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลวังขอนขว้าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังขอนขว้างทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลวังจั่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังจั่นทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแขม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแขมทั้งตำบล

สถานที่ท่องเที่ยว

เขาวงพระจันทร์ในช่วงเทศกาล ประมาณเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี

โบราณสถานวัดพรหมทินใต้

หลวงพ่อพระพุทธพรหม สูง 9 เมตร ประดิษฐานอยู่ที่วัดพรหมทินใต้ อำเภอโคกสำโรง นำได้ว่าเป็นพระพุทธรูปที่มีความงดงามที่สุดองค์หนึ่ง

• เขาวงพระจันทร์ ภูเขาที่มีรูปร่างสวยงามและมีความสูงที่สุดในจังหวัดลพบุรี นมัสการรอยพระพุทธบาทแท้ ตำบลห้วยโป่ง
• วัดราชบรรทม (เขาตะเภา) นมัสการรอยพุทธบาท ตำบลเพนียด
• วัดเนินรังวรปัญญา (ลานนางฟ้า) นมัสการรอยพุทธบาท ตำบลยางราก
• บ้านหนองแล้ง แกะสลักหินทราย
• แหล่งโบราณคดีบ้านพรหมทินใต้และหลวงพ่อพระพุทธพรหม สูง 9 เมตร ภายใน วัดพรหมทินใต้ ตำบลหลุมข้าว
• เขาจะเข้เป็นเขาที่มีรูปร่างคล้ายจระเข้ตามตำนานเมืองลพบุรี
• ตลาดสดโคกสำโรง ตลาดสดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในจังหวัดลพบุรี
• วัดเขากะโหลก
• เขาตะเภา วัดราชบรรทม
• แหล่งโบราณคดีบ้านดงมะรุม
• วัดเขาสระพรานนาค ตำบลห้วยโป่ง
• ศาลหลักเมือง ศาลเจ้าแม่กวนอิม

แหล่งโบราณคดี

แหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์

• บ้านพรหมทินใต้ อยู่ที่ ตำบลหลุมข้าว
• บ้านรักไทย อยู่ที่ตำบลสะแกราบ
• บ้านชอนบอน อยู่ที่ตำบลเกาะแก้ว
• บ้านซับดีปลี บ้านบ่อเสมา บ้านบ่อตาปังและบ้านดอนเจริญ อยู่ที่ตำบลยางโทน
• บ้านชอนตะเคียน บ้านบ่อตากร่าง อยู่ที่ตำบลชอนสมบูรณ์
• บ้านร่องเพกา อยู่ที่ตำบลซับดีปลี
• บ้านโคกสะอาด อยู่ที่ตำบลดินแดง
• บ้านบ่อดินสอพอง อยู่ที่ตำบลดงดินแดง
• บ้านชอนแก้ว อยู่ที่ตำบลชอนสรเดช
• บ้านบ่อยาง บ้านพุน้อย อยู่ที่ตำบลชอนม่วง
• บ้านพุกะโฉม อยู่ที่ตำบลบ่อทอง
• บ้านช่อนม่วง อยู่ที่ตำบลวังเพลิง

แหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ (ยุคโลหะ)

• โนนป่าหวาย โนนหมากลา บ้านห้วยโป่ง อยู่ที่ตำบลห้วยโป่ง
• ห้วยวังยาง อยู่ที่ตำบลวังเพลิง อำเภอโคกสำโรง

แหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ / ประวัติศาสตร์

• บ้านวังจั่นน้อย อยู่ที่ตำบลวังจั่น
• เนินมะกอก บ้านวังไผ่ อยู่ที่ตำบลมะรุม

แหล่งโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์

• โนนกกหว้า บ้านห้วยโป่ง อยู่ที่ตำบลห้วยโป่ง
• เขาแร่ บ้านโคกสะอาด อยู่ที่ตำบลคลองเกตุ
• บ้านเพนียด อยู่ที่ตำบลเพนียด

สถานศึกษา

• โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ลพบุรี โรงเรียนวิทยาศาสตร์ของรัฐ โรงเรียนโครงการพระดำริในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี
• โรงเรียนอนุบาลโคกสำโรง
• โรงเรียนบ้านวังเพลิง
• โรงเรียนโคกสำโรงวิทยา (หนึ่งอำเภอ หนึ่งโรงเรียนในฝัน)
• โรงเรียนโคกสำโรง
• วิทยาลัยการอาชีพโคกสำโรง อาชีวศึกษาจังหวัดลพบุรี สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

สถานศึกษาเอกชน

• โรงเรียนศรีแก้วอนุกูล
• โรงเรียนจารึกล้อมวิทยา
• โรงเรียนทศธรรมศึกษา

สถาบันระดับอุดมศึกษา

• มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตลพบุรี
• วิทยาลัยการอาชีพโคกสำโรง
• วิทยาลัยเทคนิคลพบุรีแห่งที่ 2

โรงพยาบาล

• โรงพยาบาลโคกสำโรง

เทศกาลสำคัญของอำเภอ

• งานเทศกาล แห่เทียนจำนำพรรษา ณ เทศบาลตำบลโคกสำโรง

วันที่/เวลา ก่อนเข้าพรรษา 1 วัน

• เทศกาลงาน สงกรานต์ ณ เทศบาลตำบลโคกสำโรง วันที่/เวลา 13 - 15 เมษายน

สินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ประจำอำเภอ

• เบญจรงค์ 215/33-34 หมู่ที่ 9 ตำบลโคกสำโรง
• ไข่เค็มใบเตย 105 เทศบาลตำบลโคกสำโรง
• กุนเชียง 47/3 หมู่ที่ 5 ตำบลโคกสำโรง
• ผลิตภัณฑ์แกะสลักหินทราย 253 หมู่ที่ 3 ตำบลเพนียด

อ้างอิง

ตัวอำเภอโคกสำโรง ถ่ายจากยอดเขาวงพระจันทร์ ตำบลห้วยโป่ง