อำเภอเกาะคา

อำเภอเกาะคา พระธาตุศักดิ์สิทธิ์ แหล่งผลิตน้ำตาล ทราย สวดลายงามเครื่องปั้น จักสาน เครื่องใช้ อุ่นไอบ่อน้ำร้อน ลือกระฉ่อน มนุษย์เกาะคา ข้อมูลทั่วไป อักษรไทย อำเภอเกาะคา อักษรโรมัน Amphoe Ko Kha จังหวัด ลำปาง รหัสทางภูมิศาสตร์ 5203 รหัสไปรษณีย์ 52130 ข้อมูลสถิติ พื้นที่ 551 ตร.กม. ประชากร 63,453 คน (พ.ศ. 2553) ความหนาแน่น 115.16 คน/ตร.กม. ที่ว่าการอำเภอ ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอเกาะคา หมู่ที่ 4 ตำบลท่าผา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง 52130 พิกัด 18°11′30″N 99°23′44″E หมายเลขโทรศัพท์ 0 5428 1497 หมายเลขโทรสาร 0 5428 1497 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอเกาะคา เป็นหนึ่งใน 13 อำเภอของจังหวัดลำปาง และเป็นที่ตั้งวัดคู่บ้านคู่เมืองลำปางคือ วัดพระธาตุลำปางหลวง

ประวัติ

อำเภอเกาะคาตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2457 แต่เดิมมีชื่อว่า อำเภอสบยาว เนื่องจากที่ตั้งอำเภอเดิมตั้งอยู่บริเวณที่ลำน้ำแม่ยาวไหลมาบรรจบกับแม่น้ำวัง อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเกาะคาปัจจุบันไปทางทิศเหนือ 1 กิโลเมตร คำว่า "บรรจบ" ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า "สบ" จึงขนานนามว่า "อำเภอสบยาว" ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2459 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่ออำเภอสบยาวเป็น อำเภอเกาะคา เพราะที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ในเขตตำบลเกาะคา คำว่า "เกาะคา" มีประวัติความเป็นมาคือ บริเวณที่ตั้งตำบลแต่เดิมเป็นทางน้ำของลำน้ำแม่ยาว ซึ่งไหลมาจากทิวเขาขุนตาล (เขาผีปันน้ำ) เขตติดต่อกับจังหวัดลำพูน ผ่านตำบลใหม่พัฒนาและตำบลไหล่หินมาบรรจบกับแม่น้ำวังที่ตำบลเกาะคา ครั้นนานเข้าน้ำได้พัดเอาตะกอนดิน หิน และทราย มากองรวมกันจนกลายเป็นสันดอนทรายขึ้น (สันดอนทราย ชาวบ้านพื้นเมืองเรียกว่า เกาะ) ภายหลังลำน้ำแม่ยาวได้เปลี่ยนทางเดินของร่องน้ำทำให้เกิดสันดอนทรายเป็นบริเวณกว้าง แล้วกลายสภาพเป็นพื้นดินปนทรายซึ่งมีหญ้าคาขึ้นงอกงามเต็มที่ เมื่อมีชาวบ้านไปตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนในบริเวณดังกล่าว ชาวบ้านจึงเรียกว่า "เกาะคา"

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอเกาะคาตั้งอยู่ทางตอนกลาง ค่อนไปทางทิศใต้ของจังหวัด ห่างจากตัวเมืองลำปางประมาณ 15 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

• ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอห้างฉัตรและอำเภอเมืองลำปาง
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอแม่ทะ
• ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสบปราบ
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเสริมงามและอำเภอห้างฉัตร

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอเกาะคาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 78 หมู่บ้าน

1.

ลำปางหลวง

(Lampang Luang)

6.

เกาะคา

(Ko Kha)

2.

นาแก้ว

(Na Kaeo)

7.

นาแส่ง

(Na Saeng)

3.

ไหล่หิน

(Lai Hin)

8.

ท่าผา

(Tha Pha)

4.

วังพร้าว

(Wang Phrao)

9.

ใหม่พัฒนา

(Mai Phatthana)

5.

ศาลา

(Sala)

10 . เกาะคาแม่ยาว (Ko Kha Maeyav)

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอเกาะคาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง แยกเป็นเทศบาล 8 แห่ง และองค์การบริหารส่วนตำบล 2 แห่ง ได้แก่

• เทศบาลตำบลเกาะคา ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลศาลา บางส่วนของตำบลเกาะคา และบางส่วนของตำบลท่าผา
• เทศบาลตำบลลำปางหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำปางหลวงทั้งตำบล
• เทศบาลตำบลนาแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาแก้วทั้งตำบล
• เทศบาลตำบลศาลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศาลา (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเกาะคา)
• เทศบาลตำบลไหล่หิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไหล่หินทั้งตำบล
• เทศบาลตำบลท่าผา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าผา (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเกาะคา)
• เทศบาลตำบลเกาะคาแม่ยาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะคา (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเกาะคา)
• เทศบาลตำบลวังพร้าว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังพร้าวทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลนาแส่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาแส่งทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลใหม่พัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลใหม่พัฒนาทั้งตำบล