แม่น้ำเจ้าพระยา
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
| แม่น้ำเจ้าพระยา | |
| แม่น้ำ | |
 ต้นกำเนิดของแม่น้ำเจ้าพระยาในจังหวัดนครสวรรค์
|
|
| ประเทศ | ประเทศไทย |
|---|---|
| จังหวัด | นครสวรรค์, อุทัยธานี, ชัยนาท, สิงห์บุรี, อ่างทอง, พระนครศรีอยุธยา, ปทุมธานี, นนทบุรี, กรุงเทพมหานคร, สมุทรปราการ |
| แม่น้ำสาขา | |
| - ซ้าย | แม่น้ำป่าสัก |
| - ขวา | แม่น้ำสะแกกรัง |
| เมือง | เมืองนครสวรรค์, พระนครศรีอยุธยา, กรุงเทพ, เมืองสมุทรปราการ |
| ต้นกำเนิด | ไหลรวมจากแม่น้ำปิงและแม่น้ำน่าน |
| - ตำแหน่ง | ปากน้ำโพ, อำเภอเมืองนครสวรรค์, จังหวัดนครสวรรค์ |
| ปากแม่น้ำ | ปากน้ำ |
| - ตำแหน่ง | อ่าวไทย, อำเภอเมืองสมุทรปราการ, จังหวัดสมุทรปราการ |
| - ระดับ | |
| ความยาว | 372 km (231 mi) |
| พื้นที่ลุ่มน้ำ | 160,400 ตร.กม. (61,931 ตร.ไมล์) |
| การไหล | for นครสวรรค์ |
| - เฉลี่ย | 718 m3/s (25,356 cu ft/s) |
| - สูงสุด | 5,960 m3/s (210,475 cu ft/s) |
 แผนที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา
|
|
แม่น้ำเจ้าพระยา เป็นแม่น้ำสายหลักสายหนึ่งของประเทศไทย เกิดจากการรวมตัวของแม่น้ำสายหลัก 2 สายจากภาคเหนือ คือแม่น้ำปิงและแม่น้ำน่าน ที่ตำบลปากน้ำโพ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ จากนั้นไหลลงไปทางทิศใต้ ผ่านจังหวัดอุทัยธานี ชัยนาท สิงห์บุรี อ่างทอง พระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี นนทบุรี และกรุงเทพมหานคร ก่อนออกสู่อ่าวไทยที่ปากน้ำ ซึ่งอยู่ระหว่างเขตตำบลท้ายบ้าน ตำบลบางปูใหม่ อำเภอเมืองสมุทรปราการ และตำบลแหลมฟ้าผ่า อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ
เนื้อหา |
ข้อมูลทางภูมิศาสตร์ [แก้]
จุดเริ่มของแม่น้ำเจ้าพระยาอยู่ที่จังหวัดนครสวรรค์ โดยการรวมของแม่น้ำปิงและแม่น้ำน่าน ที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยามีพื้นที่ 20,125 ตารางกิโลเมตร (ไม่รวมลุ่มน้ำปิง วัง ยม น่าน สะแกกรัง ป่าสัก และท่าจีน)[1] และมีความยาวถึง 372 กิโลเมตร โดยแยกออกเป็นแม่น้ำท่าจีนที่จังหวัดชัยนาท
แม่น้ำเจ้าพระยา เป็นแม่น้ำเก่าในยุคไพลสโตซีน เป็นหนึ่งแควหลักของแม่น้ำซุนดาเหนือ ร่วมสมัยกับแม่น้ำแม่กลอง และแม่น้ำพุมดวง-ตาปี ต่อมาในต้นยุคโฮโลซีน น้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้นจากการละลายของน้ำแข็ง ทำให้ขอบเขตแม่น้ำเจ้าพระยาหายไป เนื่องจากพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาเกือบทั้งหมดจมอยู่ใต้อ่าวไทยโบราณ จากนั้นจึงเริ่มการทับถมของดินตะกอนใหม่อีกครั้งเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาในปัจจุบัน
การขุดลัดแม่น้ำ [แก้]
การขุดลัดแม่น้ำเจ้าพระยาในบริเวณกรุงเทพมหานคร ทั้ง 3 ครั้งในสมัยอยุธยา ซึ่งประกอบด้วย
- คลองลัดบางกอก พ.ศ. 2065[2] รัชสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช
- คลองลัดบางกรวย พ.ศ. 2081 รัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ
- คลองลัดนนทบุรี พ.ศ. 2139 รัชสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง
ล่าสุดมีการขุดลอกคลองลัดโพธิ์ บริเวณตำบลทรงคะนอง อำเภอพระประแดง เพื่อช่วยในการระบายน้ำและผลิตกระแสไฟฟ้า
ลำน้ำสาขา [แก้]
ด้วยความที่แม่น้ำเจ้าพระยามีความสำคัญเปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ของภาคกลาง ทั้งในด้านการเดินทางและวิถีชีวิต นอกจากจะมีการสร้างสะพานและท่าน้ำจำนวนมากแล้ว ยังมีลำน้ำสาขา คลองธรรมชาติ และคลองขุด ซึ่งเชื่อมโยงแม่น้ำเจ้าพระยากับพื้นที่ภายใน ให้สามารถติดต่อถึงกันได้ โดยลำน้ำสาขาและคลองมีจำนวนมาก แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ดังนี้
ต้นน้ำ [แก้]ต้นน้ำซึ่งได้ไหลมาลงยังแม่น้ำเจ้าพระยาประกอบด้วย ลำน้ำสาขาฝั่งซ้าย [แก้]ใช้เป็นเส้นทางคมนาคม สัญจร ทัศนาจร และท่องเที่ยว ใช้เป็นเส้นทางขนส่งสินค้า ใช้เล่นกีฬาทางน้ำ ใช้อาบน้ำล้างภาชนะ ใช้เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจและวิถีชีวิต ใช้ทำการเกษตร เลี้ยงสัตว์ และ ทำประมง ใช้อุตสาหกรรม ผลิตไฟฟ้า และระบายน้ำ ลำน้ำสาขาทั้งคลองธรรมชาติและคลองขุดในฝั่งขวาหรือฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา ประกอบด้วย
จังหวัดนนทบุรี [แก้]
กรุงเทพมหานคร [แก้]
จังหวัดสมุทรปราการ [แก้]
|
ลำน้ำสาขาฝั่งขวา [แก้]
ใช้เป็นเส้นทางคมนาคม สัญจร ทัศนาจร และท่องเที่ยว ใช้เป็นเส้นทางขนส่งสินค้า ใช้เล่นกีฬาทางน้ำ ใช้อาบน้ำล้างภาชนะ ใช้เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจและวิถีชีวิต ใช้ทำการเกษตร เลี้ยงสัตว์ และ ทำประมง ใช้อุตสาหกรรม ผลิตไฟฟ้า และระบายน้ำ ลำน้ำสาขาทั้งคลองธรรมชาติและคลองขุดในฝั่งซ้ายหรือฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา ประกอบด้วย
- แม่น้ำลพบุรี
- คลองบางขวด
- คลองท่อ
- คลองมะขามเรียง
- คลองหันตรา
- คลองเปรมประชากร
- คลองประปา
- คลองรังสิตประยูรศักดิ์ (ออกแม่น้ำนครนายก)
จังหวัดนนทบุรี [แก้]
- คลองบ้านใหม่ (คลองบ้านใหม่ตลาดเนื้อ)
- คลองบ้านเก่า
- คลองวัดช่องลม
- คลองบางพัง
- คลองบางพูด
- แม่น้ำลัดเกร็ด
- คลองกลางเกร็ด
- คลองบางตลาด
- คลองท่าทราย
- คลองวัดตำหนักใต้
- คลองบางธรณี
- คลองวัดแคนอก
- คลองอ้อช้าง
- คลองสร้อยทอง
- คลองบางกระสอ
- คลองบางซื่อ
- คลองมะขามโพรง
- คลองบางแพรก
- คลองบางขวาง
- คลองบางตะนาวศรี
- คลองบางขุนเทียน
- คลองบางบุนนาค
กรุงเทพมหานคร [แก้]
- คลองบางเขน
- คลองวัดเสาหิน (คลองบางซ่อน) แยกจากคลองบางเขนฝั่งซ้าย ไปบรรจบคลองบางซ่อน (คลองกระดาษ) และคลองบางโพ
- คลองบางเขนใหม่
- คลองส้มป่อย
- คลองซุง
- คลองบางซ่อน (คลองกระดาษ)
- คลองบางโพขวาง (คลองบ้านญวน)
- คลองบางโพ
- คลองสาธารณประโยชน์ (คลองขรัวตาแก่น)
- คลองบางซื่อ
- คลองบางกระบือ
- คูข้างวิทยาลัยเกื้อการุณย์
- คลองบ้านญวนสามเสน
- คลองวัดราชาธิวาส
- คลองท่าวาสุกรี
- คลองสามเสน
- คลองผดุงกรุงเกษม
- คลองบางลำภู คลองมหานาค-คลองแสนแสบ (ออกแม่น้ำบางปะกง)
- คลองรอบกรุง
- คลองคูเมืองเดิม
- คลองศาลเจ้าแม่ทับทิม
- คลองซุง
- คลองสาทร
- คลองวัดยานนาวา
- คลองกรวย
- คลองขวางสะพานเตี้ย
- คลองสวนหลวง
- คูน้ำซอยมาตานุสรณ์
- คลองโรงฆ่าสัตว์
- คลองบางคอแหลม
- คลองวัดจันทร์ใน
- คูข้างหมู่บ้านภักดี
- คลองบางโคล่น้อย
- คลองบางโคล่สาร
- คลองบางโคล่ใหญ่ (คลองบางโคล่กลาง)
- คลองบางโคล่ (คลองบางโคล่นอก)
- คลองตาเหล็ก
- คลองวัดไทร
- คลองบางมะนาว
- คลองเสาหิน
- คลองโรงน้ำมัน
- คลองวัดดอกไม้
- คลองวัดทองบน
- คลองบางโพงพางเหนือ
- คลองบางโพงพางใต้
- คลองปริวาส
- คลองแฝด
- คลองวัดด่านเหนือ
- คลองวัดด่าน
- คลองโบสถ์
- คลองสาน
- คลองใหม่
- คลองภูมิ
- คลองหีบ
- คลองสวน
- คลองตาห่วง
- คลองยายหรั่ง
- คลองตาเริก
- คลองวัดช่องนนทรี
- คลองช่องนนทรี
- คลองขุด (ท่าเรือ) เข้าท่าเรือกรุงเทพ
- คลองพระโขนง-คลองประเวศบุรีรมย์ (ออกแม่น้ำบางปะกง)
- คลองเจ็ก
- คลองบางจาก
- คลองบางอ้อ
- คลองบางนา
จังหวัดสมุทรปราการ [แก้]
- คลองวัดโยธินประดิษฐ์
- คลองสำโรง (ออกแม่น้ำบางปะกง)
- คลองบางนางเกรง (บรรจบแม่น้ำเจ้าพระยา)
- คลองมหาวงษ์ บรรจบคลองสำโรง
- คลองปากน้ำ (บางปิ้ง) เชื่อมกับคลองชลประทาน (เลียบถนนสุขุมวิท) ไปบรรจบคลองสำโรง
ท่าน้ำ [แก้]
แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นทางคมนาคมอีกเส้นทางสำหรับคนกรุงเทพมหานครและปริมณฑล จึงทำให้มีการสร้างท่าน้ำจำนวนมากเพื่อรองรับการขนส่งทางน้ำ โดยท่าน้ำในการเดินเรือโดยสารในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล มีดังนี้
|
|
|
สะพาน [แก้]
แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นแม่น้ำสายหลักของประเทศ จึงมีสะพานข้ามแม่น้ำจำนวนมาก และส่วนใหญ่ในจำนวนนี้เป็นสะพานที่มีชื่อเรียก เช่น (เรียงจากต้นน้ำ)
- สะพานเดชาติวงศ์ ถนนพหลโยธิน อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
- สะพานตะเคียนเลื่อน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 122 อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
- สะพานสมเด็จพระวันรัต เฮง เขมจารี ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 333 อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์
- สะพานธรรมจักร อำเภอมโนรมย์และอำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท
- สะพานชัยนาท ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 340 อำเภอเมืองชัยนาท จังหวัดชัยนาท
- เขื่อนเจ้าพระยา ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 311 อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท
- สะพานวัดโคกจันทร์ อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท
- สะพานอินทร์บุรี ทางหลวงชนบท สห.2006 อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
- สะพานสิงห์บุรี ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 311 อำเภอเมืองสิงห์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
- สะพานหลวงพ่อแพ ทางหลวงชนบท สห.3026 อำเภอเมืองสิงห์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
- สะพานพรหมบุรี อำเภอพรหมบุรี จังหวัดสิงห์บุรี
- สะพานวัดไชโย ทางหลวงชนบท อท.4002 อำเภอไชโย จังหวัดอ่างทอง
- สะพานอ่างทอง อำเภอเมืองอ่างทอง จังหวัดอ่างทอง
- สะพานอ่างทอง 2 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 334 อำเภอเมืองอ่างทอง จังหวัดอ่างทอง
- สะพานป่าโมก ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 329 อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง
- สะพานอยุธยา-ภูเขาทอง ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 347 อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- สะพานกษัตราธิราช ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3263 อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- สะพานเกาะเรียน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 356 อำเภอพระนครศรีอยุธยาและอำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- สะพานบางไทร ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 347 อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- สะพานเชียงราก ถนนกาญจนาภิเษก (ด้านตะวันตก) อำเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และอำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี
- สะพานปทุมธานี ถนนรังสิต-ปทุมธานี อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
- สะพานปทุมธานี 2 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 345 อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
- สะพานนนทบุรี (สะพานนวลฉวี) ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 307 อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี และอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี
- สะพานพระราม 4 ถนนชัยพฤกษ์ อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี
- สะพานคู่ขนานสะพานพระนั่งเกล้า ถนนรัตนาธิเบศร์ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี
- สะพานพระนั่งเกล้า ถนนรัตนาธิเบศร์ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี
- สะพานพระราม 5 ถนนนครอินทร์ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี
- สะพานพระราม 7 ถนนจรัญสนิทวงศ์และถนนวงศ์สว่าง อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี และเขตบางซื่อ กรุงเทพมหานคร
- สะพานพระราม 6 ทางรถไฟสายใต้ เขตบางพลัดและเขตบางซื่อ กรุงเทพมหานคร
- สะพานกรุงธน (สะพานซังฮี้) ถนนราชวิถี เขตบางพลัดและเขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
- สะพานพระราม 8 ถนนอรุณอมรินทร์และถนนวิสุทธิกษัตริย์ เขตบางพลัดและเขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
- สะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า ถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้า เขตบางกอกน้อยและเขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
- สะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ (สะพานพุทธ) ถนนประชาธิปกและถนนตรีเพชร เขตธนบุรีและเขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
- สะพานพระปกเกล้า เขตคลองสานและเขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
- สะพานสมเด็จพระเจ้าตากสิน (สะพานสาทร) ถนนกรุงธนบุรี ถนนสาทรเหนือ และสาทรใต้ เขตคลองสาน เขตบางรัก และเขตสาทร กรุงเทพมหานคร
- สะพานพระราม 3 เขตธนบุรีและเขตบางคอแหลม กรุงเทพมหานคร
- สะพานกรุงเทพ ถนนมไหสวรรย์ เขตธนบุรีและเขตบางคอแหลม กรุงเทพมหานคร
- สะพานพระราม 9 ทางพิเศษเฉลิมมหานคร เขตราษฎร์บูรณะและเขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร
- สะพานภูมิพล 1 ถนนวงแหวนอุตสาหกรรม เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร และอำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ
- สะพานภูมิพล 2 ถนนวงแหวนอุตสาหกรรม อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ
- สะพานกาญจนาภิเษก ถนนกาญจนาภิเษก (ด้านใต้) อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ
อ้างอิง [แก้]
- ↑ ลุ่มน้ำเจ้าพระยา กรมชลประทาน
- ↑ การบันทึกน่าจะคลาดเคลื่อน เพราะในปีนั้น สมเด็จพระไชยราชาธิราย ยังไม่ขึ้นครองราชย์
- จารุภัทร วิมุตเศรษฐ์. สะพานข้ามเจ้าพระยา. พิมพ์ครั้งแรก. กรุงเทพมหานคร. 2553.
แหล่งข้อมูลอื่น [แก้]
 |
คอมมอนส์ มีภาพและสื่ออื่น ๆ เกี่ยวกับ: Chao Phraya |
พิกัดภูมิศาสตร์: 13°32′25″N 100°35′23″E / 13.54028°N 100.58972°E
|
||||||||||||||||||||
