ถนนวิภาวดีรังสิต

บทความนี้เกี่ยวกับทางหลวงแผ่นดินในประเทศไทย สำหรับความหมายอื่น ดูที่ วิภาวดี

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 31
ถนนวิภาวดีรังสิต ถนนศรีรับสุข ทางยกระดับอุตราภิมุข
ความยาว:	23.5 กม. (15 ไมล์)
สร้างเมื่อ:	พ.ศ. 2516
ปลายทางทิศใต้:	ดินแดง ใน ดินแดง กรุงเทพมหานคร
ทางแยกหลัก:	สุทธิสาร ใน ดินแดง กรุงเทพมหานคร พหลโยธิน และ ลาดพร้าว ใน จตุจักร กรุงเทพมหานคร รัชดาภิเษก และ กำแพงเพชร 2 ใน จตุจักร กรุงเทพมหานคร งามวงศ์วาน ใน จตุจักร กรุงเทพมหานคร แจ้งวัฒนะ ใน หลักสี่ กรุงเทพมหานคร
ปลายทางทิศเหนือ:	พหลโยธิน ใน ลำลูกกา จ.ปทุมธานี

ถนนวิภาวดีรังสิต (Thanon Vibhavadi Rangsit) หรือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 31 สายดินแดง - บรรจบทางหลวงหมายเลข 1 (อนุสรณ์สถานแห่งชาติ) เริ่มต้นตั้งแต่เขตพญาไท ผ่านพื้นที่เขตจตุจักร เขตหลักสี่ และเขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร ไปบรรจบกับถนนพหลโยธินที่ตำบลคูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี จากจุดเริ่มต้นที่สามแยกดินแดง (จุดบรรจบถนนดินแดงและเชื่อมต่อทางพิเศษเฉลิมมหานคร (ทางด่วน 1 สายดินแดง-ท่าเรือ) ถนนสายนี้ตัดผ่านสี่แยกสุทธิสาร (ตัดถนนสุทธิสาร) ห้าแยกลาดพร้าว (ตัดถนนพหลโยธิน โดยมีถนนลาดพร้าวมาบรรจบเป็นแยกที่ห้า) สี่แยกบางเขน (ตัดถนนงามวงศ์วานหรือทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 302) สี่แยกหลักสี่ (ตัดถนนแจ้งวัฒนะหรือทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 304) ไปสิ้นสุดที่ทางแยกต่างระดับอนุสรณ์สถาน (จุดบรรจบถนนพหลโยธินหรือทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1) มีระยะทางทั้งหมด 23.5 กิโลเมตร ถนนสายนี้มีลักษณะเป็นทางหลวงพิเศษหรือ superhighway ซึ่งแบ่งช่องทางเดินรถเป็นทางด่วนหรือทางหลัก (main road) และทางคู่ขนาน (frontage road) ยกเว้นช่วงที่ผ่านหน้าท่าอากาศยานดอนเมืองจะไม่แบ่งเป็นช่องทางด่วนและทางคู่ขนานเนื่องจากมีพื้นที่จำกัดเพราะถูกขนาบด้วยสนามบินและทางรถไฟ ปัจจุบันมีทางยกระดับอุตราภิมุข (ดอนเมืองโทลล์เวย์) เป็นทางด่วนพิเศษยกระดับเก็บค่าผ่านทาง อยู่เหนือถนนวิภาวดีรังสิตด้วย เพื่อเป็นทางเลือกให้ผู้เดินทางที่ต้องการความรวดเร็วกว่าเดิม

ถนนวิภาวดีรังสิต

ถนนวิภาวดีรังสิตตั้งชื่อตามพระนามของพระองค์เจ้าหญิงวิภาวดีรังสิต ซึ่งพระนามเดิมคือหม่อมเจ้าหญิงวิภาวดี รังสิต พระธิดาในพระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เป็นพระราชวงศ์ฝ่ายในที่บำเพ็ญพระกรณียกิจอันเป็นประโยชน์แก่บ้านเมือง ได้ทรงรับใช้เบื้องพระยุคลบาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชโดยเสด็จเยี่ยมราษฎรในเขตที่ผู้ก่อการร้ายปฏิบัติการอยู่ จนกระทั่งเฮลิคอปเตอร์ที่เสด็จถูกผู้ก่อการร้ายระดมยิงจนสิ้นชีพตักษัยในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2520 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็นพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิภาวดีรังสิต และรัฐบาลได้นำพระนามมาเป็นชื่อถนนซึ่งเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 31 ซึ่งเดิมคนทั่วไปมักเรียกว่า "ถนนซูเปอร์ไฮเวย์"

ถนนวิภาวดีรังสิตมีวิธีการนับเลขหลักกิโลเมตรต่างจากถนนสายอื่นๆ คือ ถือจุดสิ้นสุด(จุดบรรจบถนนพหลโยธิน)เป็นที่ตั้ง เริ่มต้นจากกิโลเมตรที่ 28.5 ตามหลักกิโลเมตรของถนนพหลโยธินที่ทางแยกต่างระดับอนุสรณ์สถาน จังหวัดปทุมธานี แล้วจึงนับย้อนไปทางทิศใต้ จนสิ้นสุดที่แยกใต้ด่วนดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพมหานคร แต่ถนนสายนี้มีระยะทางเพียง 23.5 กิโลเมตร จึงทำให้จุดเริ่มต้นของถนนวิภาวดีรังสิตที่แยกใต้ด่วนดินแดงเป็นกิโลเมตรที่ 5 ซึ่งความจริงควรจะเป็นกิโลเมตรที่ 0

อนึ่ง ถนนวิภาวดีรังสิตฝั่งตะวันออก ช่วงตั้งแต่แยกใต้ด่วนดินแดงถึงคลองบางซื่อ เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างเขตพญาไทกับเขตดินแดง และถนนวิภาวดีรังสิตช่วงตั้งแต่ถนนแจ้งวัฒนะถึงสนามบินดอนเมืองเดิมเป็นถนนท้องถิ่นมีชื่อว่า "ถนนศรีรับสุข"

ทางแยกที่สำคัญ

		ถนนวิภาวดีรังสิต
ทิศทาง ดินแดง-อนุสรณ์สถานแห่งชาติ
			ตรง ทางพิเศษเฉลิมมหานคร ไป บางนา, ดาวคะนอง
<		ถนนดินแดง ไป แยกประชาสงเคราะห์	แยกใต้ด่วนดินแดง กรุงเทพมหานคร	ถนนดินแดง ไป อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ		>
<		ถนนสุทธิสารวินิจฉัย ไป แยกรัชดา-สุทธิสาร	แยกสุทธิสาร กรุงเทพมหานคร	ถนนสุทธิสารวินิจฉัย ไป สะพานควาย		>
<		ถนนลาดพร้าว ไป บางกะปิ	แยกลาดพร้าว กรุงเทพมหานคร
<		ถนนพหลโยธิน ไป แยกรัชโยธิน		ถนนพหลโยธิน ไป สวนจตุจักร, สะพานควาย		>
<		ถนนรัชดาภิเษก ไป แยกรัชโยธิน	ทางแยกต่างระดับรัชวิภา กรุงเทพมหานคร	ถนนรัชดาภิเษก ไป บางซื่อ		>
<		ถนนงามวงศ์วาน ไป มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, ถนนเกษตร-นวมินทร์	แยกบางเขน กรุงเทพมหานคร	ถนนงามวงศ์วาน ไป แคราย		>
<		ถนนแจ้งวัฒนะ ไป สะพานใหม่, รามอินทรา	แยกหลักสี่ กรุงเทพมหานคร	ถนนแจ้งวัฒนะ ไป ปากเกร็ด		>
<		ถนนพหลโยธิน ไป สะพานใหม่	ทางแยกต่างระดับอนุสรณ์สถาน จังหวัดปทุมธานี
			ตรง ถนนพหลโยธิน ไป รังสิต, นวนคร, บางปะอิน

สี	ความหมาย
เขียวอ่อน	ทางต่างระดับ
เขียว	ทางแยก
ชมพู	โครงการหรือกำลังก่อสร้าง

สถานที่สำคัญ

• วิทยาลัยการจัดการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยทักษิณ (U-MDC)
• โรงพยาบาลทหารผ่านศึก
• โรงเรียนสุรศักดิ์มนตรี
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจักรพงษภูวนารถ (RMUTTO CPC)
• วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
• มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย(UTCC)
• กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์
• สนามกีฬากองทัพบก
• สโมสรกองทัพบก
• สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย (NBT) และ สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย กรมประชาสัมพันธ์
• โรงเรียนรักษาดินแดน ศูนย์การกำลังสำรอง
• อาคารอีสท์วอเตอร์
• อาคารหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ
• อาคารซันทาวเวอร์ส
• บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน)
• มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น
• ศูนย์การค้าเซ็นทรัลพลาซ่า ลาดพร้าว
• โรงเรียนหอวัง
• บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)
• อาคารเอนเนอร์ยี่ คอมเพล็กซ์
• อาคารชินวัตรทาวเวอร์ 3
• องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (Thai PBS)
• วัดเสมียนนารี
• สถานีรถไฟบางเขน
• โรงพยาบาลวิภาวดี
• มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์(KU)
• นอร์ธ ปาร์ค
• อาคารหนังสือพิมพ์เดลินิวส์
• โรงแรม รามา การ์เดนส์
• สโมสรตำรวจ
• โรงแรม มิราเคิล แกรนด์
• สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์
• สถานีรถไฟหลักสี่
• ศูนย์การค้า ไอที สแควร์
• วัดหลักสี่
• สถานีรถไฟดอนเมือง
• ท่าอากาศยานดอนเมือง
• บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
• วัดดอนเมือง
• ฐานทัพอากาศดอนเมือง
• โรงเรียนมัธยมสังคีตวิทยา กรุงเทพมหานคร
• อนุสรณ์สถานแห่งชาติ