อำเภอวังเหนือ
 |
บทความนี้ไม่มีการอ้างอิงจากเอกสารอ้างอิงหรือแหล่งข้อมูล โปรดช่วยพัฒนาบทความนี้โดยเพิ่มแหล่งข้อมูลน่าเชื่อถือ เนื้อหาที่ไม่มีการอ้างอิงอาจถูกคัดค้านหรือนำออก |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
อำเภอวังเหนือ เป็นอำเภอที่อยู่เหนือสุดของจังหวัดลำปาง เป็นต้นกำเนิดแม่น้ำวัง ชุมชนในท้องถิ่นมีวิถีการดำเนินชีวิตแบบเรียบง่าย อยู่กับธรรมชาติ
เนื้อหา |
ที่ตั้งและอาณาเขต [แก้]
อำเภอวังเหนือตั้งอยู่ทางทิศเหนือสุดของจังหวัด ห่างจากตัวเมืองลำปาง108 กิโลเมตร แต่อยู่ห่างจากตัวเมืองพะเยาเพียง 55 กิโลเมตร และห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ประมาณ 99 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอพาน (จังหวัดเชียงราย)
- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอแม่ใจและอำเภอเมืองพะเยา (จังหวัดพะเยา)
- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภองาว อำเภอแจ้ห่ม และอำเภอเมืองปาน
- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเวียงป่าเป้า (จังหวัดเชียงราย)
ประวัติ [แก้]
อำเภอวังเหนือเดิมชื่อว่า เมืองวัง หรือ เวียงวัง สันนิษฐานว่าได้ตั้งขึ้นในสมัยพุทธศตวรรษที่ 6 (พ.ศ. 500-599) ซึ่งปรากฏตามหลักฐานในหนังสือพงศาวดารชาติไทยเล่ม 2 ของพระบริหารเทพธานี ได้กล่าวถึงแว่นแคว้นยวนเชียง (หน้า 4 บรรทัดที่ 4-6) ว่า "เมื่อภายหลัง พ.ศ. 590 แว่นแคว้นยวนเชียงก็แยกตั้งบ้านเมืองออกไปทางทิศตะวันตกอีกหลายเมือง เช่น เวียงกาหลง (เวียงป่าเป้า) เวียงฮ่อ ดงเวียง เมืองวัง (วังเหนือ) แจ้ห่ม เป็นต้น" และในหนังสือประวัติศาสตร์เชียงรายซึ่งจัดพิมพ์ในงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ หน้า 13 ก็ปรากฏความคล้ายกันคือ "ในราวพุทธศตวรรษที่ 5 มีพวกไทยถอยร่นจากตอนใต้ประเทศจีนปัจจุบันมาสมทบกับพวกไทยที่เมืองเชียงลาวเพิ่มขึ้นมากทุกที ซึ่งขยายเมืองให้กว้างขวางออกไปอีก เรียกว่า แคว้นชุนยางหรือยวนเชียว มีอาณาเขตแผ่ไปถึงหลายเมือง เช่น เวียงกาหลง (เวียงป่าเป้า) แจ้ห่ม เวียงฮ่อ ดงเวียง เวียงวัง (วังเหนือ) และเชียงแสน ทั้งนี้ภายหลัง พ.ศ. 590 เป็นต้นมา"
- พุทธศตวรรษที่ 18 (ราว พ.ศ. 1713) กาลสมัยแห่งราชอาณาจักรโยนกบุรีศรีช้างแสนถูกกองทัพเจ้าคำฟ้าหรือขุนเสียขวัญฟ้าแห่งอาณาจักรเมายกมาตีจนพ่ายแพ้ ด้วยการนำของพระเจ้าไชยศิริแห่งเมืองไชยปราการได้เผาบ้านเมืองก่อนอพยพกองทัพประชาราษฎรขอบขัณฑสีมาผ่านเข้ามาในเขตเมืองวัง และพักขบวนทัพ ณ เขาดอยด้วน ก่อนจะอพยพประชาราษฎรล่วงไปถึงเมืองแปบ (เมืองกำแพงเพชร) ในขณะนั้น กลุ่มคนในขบวนอพยพดังกล่าวจำนวนหนึ่งได้แยกตัวออกมาตั้งบ้านสร้างเมืองอยู่ ณ เมืองวัง บริเวณแถบต้นแม่น้ำวังอันเป็นแหล่งพื้นที่อันอุดมสงบสมบูรณ์ โดยการนำของเจ้าพ่อพะยาวัง และในยุคนี้มีการค้าขายและผลิตสินค้า ประเภทถ้วยชามเครื่องปั้นดินเผาผางประทีป ที่มาจากเตาเผาสันกำแพง เชียงใหม่ เตาเผาพาน เชียงราย หรือเตาเผาวังเหนือ เวียงกาหลง และมีการค้นพบชิ้นถ้วยที่ผลิตในยุคราชวงค์หมิงประเทศจีน ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาในอดีตเกิดภาวะสงครามขึ้นระหว่างพม่ากับล้านนา ทำให้ผู้คนต่างหนีภัยไปในทิศทางต่าง ๆ จนกลายเป็นสภาพเมืองร้าง จนถึงช่วงระหว่าง ปี พ.ศ. 2373 เมืองวังกลับคืนสู่สภาพความเป็นชุมชนเมืองอีกครั้งหนึ่ง หลังจากพม่าสิ้นอำนาจการปกครอง ในสมัยพระเจ้ากาวิละสามารถขับไล่พม่าได้สำเร็จ
- พ.ศ. 2435 มีการแบ่งการปกครองเป็นแบบระบบภูมิภาคและระบบเทศาภิบาล เมืองวังเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง โดยส่วนราชการที่ดำเนินการบันทึกเป็นชื่อ ตำบลวังเหนือ ชื่อเมืองวังจึงเรียกเป็นวังเหนือมาจนปัจจุบัน
- พ.ศ. 2481 ตำบลวังเหนือได้รับการยกฐานะเป็น กิ่งอำเภอวังเหนือ มีการเปิดที่ว่าการกิ่งอำเภอวังเหนือครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม
- พ.ศ. 2500 กิ่งอำเภอวังเหนือได้รับการยกฐานะเป็น อำเภอวังเหนือ ขึ้นกับจังหวัดลำปาง
- พ.ศ. 2542 มีการจัดแบ่งเขตการปกครองเป็นรูปแบบเทศบาลและองค์การบริหารส่วนตำบล โดยมีเทศบาลตำบลวังเหนือ เป็นศูนย์กลางและเป็นเทศบาลแห่งแรกของอำเภอวังเหนือที่ได้จัดตั้งขึ้นจนถึงปัจจุบัน
แหล่งน้ำสำคัญ [แก้]
ได้แก่แม่น้ำวัง ลุ่มน้ำวังเป็นลุ่มน้ำสำคัญลุ่มน้ำหนึ่งทางภาคเหนือของประเทศไทย พื้นที่ลุ่มน้ำประมาณ 10,791 ตารางกิโลเมตร มีต้นกำเนิดแม่น้ำบริเวณเทือกเขาทางตอนเหนือของจังหวัดลำปาง (อำเภอวังเหนือ) แล้วไหลลงสู่ทางใต้โดยบรรจบกับแม่น้ำปิง บริเวณทางเหนือของอำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก กลายเป็นแม่น้ำปิง ไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาต่อไป
การแบ่งเขตการปกครอง [แก้]
การปกครองส่วนภูมิภาค [แก้]
อำเภอวังเหนือแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 80 หมู่บ้าน ได้แก่
| 1. | ทุ่งฮั้ว | (Thung Hua) | 12 หมู่บ้าน | 5. | วังทอง | (Wang Thong) | 9 หมู่บ้าน | ||||||||||||
| 2. | วังเหนือ | (Wang Nuea) | 9 หมู่บ้าน | 6. | วังซ้าย | (Wang Sai) | 10 หมู่บ้าน | ||||||||||||
| 3. | วังใต้ | (Wang Tai) | 7 หมู่บ้าน | 7. | วังแก้ว | (Wang Kaeo) | 7 หมู่บ้าน | ||||||||||||
| 4. | ร่องเคาะ | (Rong Kho) | 17 หมู่บ้าน | 8. | วังทรายคำ | (Wang Sai Kham) | 9 หมู่บ้าน |
การปกครองส่วนท้องถิ่น [แก้]
ท้องที่อำเภอวังเหนือประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
- เทศบาลตำบลบ้านใหม่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ
- เทศบาลตำบลวังเหนือ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ
- องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งฮั้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งฮั้วทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลวังเหนือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังเหนือ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านใหม่และเทศบาลตำบลวังเหนือ)
- องค์การบริหารส่วนตำบลวังใต้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใต้ทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่องเคาะทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลวังซ้าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังซ้ายทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลวังแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังแก้วทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลวังทรายคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทรายคำทั้งตำบล
ธนาคาร [แก้]
- มีธนาคาร จำนวน 3 แห่ง ประกอบด้วย
การเดินทาง [แก้]
สามารถเดินทางมาอำเภอวังเหนือ ได้ 4 เส้นทางหลักจาก อำเภอเมืองลำปาง จ.พะเยา จ.เชียงใหม่ และ จ.เชียงราย ดังนี้
- ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 1035 (ต้นทาง อำเภอเมืองลำปาง)ถนนสายลำปาง-วังเหนือ (ผ่านสุสานไตรลักษณ์ และ อำเภอแจ้ห่ม) รวมระยะทาง 108 กิโลเมตร
- ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 120 (ต้นทาง จ.พะเยา)ถนนสายพะเยา-วังเหนือ (มาทาง จ.เชียงใหม่ สายใหม่) ระยะทางจากอำเภอเมืองพะเยาถึง อำเภอวังเหนือ รวมระยะทาง 56 กิโลเมตร
- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (ต้นทาง จ.เชียงใหม่) ถนนสายเชียงใหม่-เชียงราย พอมาถึง ทางแยก บ้านแม่ขะจาน เขตอ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย จะพบทางแยกให้เลี้ยวขวามา อ.วังเหนือ อีก 15 กิโลเมตร รวมระยะทางจาก จ.เชียงใหม่ ถึง อ.วังเหนือ 99 กิโลเมตร
- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (ต้นทาง จ.เชียงราย) ถนนสายเชียงใหม่-เชียงราย พอมาถึง ทางแยก บ้านแม่ขะจาน เขตอ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย จะพบทางแยกให้เลี้ยวซ้าย มา อ.วังเหนือ อีก 15 กิโลเมตร รวมระยะทางจาก จ.เชียงราย ถึง อ.วังเหนือ 115 กิโลเมตร
โรงเรียน [แก้]
- โรงเรียนวังเหนือวิทยา
- โรงเรียนภินิตย์อัฐพิทยาลำปาง
- โรงเรียนทุ่งฮั้ววิทยา
- โรงเรียนวังแก้ววิทยา
- โรงเรียนวังทองวิทยา
- โรงเรียนปงวังวิทยา
- โรงเรียนร่องเคาะวิทยา
- โรงเรียนบ้านใหม่วิทยา (พระภิกษุ-สามเณร)
- โรงเรียนอนุบาลวังเหนือ
สถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ [แก้]
- น้ำตกวังแก้ว
- น้ำตกธานทอง
- วัดบ้านก่อ
- วัดพระเกิด
- วังเหนือสวิทตี้-ออกัสฟาร์ม
- ดอยหนอก
- ถ้ำผางาม
- ศาลเจ้าพ่อพญาวัง
- ลานภูมิทัศน์ริมแม่น้ำวัง
แหล่งข้อมูลอื่น [แก้]
|
|||||||
บทความเกี่ยวกับเขตการปกครองของไทยนี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยเพิ่มข้อมูล ดูเพิ่มที่ สถานีย่อย:ประเทศไทย
