อำเภอวังเหนือ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอวังเหนือ
แผนที่จังหวัดลำปาง เน้นอำเภอวังเหนือ
พญาวังเรืองนาม พระธาตุงามเรื่องชื่อ น้ำตกสวนเลื่องลือ นามนี้คือวังเหนือ
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอวังเหนือ
อักษรโรมัน Amphoe Wang Nuea
จังหวัด ลำปาง
รหัสทางภูมิศาสตร์ 5207
รหัสไปรษณีย์ 52140
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 1,034.3 ตร.กม.
ประชากร 44,634 คน (พ.ศ. 2552)
ความหนาแน่น 43.15 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอวังเหนือ หมู่ที่ 4 ตำบลวังเหนือ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง 52140
หมายเลขโทรศัพท์ 0 5427 9000
หมายเลขโทรสาร 0 5427 9000

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอวังเหนือ (คำเมือง: Lanna-Wang Nuea.png) เป็นอำเภอที่อยู่เหนือสุดของจังหวัดลำปาง เป็นต้นกำเนิดแม่น้ำวัง ชุมชนในท้องถิ่นมีวิถีการดำเนินชีวิตแบบเรียบง่าย อยู่กับธรรมชาติ

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอวังเหนือตั้งอยู่ทางทิศเหนือสุดของจังหวัด ห่างจากตัวเมืองลำปาง108 กิโลเมตร แต่อยู่ห่างจากตัวเมืองพะเยาเพียง 55 กิโลเมตร และห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ประมาณ 99 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ประวัติ[แก้]

อำเภอวังเหนือเดิมชื่อว่า เมืองวัง หรือ เวียงวัง สันนิษฐานว่าได้ตั้งขึ้นในสมัยพุทธศตวรรษที่ 6 (พ.ศ. 500-599) ซึ่งปรากฏตามหลักฐานในหนังสือพงศาวดารชาติไทยเล่ม 2 ของพระบริหารเทพธานี ได้กล่าวถึงแว่นแคว้นยวนเชียง (หน้า 4 บรรทัดที่ 4-6) ว่า "เมื่อภายหลัง พ.ศ. 590 แว่นแคว้นยวนเชียงก็แยกตั้งบ้านเมืองออกไปทางทิศตะวันตกอีกหลายเมือง เช่น เวียงกาหลง (เวียงป่าเป้า) เวียงฮ่อ ดงเวียง เมืองวัง (วังเหนือ) แจ้ห่ม เป็นต้น" และในหนังสือประวัติศาสตร์เชียงรายซึ่งจัดพิมพ์ในงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ หน้า 13 ก็ปรากฏความคล้ายกันคือ "ในราวพุทธศตวรรษที่ 5 มีพวกไทยถอยร่นจากตอนใต้ประเทศจีนปัจจุบันมาสมทบกับพวกไทยที่เมืองเชียงลาวเพิ่มขึ้นมากทุกที ซึ่งขยายเมืองให้กว้างขวางออกไปอีก เรียกว่า แคว้นชุนยางหรือยวนเชียว มีอาณาเขตแผ่ไปถึงหลายเมือง เช่น เวียงกาหลง (เวียงป่าเป้า) แจ้ห่ม เวียงฮ่อ ดงเวียง เวียงวัง (วังเหนือ) และเชียงแสน ทั้งนี้ภายหลัง พ.ศ. 590 เป็นต้นมา"

  • พุทธศตวรรษที่ 18 (ราว พ.ศ. 1713) กาลสมัยแห่งราชอาณาจักรโยนกบุรีศรีช้างแสนถูกกองทัพเจ้าคำฟ้าหรือขุนเสียขวัญฟ้าแห่งอาณาจักรเมายกมาตีจนพ่ายแพ้ ด้วยการนำของพระเจ้าไชยศิริแห่งเมืองไชยปราการได้เผาบ้านเมืองก่อนอพยพกองทัพประชาราษฎรขอบขัณฑสีมาผ่านเข้ามาในเขตเมืองวัง และพักขบวนทัพ ณ เขาดอยด้วน ก่อนจะอพยพประชาราษฎรล่วงไปถึงเมืองแปบ (เมืองกำแพงเพชร) ในขณะนั้น กลุ่มคนในขบวนอพยพดังกล่าวจำนวนหนึ่งได้แยกตัวออกมาตั้งบ้านสร้างเมืองอยู่ ณ เมืองวัง บริเวณแถบต้นแม่น้ำวังอันเป็นแหล่งพื้นที่อันอุดมสงบสมบูรณ์ โดยการนำของเจ้าพ่อพะยาวัง และในยุคนี้มีการค้าขายและผลิตสินค้า ประเภทถ้วยชามเครื่องปั้นดินเผาผางประทีป ที่มาจากเตาเผาสันกำแพง เชียงใหม่ เตาเผาพาน เชียงราย หรือเตาเผาวังเหนือ เวียงกาหลง และมีการค้นพบชิ้นถ้วยที่ผลิตในยุคราชวงค์หมิงประเทศจีน ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาในอดีตเกิดภาวะสงครามขึ้นระหว่างพม่ากับล้านนา ทำให้ผู้คนต่างหนีภัยไปในทิศทางต่าง ๆ จนกลายเป็นสภาพเมืองร้าง จนถึงช่วงระหว่าง ปี พ.ศ. 2373 เมืองวังกลับคืนสู่สภาพความเป็นชุมชนเมืองอีกครั้งหนึ่ง หลังจากพม่าสิ้นอำนาจการปกครอง ในสมัยพระเจ้ากาวิละสามารถขับไล่พม่าได้สำเร็จ
  • พ.ศ. 2435 มีการแบ่งการปกครองเป็นแบบระบบภูมิภาคและระบบเทศาภิบาล เมืองวังเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง โดยส่วนราชการที่ดำเนินการบันทึกเป็นชื่อ ตำบลวังเหนือ ชื่อเมืองวังจึงเรียกเป็นวังเหนือมาจนปัจจุบัน
  • พ.ศ. 2481 ตำบลวังเหนือได้รับการยกฐานะเป็น กิ่งอำเภอวังเหนือ มีการเปิดที่ว่าการกิ่งอำเภอวังเหนือครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม
  • พ.ศ. 2500 กิ่งอำเภอวังเหนือได้รับการยกฐานะเป็น อำเภอวังเหนือ ขึ้นกับจังหวัดลำปาง
  • พ.ศ. 2542 มีการจัดแบ่งเขตการปกครองเป็นรูปแบบเทศบาลและองค์การบริหารส่วนตำบล โดยมีเทศบาลตำบลวังเหนือ เป็นศูนย์กลางและเป็นเทศบาลแห่งแรกของอำเภอวังเหนือที่ได้จัดตั้งขึ้นจนถึงปัจจุบัน

แหล่งน้ำสำคัญ[แก้]

ได้แก่แม่น้ำวัง ลุ่มน้ำวังเป็นลุ่มน้ำสำคัญลุ่มน้ำหนึ่งทางภาคเหนือของประเทศไทย พื้นที่ลุ่มน้ำประมาณ 10,791 ตารางกิโลเมตร มีต้นกำเนิดแม่น้ำบริเวณเทือกเขาทางตอนเหนือของจังหวัดลำปาง (อำเภอวังเหนือ) แล้วไหลลงสู่ทางใต้โดยบรรจบกับแม่น้ำปิง บริเวณทางเหนือของอำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก กลายเป็นแม่น้ำปิง ไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาต่อไป

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอวังเหนือแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 80 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ทุ่งฮั้ว (Thung Hua) 12 หมู่บ้าน 5. วังทอง (Wang Thong) 9 หมู่บ้าน
2. วังเหนือ (Wang Nuea) 9 หมู่บ้าน 6. วังซ้าย (Wang Sai) 10 หมู่บ้าน
3. วังใต้ (Wang Tai) 7 หมู่บ้าน 7. วังแก้ว (Wang Kaeo) 7 หมู่บ้าน
4. ร่องเคาะ (Rong Kho) 17 หมู่บ้าน 8. วังทรายคำ (Wang Sai Kham) 9 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอวังเหนือประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลบ้านใหม่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ
  • เทศบาลตำบลวังเหนือ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งฮั้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งฮั้วทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังเหนือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังเหนือ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านใหม่และเทศบาลตำบลวังเหนือ)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังใต้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใต้ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่องเคาะทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังซ้าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังซ้ายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังแก้วทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังทรายคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทรายคำทั้งตำบล

ธนาคาร[แก้]

การเดินทาง[แก้]

สามารถเดินทางมาอำเภอวังเหนือ ได้ 4 เส้นทางหลักจาก อำเภอเมืองลำปาง จ.พะเยา จ.เชียงใหม่ และ จ.เชียงราย ดังนี้

  1. ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 1035 (ต้นทาง อำเภอเมืองลำปาง)ถนนสายลำปาง-วังเหนือ (ผ่านสุสานไตรลักษณ์ และ อำเภอแจ้ห่ม) รวมระยะทาง 108 กิโลเมตร
  2. ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 120 (ต้นทาง จ.พะเยา)ถนนสายพะเยา-วังเหนือ (มาทาง จ.เชียงใหม่ สายใหม่) ระยะทางจากอำเภอเมืองพะเยาถึง อำเภอวังเหนือ รวมระยะทาง 56 กิโลเมตร
  3. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (ต้นทาง จ.เชียงใหม่) ถนนสายเชียงใหม่-เชียงราย พอมาถึง ทางแยก บ้านแม่ขะจาน เขตอ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย จะพบทางแยกให้เลี้ยวขวามา อ.วังเหนือ อีก 15 กิโลเมตร รวมระยะทางจาก จ.เชียงใหม่ ถึง อ.วังเหนือ 99 กิโลเมตร
  4. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (ต้นทาง จ.เชียงราย) ถนนสายเชียงใหม่-เชียงราย พอมาถึง ทางแยก บ้านแม่ขะจาน เขตอ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย จะพบทางแยกให้เลี้ยวซ้าย มา อ.วังเหนือ อีก 15 กิโลเมตร รวมระยะทางจาก จ.เชียงราย ถึง อ.วังเหนือ 115 กิโลเมตร

โรงเรียน[แก้]

สถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ[แก้]

บุคคลที่มีชื่อเสียง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]