อำเภอเกาะสีชัง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอเกาะสีชัง
แผนที่จังหวัดชลบุรี เน้นอำเภอเกาะสีชัง
พระจุฑาธุชราชฐาน ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ วันไหลเกาะขาม ลือนามพระพุทธบาท หาดทรายงามล้ำค่า เมืองท่าพาณิชย์
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทยอำเภอเกาะสีชัง
อักษรโรมันAmphoe Ko Sichang
จังหวัดชลบุรี
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่17.3 ตร.กม.
ประชากร4,580 คน (พ.ศ. 2560)
ความหนาแน่น264.73 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์2008
รหัสไปรษณีย์20120
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้งที่ว่าการอำเภอเกาะสีชัง เลขที่ 68 หมู่ที่ 5 ตำบลท่าเทววงษ์ อำเภอเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี 20120
พิกัด13°09′48″N 100°48′30″E / 13.16333°N 100.80833°E / 13.16333; 100.80833
โทรศัพท์0 3821 6201
โทรสาร0 3821 6201
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอเกาะสีชัง ตั้งอยู่ในอ่าวไทย นอกชายฝั่งอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เป็นอำเภอที่เล็กที่สุดในประเทศไทย แต่เดิมขึ้นอยู่กับจังหวัดสมุทรปราการ มีหลวงศรีชลังคณารักษ์ เป็นผู้รักษาราชการ ต่อมาถูกย้ายไปขึ้นกับจังหวัดชลบุรีในปี พ.ศ. 2486[1][2]

ประวัติ[แก้]

เกาะสีชังเป็นเกาะขนาดเล็กที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์เกาะหนึ่งของประเทศไทยเนื่องจากเคยเป็นสถานที่เสด็จประพาสและเป็นที่ประทับของพระเจ้าแผ่นดินของกรุงรัตนโกสินทร์ถึง 3 พระองค์ ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

นอกจากนี้ยังเป็นสถานที่ประสูติพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (เจ้าฟ้าจุฑาธุชฯ) และสร้างพระจุฑาธุชราชฐาน ณ เกาะแห่งนี้อีกด้วย ซึ่งทำให้เกาะสีชังเป็นเพียงเกาะเดียวในประเทศไทยที่มีพระราชวังหรือเขตพระราชฐานตั้งอยู่[3]

ที่มาของชื่อ[แก้]

เรื่องราวที่เกี่ยวกับชื่อของเกาะสีชังนั้น เป็นภาษาที่ถือเอาความหมายได้ยาก นักวิชาการทางภาษาได้ตั้งข้อสันนิษฐานถึงความหมายและที่มาของคำว่า "สีชัง" ไว้ดังนี้[4]

  • สีชัง เป็นภาษาของชนชาติหนึ่งที่เป็นชนเผ่าของมอญ เรียกว่า สำแล (ซัมฮะแล)
  • สีชัง มาจากภาษาจีนคำว่า "ซีซัน" ซึ่งหมายถึง "สี่คนทำไร่" โดยมีเรื่องราวเล่าว่ามีพ่อค้าเรือสำเภาจีน 4 นาย ล่องเรือค้าขายมาถึงเกาะแห่งหนึ่ง เกิดความรู้สึกเบื่อหน่ายในธุรกิจการค้ามาตั้งรกราก และหันมาประกอบอาชีพทำไร่อยู่บนเกาะ ซึ่งต่อมาคำว่า "ซีซัน" จึงแผลงมาเป็น "สีชัง"
  • สีชัง มาจากคำว่า "สีห์ชงฆ์" ซึ่งหมายถึง แข้งสิงห์ ซึ่งเป็นรูปร่างของเกาะ
  • มีตำนานเชื่อว่า ฤๅษีองค์หนึ่งเกิดเบื่อหน่ายโลกีย์วิสัย มาพำนักบำเพ็ญพรตจนมีชื่อเสียงเป็นที่เคารพนับถือชาวบ้าน ต่อมาจึงเรียกเกาะนี้ว่า "เกาะฤษีชัง" ซึ่งต่อมากร่อนเหลือเพียง "ษีชัง" และ "สีชัง" ในปัจจุบัน
  • จากหนังสือ "กำสรวลศรีปราชญ์" ซึ่งแต่งไว้เมื่อราวปีพุทธศักราช 2235 ปรากฏเรียกเกาะสีชังว่า สระชัง เช่นในโคลงบทที่ 78 ได้พรรณนาถึงเกาะสีชังไว้ดังนี้

มุ่งเห็นละล่ายน้ำ ตาตก แม่ฮา เกาะสระชงงชลธี โอบอ้อม มลกกเห็นไผ่รยงรก เกาะไผ่ พู้นแม่ ขยวสระดื้อล้ำย้อม ยอดคราม

จากหลักฐานดังกล่าว แสดงให้เห็นว่านาม “สระชัง” คงจะเรียกขานกันมาก่อนปีพุทธศักราช 2235 เข้าใจว่า ต่อมาการออกเสียง “สระชัง” อาจเพี้ยนไปเป็น “สีชัง" ส่วนที่มาของคำว่า "สระชัง" นี้นก็เป็นไปได้อีกหลายข้อสันนิษฐาน คือ

    • "สระชัง" หมายถึง การ "ชะล้างเอาความเกลียดชังออกไป" ไม่ใช่สระน้ำแห่งความชิงชัง
    • "สระชัง" เพี้ยนมาจากคำว่า "สทึง" หรือ "จทึง" ที่แปลว่า แม่น้ำ หรือ ห้วงน้ำ ในภาษาเขมร
  • มุขปาฐะบางอันเล่าว่า สี กับ ชัง เป็นชื่อบุคคลผู้มาตั้งรกรากทำมาหากินอยู่บนเกาะนี้เป็นคู่แรก อย่างไรก็ตาม

ภูมิศาสตร์[แก้]

สภาพที่ตั้งและภูมิประเทศ

เกาะสีชังอยู่ที่พิกัดเส้นรุ้ง 13 องศา ถึง 12 องศาเหนือและระหว่างเส้นแวง 10 องศา 48 ลิปดา ถึง 100 องศา 51 ลิปดา ตั้งอยู่ตะวันออกบริเวณก้นอ่าวไทยตรงกันข้ามกับอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ห่างจากจังหวัดชลบุรี ประมาณ 35 กม.อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานคร ประมาณ 117 กม. และห่างจากศรีราชาประมาณ 12 กม. รวมเนื้อที่ประมาณ 7.9 ตารางกิโลเมตร ประชาชนอาศัยอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง เกาะสีชังมีสภาพภูมิประเทศเป็นเกาะกลางทะเลประกอบด้วย 9 เกาะ พื้นที่ส่วนใหญ่จะเป็นภูเขา โขดหิน ประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ มีพื้นที่ราบทำการเพาะปลูกได้ประมาณ 500ไร่ ไม่มีแม่น้ำลำธารแลหนองบึง บริเวณจุดสูงสุดคือบริเวณยอดเขาซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของเกาะสีชังมีความสูงประมาณ 192 เมตร จากระดับน้ำทะเล

ความสูง

  • ความสูงระหว่าง 0 - 50 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 67
  • ความสูงระหว่าง 50 - 100 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 26
  • ความสูงระหว่าง 100 - 150 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 6
  • ความสูงตั้งแต่ 150 เมตรขึ้นไป จากระดับน้ำทะเล มีประมาณร้อยละ 1

ความลาดชัน

  • ต่ำกว่า 10% ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 30
  • 10 - 20 %ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 26
  • เกิน 20 % ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 44

จากความที่มีลักษณะพื้นที่ลาดชันเกินร้อยละ 20 ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 44 จึงเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาอย่างเห็นได้ชัด ส่วนพื้นที่ที่มีความลาดชันต่ำกว่าร้อยละ 10 จะเป็นบริเวณชุมชนในปัจจุบันซึ่งมีความหนาแน่นของประชากรมาก

ลักษณะภูมิอากาศ

โดยทั่วไปของเกาะสีชังเป็นแบบพื้นที่ทะเลในเขตร้อนอยู่ภายใต้อิทธิพลลมมรสุมที่พัดปกคลุมอุณหภูมิตลอดทั้งปีมีค่า 28.5 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ย 31.3 องศาเกาะสีชังประกอบด้วย 3 ฤดู คือ

  • ฤดูร้อน - เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม
  • ฤดูฝน - เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม
  • ฤดูหนาว - เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์

ข้อมูลทางสถิติกรมอุตุนิยมวิทยา (สถานีอุตุนิยมวิทยาเกาะสีชัง) เนื่องจากเกาะสีชังได้รับอิทธิพลลมหนาวจากทิศเหนือที่พัดผ่านประเทศจีนจะพัดเข้าสู่ด้านหน้าเกาะสีชังตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ต่อจากนั้นจะมีลมมรสุมพัดจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ขึ้นสู่ตะวันออกเฉียงเหลือตั้งแต่มีนาคมถึงเดือนตุลาคมของทุกปีจากการศึกษาในช่วง 10 ปี (2539-2549) ปริมาณน้ำฝนของเกาะสีชังมีค่าเฉลี่ยตลอดปีเท่ากับ 1,148.8 มิลลิเมตร เดือนกันยายนเป็นเดือนที่ฝนตกชุกมากที่สุดวัดได้ 137 มิลลิเมตร และประมาณน้ำฝนน้อยที่สุดในเดือนมกราคมคือ 6 มิลลิเมตร เฉลี่ยวันที่ฝนตกบนเกาะสีชังประมาณปีละ 101 วัน

เกาะสีชังมีเกาะบริวารรวม 8 เกาะ

  • เกาะขามใหญ่ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะขามน้อย ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะปรง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะร้านดอกไม้ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะสีชัง
  • เกาะสัมปันยื้อ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะสีชัง
  • เกาะยายท้าว ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเกาะสีชัง
  • เกาะค้างคาว ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเกาะสีชัง
  • เกาะท้ายตาหมื่น ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเกาะสีชัง

อาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้

ทิศเหนือ-จดทะเลเขตอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ

ทิศใต้-จดทะเลเขตอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี

ทิศตะวันออก-จดทะเลเขตอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี

ทิศตะวันตก-จดทะเลเขตอำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเกาะสีชังมี 1 ตำบล 7 หมู่บ้าน คือ

1. ตำบลท่าเทววงษ์ (Tha Thewawong) 7 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

อำเภอเกาะสีชังประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 1 แห่ง คือ

ประชากร[แก้]

ข้อมูลด้านสังคม ประชากรและครัวเรือน เกาะสีชัง มีจำนวนครัวเรือน 1,633 ครัวเรือน เกาะสีชังมีประชากร 5,400 คน แยกเป็นชาย 2,787 คน หญิง 2,613 คน เกาะสีชัง มีจำนวนการทำประมงพื้นบ้าน 20 ครัวเรือน นอกจากนี้เกาะสีชังยังมีประชากรแฝงอีกประมาณ 3,000 คนเศษ ซึ่งได้แก่ กลุ่มคนรับจ้างที่มากับเรือขนส่งสินค้า กลุ่มคนที่มาทำงานโดยไปกลับทุกวัน ข้าราชการของหน่วยงานต่าง ๆ เป็นต้น ภาษา ประชาชรบนเกาะส่วนใหญ่ใช้ภาษาไทยในการสื่อสาร

ศาสนา ประชากรส่วนใหญ่ของเกาะสีชังนับถือศาสนาพุทธ ประมาณ 95 % และศาสนาอื่น ๆ ประมาณ 5 %

การศึกษา เกาะสีชังจัดการศึกษาตั้งแต่ระดับก่อนประถมศึกษาจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยในระดับก่อนประถมศึกษาจัดให้บริการทั้งภาครัฐและเอกชน ส่วนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจัดให้บริการเฉพาะภาครัฐเท่านั้น

เหตุการณ์สำคัญ[แก้]

  • (ไม่ทราบวันที่) พฤษภาคม พ.ศ. 2456 เรือกลไฟบางเบิดได้เกิดเหตุเรือล่ม ไม่ทราบจำนวนผู้เสียชีวิต
  • 8 มีนาคม พ.ศ. 2535 เวลา 5.00 น. เรือโดยสาร "นาวาประทีป 111" เดินทางออกจากท่าเรือเกาะสีชัง ไปยังท่าเทียบเรือท่องเที่ยวเกาะลอย อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี จุผู้โดยสาร 134 คน มีนายประยูร ย๊ะกบ เป็นกัปตันเรือ ระหว่างที่เรือแล่นอยู่ห่างจากฝั่งศรีราชาประมาณ 7 กิโลเมตร ได้มีเรือบรรทุกน้ำมันของบริษัท บีพีพี จำกัด มีกัปตันเรือคือ นายปรีชา เพชรชู ได้ขับเรือชนเข้าที่บริเวณท้ายเรือ ส่งผลให้ท้ายเรือหักเป็นสองท่อนและจม มีผู้เสียชีวิต 119 ราย
  • วันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2561 มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 4 ราย โดยเรือบรรทุกสินค้าชื่อ "ไฮเดอราบัต" ชนเข้ากับเรือประมงโชคชูชัย

สถานที่สำคัญ[แก้]

หน่วยงานราชการ

  1. ที่ทำการปกครองอำเภอเกาะสีชัง
  2. ฝ่ายทะเบียนและบัตรเกาะสีชัง
  3. สำนักงานสัสดีเกาะสีชัง
  4. โรงพยาบาลเกาะสีชัง
  5. เทศบาลเกาะสีชัง
  6. สำนักงานสาธารณสุขเกาะสีชัง
  7. สถานีตำรวจภูธรเกาะสีชัง
  8. สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเกาะสีชัง
  9. สำนักงานศุลกากรเกาะสีชัง
  10. สำนักงานที่ดินเกาะสีชัง
  11. สำนักงานสรรพากรเกาะสีชัง
  12. สำนักงานพัฒนาชุมชนเกาะสีชัง
  13. สถานีอุตุนิยมวิทยาเกาะสีชัง
  14. งานตำรวจน้ำเกาะสีชัง
  15. ด่านที่ทอดเรือภายนอกสีชัง
  16. สำนักงานท้องถิ่นเกาะสีชัง
  17. สถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำและศูนย์ฝึกนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  18. โรงเรียนเกาะสีชัง
  19. โรงเรียนจุฑาทิศเทววงษ์เกาะสีชัง
  20. ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนเกาะสีชัง

หน่วยงานเอกชน

  1. สำนักงานพัฒนาชุมชนเกาะสีชัง
  2. ที่ทำการปกครองอำเภอ (กลุ่มงานชีววิถีโครงการเรียนรู้ชีววิถีเกาะสีชัง)

ประเพณีและวัฒนธรรม[แก้]

  • สักการะเจ้าพ่อเขาใหญ่

สถานที่:ศาลเจ้าเขาใหญ่ เริ่มตั้งแต่วันตรุษจีน ปี 2551 เริ่มวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2551 ประมาณ 45 วัน

  • ประเพณีวันสงกรานต์ (รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ)

สถานที่:วัดจุฑาทิศธรรมสภารามวรวิหาร หมู่ 6 วันที่ 17 เมษายน เวลาประมาณ 14.00 น.เริ่มขบวนแห่

  • ประเพณีสงกรานต์วันไหลในวันสงกรานต์ (เป็นกิจกรรมต่อเนื่องจากเกาะสีชังไปเกาะขามใหญ่)

สถานที่: บ้านเกาะขามใหญ่ หมู่ 7 วันที่ 18 เมษายน (เช้า) ของทุกปี

  • ประเพณีสงกรานต์ วันกองข้าว

สถานที่: พระจุฑาธุชราชฐาน หมู่ 3 วันที่ 19 เมษายน (บ่าย) ของทุกปี

  • งานวันรำลึก 100 ปี สีชัง

สถานที่: พระจุฑาธุชราชฐาน หมู่ 3 วันที่ 20 กันยายน (ทั้งกลางวัน กลางคืน) ของทุกปี

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

พระเจดีย์อุโบสถ วัดอัษฎางคนิมิตร

อ้างอิง[แก้]

  1. ประวัติเกาะสีชีง
  2. "พระราชบัญญัติยุบและรวมการปกครองบางจังหวัด พุทธสักราช 2485" (PDF) (in ภาษาไทย). ราชกิจจานุเบกษา. 10 ธันวาคม พ.ศ. 2485. สืบค้นเมื่อ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559.
  3. "แฟนพันธุ์แท้ 25 เมษายน 2557 - เกาะทะเลไทย". แฟนพันธุ์แท้. 25 April 2014. สืบค้นเมื่อ 29 April 2014.
  4. ประวัติเกาะสีชังวันที่เรียกข้อมูล 20 มี.ค.55 : จาก www.sichangisland.com