พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์
พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ.jpg

พระนาม พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์
พระอิสริยยศ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
ฐานันดรศักดิ์ พระองค์เจ้า
ราชวงศ์ ราชวงศ์จักรี
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 15 มีนาคม พ.ศ. 2398
สิ้นพระชนม์ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2440 (42 ปี)
พระบิดา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา เจ้าจอมมารดาตลับ
หม่อม หม่อมทองคำ ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
หม่อมสุ่น ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
หม่อมแส ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
หม่อมเล็ก ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
หม่อมผึ่ง ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
หม่อมอันเส็ง ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
หม่อมหรุ่ม ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
หม่อมองุ่น ทวีวงศ์ ณ อยุธยา
พระบุตร 15 พระองค์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ หรือ กรมภู หรือ กรมภูธเรศ มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 24 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาตลับ[1] ประสูติเมื่อวันเสาร์ เดือน 4 ขึ้น 10 ค่ำ ปีเถาะสัปตศก จ.ศ. 1217 ตรงกับวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2398

พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ ทรงรับราชการในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2419 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกรม สถาปนาขึ้นเป็น กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นเสนาบดีกรมพระนครบาล หรือ กระทรวงนครบาล

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ ทรงประทับอยู่ที่วังสะพานช้างโรงสี เหนือ (เรียกกันว่า วังเหนือ) ซึ่งเดิมเป็นวังที่ประทับของ กรมหมื่นสนิทนเรนทร์ และกรมหลวงสรรพศิลป์ปรีชา โดยเป็นวังในกลุ่มของพระราชโอรสในรัชกาลที่ 4 ซึ่งมีอยู่ 3 วัง คือบริเวณที่ปัจจุบันเรียกกันว่า แพร่งนรา แพร่งสรรพศาสตร์ และแพร่งภูธร ทั้ง 3 แพร่งได้ชื่อมาจากเสด็จในกรม 3 พระองค์ เจ้าของวัง คือ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ และกรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ เมื่อกรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์สิ้นพระชนม์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้แบ่งพื้นที่ทำเป็นตึกแถว พระราชทานชื่อถนนย่านนั้นว่า แพร่งภูธร ตามพระนามของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ สิ้นพระชนม์เมื่อวันพุธ เดือนอ้าย ขึ้น 25 ค่ำ ปีระกา นพศก จ.ศ. 1259 ตรงกับวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2440 พระชันษาได้ 42 ปี ทรงเป็นต้น

ในย่านถนนเจริญกรุง จะมีตลาดเก่าแก่ตลาดหนึ่งที่มีชื่อว่า ตลาดกรมภูธเรศ หรือที่ชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า "ตลาดกรมภู"

พระโอรสและพระธิดา[แก้]

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ ทรงเป็นต้นราชสกุลทวีวงศ์ มีหม่อม 8 ท่าน ได้แก่

  1. หม่อมทองคำ
  2. หม่อมสุ่น
  3. หม่อมแส
  4. หม่อมเล็ก
  5. หม่อมผึ่ง
  6. หม่อมอันเส็ง
  7. หม่อมหรุ่ม
  8. หม่อมองุ่น

โดยมีพระโอรสธิดารวมทั้งหมด 15 พระองค์ เป็นชาย 6 พระองค์ และหญิง 9 พระองค์

พระรูป พระนาม หม่อมมารดา ประสูติ สิ้นชีพิตักษัย คู่สมรส
หม่อมเจ้าสุนทรารมณ์.JPG 1. หม่อมเจ้าสุนทรารมณ์ หม่อมทองคำ 29 กันยายน 2419 3 กุมภาพันธ์ 2465
หม่อมเจ้าอุดมดิเรกลาภ.JPG 2. หม่อมเจ้าอุดมดิเรกลาภ ที่ 1 ในหม่อมแส 11 กุมภาพันธ์ 2419 พ.ศ. 2496 หม่อมราชวงศ์พัวพันธ์ (ศิริวงศ์)
หม่อมเฉื่อย (จารุจินดา)
หม่อมราชวงศ์ลมุล (สุประดิษฐ์)

หม่อมอบ
หม่อมวรรณ

Emblem of the House of Chakri.svg 3. หม่อมเจ้ากลาง (ชาย) ไม่ทราบปี ไม่ทราบปี
Emblem of the House of Chakri.svg 4. หม่อมเจ้าทราบศิริมาน หม่อมสุ่น 21 กรกฎาคม 2421 3 กรกฎาคม 2496
หม่อมเจ้ากาญจนสังกาศ.JPG 5. หม่อมเจ้ากาญจนสังกาศ หม่อมองุ่น 19 ธันวาคม 2422 15 สิงหาคม 2495 หม่อมเจ้าจันทนฉวี ทวีวงศ์
หม่อมเกษร
หม่อมจงจิตต์ (มัธยมจันทร์)
หม่อมเจ้าชาติชูศักดิ์.JPG 6. หม่อมเจ้าชาติชูศักดิ์ ที่ 1 ในหม่อมผึ่ง 16 มีนาคม 2425 11 มิถุนายน 2454 หม่อมพยอม
Emblem of the House of Chakri.svg 7. หม่อมเจ้าลักษณลาวรรณ มีนาคม หรือ เมษายน 2425 11 มิถุนายน 2445
8. จันทนฉวี.JPG 8. หม่อมเจ้าจันทนฉวี หม่อมเล็ก 8 เมษายน 2426 1 พฤศจิกายน 2475 หม่อมเจ้ากาญจนสังกาศ ทวีวงศ์
หม่อมเจ้าพาณีอนงค์.JPG 9. หม่อมเจ้าพาณีอนงค์ 24 กรกฎาคม 2428 10 พฤษภาคม 2510
หม่อมเจ้าพงศ์ภูวนาถ.JPG 10. หม่อมเจ้าพงศ์ภูวนาถ ที่ 2 ในหม่อมแส 5 เมษายน 2430 28 เมษายน 2502 หม่อมหลวงนัดดาดวง (สิงหรา)
หม่อมหลวงเกษสุดา (สิงหรา)
Emblem of the House of Chakri.svg 11. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) เมษายน 2431 15 มิถุนายน 2432
หม่อมเจ้าวิลาศกัญญา.JPG 12. หม่อมเจ้าวิลาศกัญญา ที่ 2 ในหม่อมผึ่ง 10 มกราคม 2431 ไม่ทราบปี
Emblem of the House of Chakri.svg 13. หม่อมเจ้ากลาง (หญิง) ไม่ทราบปี ไม่ทราบปี
Emblem of the House of Chakri.svg 14. หม่อมเจ้าเก๋ง (หญิง) หม่อมอันเส็ง ไม่ทราบปี 30 พฤศจิกายน 2441
Emblem of the House of Chakri.svg 15. หม่อมเจ้าชี (หญิง) ไม่ทราบปี ไม่ทราบปี

อ้างอิง[แก้]

  1. "ข่าวตาย". ราชกิจจานุเบกษา (ใน ไทย) 1 (43): 385. 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2427. 
  • ณัฐชยา จากหนังสือ คู่มือนักชอป "จะซื้อซะอย่าง" '
  • Jeffy Finestone. 2542. สมุดพระรูป พระราชโอรส พระราชธิดา พระราชนัดดาใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. ปรียนันทนา รังสิต,ม.ร.ว. โลมาโฮลดิ้ง
  • http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetailsql.asp?stcolumnid=4712&stissueid=2692&stcolcatid=2&stauthorid=13