การตรวจพิจารณาในประเทศไทย

ตัวอย่างการเซ็นเซอร์ในการ์ตูนเรื่องวันพีซ ที่ฉายในเมืองไทย

ประกาศจากไอซีที สำหรับเว็บไซต์ที่ไม่เหมาะสม ส่วนหนึ่งในการปิดกั้นข่าวสารทางอินเทอร์เน็ต

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 45-48 บัญญัติเกี่ยวกับเสรีภาพในการแสดงออกไว้ แต่ประเทศไทยยังคงการตรวจพิจารณา (ภาษาปาก: การเซ็นเซอร์) ไว้ในระดับหนึ่ง เพื่อปกป้องภัยคุกคามต่อความปลอดภัย ความมั่นคง และศีลธรรมของประเทศ รวมถึงการวิพากษ์วิจารณ์สถาบันกษัตริย์และศาสนา ซึ่งส่วนใหญ่มักจะมุ่งไปยังชาวต่างชาติ

การตรวจพิจารณาในประเทศไทยมีมายาวนานแล้ว เหตุหนึ่งเนื่องมาจากการปกครองของรัฐบาลทหารหลายสมัย แม้กระทั่งเมื่อเร็ว ๆ นี้ในสมัยรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร องค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดนก็ลดระดับดัชนีเสรีภาพสื่อของไทยจากอันดับที่ 59 (พ.ศ. 2547) เป็นอันดับที่ 107 (พ.ศ. 2548) จากทั้งหมด 167 ประเทศ และยิ่งเข้มงวดมากขึ้นไปอีกในสมัยรัฐบาลทหารหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2549

รูปแบบ

มีหลายกลไกของการตรวจพิจารณา เช่น การตรวจสอบสื่อและลบข้อความที่ไม่เหมาะสม การใช้แรงกดดันทางเศรษฐกิจและการเมือง และการดำเนินคดีต่อผู้ที่ทำผิดกฎหมาย ซึ่งแบ่งตามประเภทของสื่อได้ ดังนี้

• หนังสือ - หนังสือที่มีการวิจารณ์ทางการเมือง รูปแบบการปกครอง หรือวิเคราะห์พระมหากษัตริย์โดยตรง เช่น The King Never Smiles
• เว็บไซต์ - การตรวจพิจารณาเว็บไซต์กระทำโดย โครงการเครือข่ายยุติธรรมของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อระงับการเผยแพร่เว็บไซต์ที่ไม่เหมาะสม รวมถึงเว็บที่รวมภาพโป๊ เปลือย ซึ่งหลายครั้งมีการพ่วงรวมถึงเว็บไซต์ที่มีความเห็นทางการเมืองขัดแย้งกับรัฐบาล ในช่วงรัฐบาลทักษิณ ปัจจุบัน เว็บไซต์ที่ถูกปิดกั้นในประเทศไทย เช่น "แถลงการณ์แดงสยาม" ของใจ อึ๊งภากรณ์ จะถูกรีไดเร็กไปที่ http://w3.mict.go.th/
• ภาพยนตร์ ละคร การ์ตูน - ในภาพยนตร์หรือละครโทรทัศน์ มีการตรวจพิจารณาฉากที่มีภาพโป๊ เปลือย การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ การเสพยาเสพติด การใช้อาวุธ ซึ่งหากไม่ตัดฉากเหล่านี้ก่อนนำออกฉาย ก็จะทำภาพพร่าในส่วนที่ต้องไม่ผ่านการตรวจพิจารณา เพื่อไม่ให้มองเห็นได้อย่างชัดเจนว่าเป็นภาพอะไร เช่นฉากตัวละครชิสุกะเปลือยกายอาบน้ำ จากการ์ตูนเรื่องโดราเอมอน

แหล่งข้อมูลอื่น

• ข่าวการต่อต้านการเซ็นเซอร์จากหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ