เทศบาลนครในประเทศไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ในประเทศไทย เทศบาลนคร เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสำหรับเมืองขนาดใหญ่ที่มีประชากรตั้งแต่ 50,000 คนขึ้นไปและมีรายได้พอเพียงต่อการให้บริการสาธารณะตามหน้าที่ที่กฎหมายบัญญัติไว้ การจัดตั้งเทศบาลนครกระทำโดยประกาศกระทรวงมหาดไทยยกฐานะเป็นเทศบาลนครตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 (ฉบับล่าสุด) ปัจจุบันมีเทศบาลนครอยู่ 30 แห่งทั่วประเทศ (ไม่นับรวมกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา) เทศบาลนครแห่งแรกของไทย 3 แห่งคือเทศบาลนครกรุงเทพ เทศบาลนครธนบุรี และเทศบาลนครเชียงใหม่ จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2478 ต่อมาเทศบาลนครกรุงเทพและเทศบาลนครธนบุรีได้ถูกยุบรวมกันเป็นเทศบาลนครหลวงในปี พ.ศ. 2514 และในปี พ.ศ. 2515 เทศบาลนครหลวงได้ถูกยุบพร้อมกับจังหวัดนครหลวงกรุงเทพธนบุรีเพื่อจัดตั้งกรุงเทพมหานคร หลังจากนั้นเทศบาลนครจึงเหลือแต่เพียงเทศบาลนครเชียงใหม่ ซึ่งเป็นเทศบาลนครแห่งแรกในส่วนภูมิภาค จนกระทั่งปี พ.ศ. 2537 จึงมีการจัดตั้งเทศบาลนครแห่งที่สองในส่วนภูมิภาคคือเทศบาลนครนครศรีธรรมราช และเทศบาลนครอื่น ๆ มาตามลำดับ

เทศบาลนครประกอบด้วยนายกเทศมนตรีทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริหารและสภาเทศบาลที่มีสมาชิกจำนวน 24 คนมาจากการเลือกตั้งของราษฎรในเขตเทศบาลทำหน้าที่เป็นฝ่ายนิติบัญญัติ นายกเทศมนตรีมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของราษฎรในเขตเทศบาลและมีรองนายกเทศมนตรีมาจากการแต่งตั้งของนายกเทศมนตรี นอกจากนี้ยังมีสำนักงานเทศบาลนครซึ่งมีปลัดเทศบาลเป็นหัวหน้าพนักงานเทศบาล ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานธุรการและหน่วยงานให้บริการประชาชนภายใต้การบังคับบัญชาของนายกเทศมนตรี

อันดับของเทศบาลนครในประเทศไทยตามจำนวนประชากรเป็นดังนี้

รายชื่อนครและเทศบาลนครในประเทศไทย

ลำดับ
ที่
ชื่อเมือง ชื่อเทศบาล/
องค์กรปกครองท้องถิ่น
ตรา/สัญลักษณ์ จังหวัด เนื้อที่
เฉพาะพื้นดิน
(ตร.กม.)
จำนวนประชากร
เมื่อสิ้นปี 2557
(คน)[1]
ความหนาแน่น
(คน/ตร.กม)
วันที่ได้รับการจัดตั้ง
 1  กรุงเทพมหานคร  กรุงเทพมหานคร[# 1] Seal of Bangkok Metro Authority.png 1,568.74  5,692,284  3,628.57   14 ธันวาคม พ.ศ. 2515[2]
 2  นนทบุรี  เทศบาลนครนนทบุรี Logonon.jpg  นนทบุรี 38.90  256,190  6,585.86   25 กันยายน พ.ศ. 2538[3]
 3  ปากเกร็ด  เทศบาลนครปากเกร็ด Nakhonpakret.jpg  นนทบุรี 36.04  184,501  5,119.34   20 เมษายน พ.ศ. 2543[4]
 4  หาดใหญ่  เทศบาลนครหาดใหญ่ Nakhon Hatyai.jpg  สงขลา 21.00  159,130  7,577.62   25 กันยายน พ.ศ. 2538[5]
 5  นครราชสีมา  เทศบาลนครนครราชสีมา นครโคราช.jpg  นครราชสีมา 37.50  134,440  3,585.07   25 กันยายน พ.ศ. 2538[6]
 6  อุดรธานี  เทศบาลนครอุดรธานี Uth2.jpg  อุดรธานี 47.70  133,429  2,797.25   25 กันยายน พ.ศ. 2538[7]
 7  เชียงใหม่  เทศบาลนครเชียงใหม่ ตราเทศบาลเชียงใหม่.jpg  เชียงใหม่ 40.22  132,634  3,297.71   1 เมษายน พ.ศ. 2479[8]
 8  สุราษฎร์ธานี  เทศบาลนครสุราษฎร์ธานี นครสุราษฎร์.PNG  สุราษฎร์ธานี 68.97  128,622  1,864.90   4 พฤษภาคม พ.ศ. 2550[9]
 9  เจ้าพระยาสุรศักดิ์  เทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์ ตราเทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์.png  ชลบุรี 276.98  119,007  429.66   1 พฤษภาคม พ.ศ. 2556[10]
 10  ขอนแก่น  เทศบาลนครขอนแก่น นครขอนแก่น.png  ขอนแก่น 46.00  115,928  2,520.17   25 กันยายน พ.ศ. 2538[11]
 11  พัทยา  เมืองพัทยา[# 2] Pattaya-Logo.png  ชลบุรี 53.44  113,667  2,127.00   29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521[12]
 12  นครศรีธรรมราช  เทศบาลนครนครศรีธรรมราช Logonakhonsithammaratcity.gif  นครศรีธรรมราช 22.56  106,322  4,712.85   8 ตุลาคม พ.ศ. 2537[13]
 13  นครสวรรค์  เทศบาลนครนครสวรรค์ นครนครสวรรค์.gif  นครสวรรค์ 27.87  86,439  3,101.51   25 กันยายน พ.ศ. 2538[14]
 14  รังสิต  เทศบาลนครรังสิต เทศบาลนครรังสิต.GIF  ปทุมธานี 20.80  79,319  3,813.41   29 เมษายน พ.ศ. 2554[15]
 15  อุบลราชธานี  เทศบาลนครอุบลราชธานี Logo cityub.gif  อุบลราชธานี 29.04  79,023  2,721.18   7 พฤษภาคม พ.ศ. 2542[16]
 16  นครปฐม  เทศบาลนครนครปฐม ตราเทศบาลนครนครปฐม.png  นครปฐม 19.85  78,780  3,968.77   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[17]
 17  แหลมฉบัง  เทศบาลนครแหลมฉบัง นครแหลมฉบัง.gif  ชลบุรี 88.59  77,798  878.18   24 พฤษภาคม พ.ศ. 2553[18]
 18  ภูเก็ต  เทศบาลนครภูเก็ต Logophuketcity.gif  ภูเก็ต 12.00  77,610  6,467.50   13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547[19]
 19  พิษณุโลก  เทศบาลนครพิษณุโลก นครพิษณุโลก.jpg  พิษณุโลก 18.26  70,871  3,881.22   9 มีนาคม พ.ศ. 2542[20]
 20  เชียงราย  เทศบาลนครเชียงราย ตราเทศบาลเชียงราย.gif  เชียงราย 60.85  70,610  1,160.39   13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547[19]
 21  สงขลา  เทศบาลนครสงขลา นครสงขลา.jpg  สงขลา 9.27  67,154  7,244.23   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[21]
 22  เกาะสมุย  เทศบาลนครเกาะสมุย นครเกาะสมุย.png  สุราษฎร์ธานี 252.00  63,592  252.35   14 กันยายน พ.ศ. 2555[22]
 23  ระยอง  เทศบาลนครระยอง ตราเทศบาลระยอง.gif  ระยอง 16.95  61,902  3,652.04   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[23]
 24  ยะลา  เทศบาลนครยะลา ตราเทศบาลยะลา.jpg  ยะลา 19.00  61,250  3,223.68   25 กันยายน พ.ศ. 2538[24]
 25  ตรัง  เทศบาลนครตรัง Trang City Logo.jpg  ตรัง 14.77  60,591  4,102.30   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[25]
 26  สมุทรสาคร  เทศบาลนครสมุทรสาคร ตราเทศบาลสมุทรสาคร.jpg  สมุทรสาคร 10.33  60,103  5,818.30   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[26]
 27  ลำปาง  เทศบาลนครลำปาง ตราเทศบาลนครลำปาง.jpg  ลำปาง 22.17  55,044  2,482.81   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[27]
 28  สกลนคร  เทศบาลนครสกลนคร เทศบาลนครสกลนคร.jpg  สกลนคร 54.54  53,618  983.09   8 มีนาคม พ.ศ. 2555[28]
 29  พระนครศรีอยุธยา  เทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา ตราเทศบาลอยุธยา.jpg  พระนครศรีอยุธยา 14.84  52,952  3,568.19   16 ธันวาคม พ.ศ. 2542[29]
 30  อ้อมน้อย  เทศบาลนครอ้อมน้อย ตราเทศบาลนครอ้อมน้อย.png  สมุทรสาคร 30.40  52,457  1,725.56   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553[30]
 31  สมุทรปราการ  เทศบาลนครสมุทรปราการ ตราเทศบาลนครสมุทรปราการ.jpg  สมุทรปราการ 7.33  51,309  6,999.86   24 มีนาคม พ.ศ. 2542[31]
 32  แม่สอด  เทศบาลนครแม่สอด นครแม่สอด.png  ตาก 27.20  31,530[# 3]  1,159.19   28 มกราคม พ.ศ. 2553[32]

หมายเหตุ

  1. กรุงเทพมหานคร (กทม.) เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีลักษณะครอบคลุมพื้นที่ทั้งจังหวัดเช่นเดียวกับองค์การบริหารส่วนจังหวัด แต่ถือว่าพื้นที่ทั้งหมดเป็นเขตเมืองทำนองเดียวกับเทศบาล กรุงเทพมหานครมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงเป็นฝ่ายบริหาร มีสภากรุงเทพมหานครเป็นฝ่ายนิติบัญญัติและมีสภาเขตเป็นที่ปรึกษาอีกด้วย
  2. เมืองพัทยาเป็นเทศบาลพิเศษซึ่งเดิมมีรูปแบบ "สภา-ผู้จัดการนคร" อันแตกต่างจากเทศบาลทั่วไปที่ใช้รูปแบบ "นายกเทศมนตรี-สภา" แต่ปัจจุบันเมืองพัทยาได้หันมาใช้รูปแบบ "นายกเทศมนตรี-สภา" เหมือนเทศบาลนครแห่งอื่น ๆ แต่ยังเรียกนายกเทศมนตรีว่า "นายกเมืองพัทยา" และสภาว่า "สภาเมืองพัทยา" เหมือนเดิม
  3. ขณะที่กำลังยื่นเรื่องขอเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นเทศบาลนคร ในเขตเทศบาลเมืองแม่สอดมีจำนวนราษฎรเฉพาะจากฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร (ของกรมการปกครอง) ไม่ถึงเกณฑ์ที่พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 กำหนดไว้ แต่มีการตีความหมายของคำว่า "ราษฎร" ในพระราชบัญญัติฉบับดังกล่าวให้ครอบคลุมถึงบุคคลที่ไม่มีสัญชาติไทยและไม่มีสิทธิ์เลือกตั้งที่อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลอย่างถูกกฎหมายด้วย เป็นผลให้มีจำนวน "ราษฎร" ทั้งหมดเกินห้าหมื่นคน ประกอบกับมีการพิจารณาความเหมาะสมด้านอื่น ๆ แล้วเข้าเกณฑ์ที่จะยกฐานะเป็นเทศบาลนครได้ [1] ในที่นี้จะระบุจำนวนราษฎรตามฐานข้อมูลทะเบียนราษฎรเท่านั้น เพื่อให้เป็นแบบแผนเดียวกับข้อมูลของเทศบาลนครแห่งอื่น ๆ

ดูเพิ่ม

อ้างอิง

  1. สำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ระบบสถิติทางการทะเบียน : รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ. 2557." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ [ม.ป.ป.]. สืบค้น 10 มกราคม 2558.
  2. "ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๓๕". ราชกิจจานุเบกษา 89 (พิเศษ 190 ก): 187–201. 13 ธันวาคม 2515. 
  3. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี พ.ศ. ๒๕๓๘". ราชกิจจานุเบกษา 112 (40 ก): 29–32. 24 กันยายน 2538. 
  4. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี พ.ศ. ๒๕๔๓". ราชกิจจานุเบกษา 117 (10 ก): 25–28. 20 กุมภาพันธ์ 2543. 
  5. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา พ.ศ. ๒๕๓๘". ราชกิจจานุเบกษา 112 (40 ก): 19–23. 24 กันยายน 2538. 
  6. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา พ.ศ. ๒๕๓๘". ราชกิจจานุเบกษา 112 (40 ก): 33–36. 24 กันยายน 2538. 
  7. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี พ.ศ. ๒๕๓๘". ราชกิจจานุเบกษา 112 (40 ก): 6–9. 24 กันยายน 2538. 
  8. "พระราชบัญญัติจัดตั้งเทศบาลนครเชียงใหม่ พุทธศักราช ๒๔๗๘". ราชกิจจานุเบกษา 52: 2136–2141. 29 มีนาคม 2478. 
  9. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองสุราษฎร์ธานี อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี". ราชกิจจานุเบกษา 124 (พิเศษ 67 ง): 15. 4 มิถุนายน 2550. 
  10. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลตำบลเจ้าพระยาสุรศักดิ์ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เป็นเทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์". ราชกิจจานุเบกษา 130 (พิเศษ 88 ง): 28. 25 กรกฎาคม 2556. 
  11. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น พ.ศ. ๒๕๓๘". ราชกิจจานุเบกษา 112 (40 ก): 24–28. 24 กันยายน 2538. 
  12. "พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการเมืองพัทยา พ.ศ. ๒๕๒๑". ราชกิจจานุเบกษา 95 (พิเศษ 120): 1–44. 30 ตุลาคม 2521. 
  13. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. ๒๕๓๗". ราชกิจจานุเบกษา 111 (36 ก): 30–34. 24 สิงหาคม 2537. 
  14. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ พ.ศ. ๒๕๓๘". ราชกิจจานุเบกษา 112 (40 ก): 10–14. 24 กันยายน 2538. 
  15. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองรังสิต อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี เป็นเทศบาลนครรังสิต". ราชกิจจานุเบกษา 128 (61 ง): 42. 1 มิถุนายน 2554. 
  16. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (14 ก): 1–4. 8 มีนาคม 2542. 
  17. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครปฐม จังหวัดนครปฐม พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (110 ก): 6–9. 10 พฤศจิกายน 2542. 
  18. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลตำบลแหลมฉบัง อำเภอศรีราชาและอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี เป็นเทศบาลนครแหลมฉบัง". ราชกิจจานุเบกษา 127 (พิเศษ 79 ง): 19. 25 มิถุนายน 2553. 
  19. 19.0 19.1 "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองเป็นเทศบาลนคร". ราชกิจจานุเบกษา 121 (พิเศษ 20 ง): 11–12. 20 กุมภาพันธ์ 2547. 
  20. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (14 ก): 5–10. 8 มีนาคม 2542. 
  21. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครสงขลา จังหวัดสงขลา พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (110 ก): 22–24. 10 พฤศจิกายน 2542. 
  22. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองเกาะสมุย อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเทศบาลนครเกาะสมุย". ราชกิจจานุเบกษา 131 (พิเศษ 18 ง): 28. 27 มกราคม 2557. 
  23. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครระยอง จังหวัดระยอง พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (110 ก): 25–28. 10 พฤศจิกายน 2542. 
  24. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครยะลา จังหวัดยะลา พ.ศ. ๒๕๓๘". ราชกิจจานุเบกษา 112 (40 ก): 15–18. 24 กันยายน 2538. 
  25. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครตรัง จังหวัดตรัง พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (110 ก): 16–21. 10 พฤศจิกายน 2542. 
  26. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (110 ก): 2–5. 10 พฤศจิกายน 2542. 
  27. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครลำปาง จังหวัดลำปาง พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (110 ก): 10–15. 10 พฤศจิกายน 2542. 
  28. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองสกลนคร อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร เป็นเทศบาลนครสกลนคร". ราชกิจจานุเบกษา 129 (พิเศษ 64 ง): 12. 5 เมษายน 2555. 
  29. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (127 ก): 1–4. 15 ธันวาคม 2542. 
  30. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองอ้อมน้อย อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร เป็นเทศบาลนครอ้อมน้อย". ราชกิจจานุเบกษา 127 (พิเศษ 149 ง): 45. 27 ธันวาคม 2553. 
  31. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ พ.ศ. ๒๕๔๒". ราชกิจจานุเบกษา 116 (19 ก): 1–4. 23 มีนาคม 2542. 
  32. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองแม่สอด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เป็นเทศบาลนครแม่สอด". ราชกิจจานุเบกษา 127 (พิเศษ 50 ง): 7. 21 เมษายน 2553.