สมภพ ภิรมย์

สมภพ ภิรมย์ ท.จ.ว., ม.ป.ช., ม.ว.ม., จ.ภ.
เกิด	26 กรกฎาคม พ.ศ. 2459
เสียชีวิต	3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 (91 ปี)
อาชีพ	สถาปนิก
รางวัลสำคัญ	ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. 2529 สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรม)
คู่สมรส	นางจุนเจือ ภิรมย์ (มุสิกะภุมมะ)
บุพการี	หลวงบรรเจิดเรขกรรม (ชม ภิรมย์ - บิดา) นางใหญ่ ภิรมย์ (มารดา)

ศาสตราจารย์ พลเรือตรี สมภพ ภิรมย์ (26 กรกฎาคม พ.ศ. 2459 – 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550) สถาปนิกสาขาสถาปัตยกรรม สถาปัตยกรรมไทย ปูชนียบุคคลผู้อนุรักษ์มรดกด้านสถาปัตยกรรมไทย ปูชนียบุคคลด้านสถาปัตยกรรมไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรม) ประจำปี 2529 และราชบัณฑิตสำนักศิลปกรรม ประเภทสถาปัตยศิลป์ อดีตคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และมหาวิทยาลัยศรีปทุม อดีตอธิบดีกรมศิลปากร และอดีตนายกสมาคมสถาปนิกสยาม เป็นผู้มีผลงานทางด้านสถาปัตยกรรม และผลงานวิชาการงานเขียนมากมาย ผลงานชิ้นสำคัญ ได้แก่ "กุฎาคาร" "พระเมรุมาศ พระเมรุ และเมรุ สมัยรัตนโกสินทร์" และ "บ้านไทยภาคกลาง" โดยมักจะใช้คำนำหน้าหนังสือหรือบทความว่า "ปกิณกคดีหมายเลข 13"

ประวัติ

สมภพ เกิดเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2459 เป็นบุตรนาวาโทหลวงบรรเจิดเรขกรรม (ชม ภิรมย์) กับนางใหญ่ ภิรมย์ ด้านครอบครัวสมรสกับนางจุนเจือ ภิรมย์ (สกุลเดิม: มุสิกะภุมมะ) มีบุตรชายคือ กษิต ภิรมย์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ

สำเร็จการศึกษาสถาปัตยกรรมศาสตร์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยทุนกองทัพเรือ ผ่านการรับราชการ ที่กองทัพเรือ และกองบัญชาการทหารสูงสุด ก่อนเข้าเป็นข้าราชการพลเรือนในสังกัดทบวงมหาวิทยาลัย และกระทรวงศึกษาธิการ กระทั่งเกษียณอายุราชการในตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากร หลังเกษียณอายุราชการแล้วหลายปี สมภพ ในวัย 77 ปียังรับตำแหน่งเป็นคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม อยู่ถึง 4 ปีอีกด้วย

ตลอดชีวิตการทำงานได้สร้างสรรค์ผลงานไว้มากมาย ทั้งวิชาชีพสถาปัตยกรรมศาสตร์และผลงานด้านวรรณกรรรม, ประวัติศาสตร์ ตลอดจนศิลปวัฒนธรรม ได้รับตำแหน่งและรางวัลเกียรติยศต่าง ๆ เช่น ปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ และราชบัณฑิต

สมภพ ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 สิริอายุ 91 ปี ภายหลังจากจุนเจือ ภิรมย์ ถึงแก่กรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2550 สิริอายุ 92 ปี โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ สมภพ ภิรมย์ และนางจุนเจือ ภิรมย์ ณ เมรุ วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551

การศึกษา

สำเร็จการศึกษาสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2484 ได้รับประกาศนียบัตรจากโรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ เมื่อปี พ.ศ. 2504 ได้รับประกาศนียบัตรหลักสูตรการจัดการชั้นสูง โรงเรียนส่งกำลังบำรุงทหารบก เมื่อปี พ.ศ. 2507 และได้รับปริญญาบัตรวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร (รุ่นที่ 9) เมื่อปี พ.ศ. 2510

ได้รับปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยศิลปากร พ.ศ. 2523 และจากมหาวิทยาลัยศรีปทุม พ.ศ. 2543

การทำงาน

• 2485 – 2502 : สถาปนิกประจำกองเทคนิค กรมอู่ทหารเรือ กองทัพเรือ
• 2503 – 2507 : นายทหารเสนาธิการประจำกองนโยบายและแผน กองบัญชาการทหารสูงสุด
• 2507 – 2515 : คณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
• 2510 : นายกสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์
• 2515 – 2518 : อธิบดีกรมศิลปากร
• 2516 : ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516
• 2536 – 2540 : คณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

ผลงาน

• ด้านสถาปัตยกรรม
  • อาคารกองบัญชาการกองทัพเรือ
  • วังรื่นฤดี ของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา และพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี
  • โรงเรียนเตรียมทหาร
  • โรงแรมเอราวัณ (เดิม)
  • เจดีย์วัดอนาลโย จังหวัดพะเยา
  • พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ อาคารรัฐสภา

• ด้านผลงานวิจัยและหนังสือ
  • อาชีวะสัมพันธ์
  • กุฎาคาร
  • พระเมรุมาศ พระเมรุ และเมรุ สมัยรัตนโกสินทร์
  • บ้านไทยภาคกลาง
  • ประตูมุกไทย
  • เรือพระราชพิธีพยุหยาตราชลมารค
  • สถาปัตยกรรมกลาโหม
  • นารายณ์สิบปาง
  • สามก๊กฉบับเสนาธิการ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

• พ.ศ. 2544 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายหน้า)
• พ.ศ. 2534 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
• พ.ศ. 2529 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
• พ.ศ. 2540 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 4 จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)
• พ.ศ. 2516 – เหรียญราชรุจิทอง รัชกาลที่ 9 (ร.จ.ท.9)
• พ.ศ. 2495 – เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)

เกียรติคุณที่ได้รับ

• พ.ศ. 2523 – สถาปัตยกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
• พ.ศ. 2529 – ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรมศาสตร์)
• พ.ศ. 2530 – กิตติบัตรสถาปนิกผู้มีบทบาทอย่างสำคัญในการส่งเสริมงานศิลป สถาปัตยกรรม สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์
• พ.ศ. 2537 – สถาปนิกดีเด่น สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์
• พ.ศ. 2538 – ปูชนียบุคคลด้านสถาปัตยกรรมไทย กรมศิลปากร
• พ.ศ. 2543 – สถาปัตยกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

• ประวัติราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.
• สามก๊กฉบับเสนาธิการ ตอนยุทธนาวีซำกั๋ง. สามก๊กวิทยา. 27 กรกฎาคม 2555.