เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่
Chao Duangduen Na Chiang Mai.jpg
เกิด 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2472 (88 ปี)
จังหวัดเชียงใหม่
เป็นที่รู้จักจาก เจ้านายฝ่ายเหนือ
คู่สมรส พิรุณ อินทราวุธ (2491–2527)
บุตร ภาคินี อัทธพินิจ
ภาคินัย ณ เชียงใหม่
เดือนเพ็ญ ภวัครานนท์
พ-วงเดือน ยนตรรักษ์
บิดามารดา เจ้าราชภาคินัย (เมืองชื่น ณ เชียงใหม่)
หม่อมจันทร์เทพ ณ เชียงใหม่

เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ เป็นที่รู้จักในนาม เจ้ายาย[1] (22 พฤษภาคม 2472) เป็นเจ้านายฝ่ายเหนือและนักสังคมสงเคราะห์ชาวไทย ปัจจุบันดำรงตำแหน่งเป็นประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่

ประวัติ[แก้]

เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ เกิดในวันวิสาขบูชา หรือวันเพ็ญเดือนหก จึงได้ชื่อว่า "ดวงเดือน" เป็นบุตรคนที่สามจากทั้งหมดสี่คนของเจ้าราชภาคินัย (เมืองชื่น ณ เชียงใหม่) กับหม่อมจันทร์เทพ ณ เชียงใหม่[2] มีพี่น้อง คือ เจ้าอาทิตย์ เจ้านิภาพันธุ์ และเจ้าประเวศ ณ เชียงใหม่

เจ้าดวงเดือนได้รับการเลี้ยงดูจากเจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ ซึ่งเป็นภรรยาของเจ้าเมืองชื่นผู้บิดา โดยได้รับการอบรมอย่างเคร่งครัดด้านการเรือน การทำอาหาร การทำยาสมุนไพร และการฟ้อนรำทำเพลงเพื่อต้อนรับอาคันตุกะ[3] และได้รับการศึกษาจากโรงเรียนเรยีนาเชลีวิทยาลัย (ป.1-3) โรงเรียนวัฒโนทัยนอก ปัจจุบันคือ โรงเรียนคำเที่ยงอนุสรณ์ (ป.4-ม.3) โรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ (ม.4-5) และโรงเรียนดาราวิทยาลัย (ม.6)

ขณะอายุราว 18-19 ปี เจ้าดวงเดือนสมรสกับพิรุณ อินทราวุธ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ มีบุตร-ธิดา 4 คน[4] คือ

  1. ภาคินี อัทธพินิจ (น้ำอ้อย) สมรสกับนายสัตวแพทย์ พีระ อัทธพินิจ มีบุตรด้วยกันสามคน
  2. ภาคินัย ณ เชียงใหม่ (น้ำผึ้ง)
  3. เดือนเพ็ญ ภวัครานนท์ (น้ำมิ้น) ผู้บริหารธนาคารกสิกรไทย สมรสกับประสิทธิ์ ภวัครานนท์ มีธิดาสองคน
  4. พ-วงเดือน ยนตรรักษ์ (น้ำตาล) สมรสกับณัฐ ยนตรรักษ์ มีบุตรสามคน

การทำงาน[แก้]

เจ้าดวงเดือน สอบเข้าเป็นผู้พิพากษาสมทบศาลคดีเด็กและเยาวชน ได้ในปี พ.ศ. 2513 นับเป็นสตรีคนแรกของภาคเหนือที่ได้ทำหน้าที่นี้ และเป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์เสียงเชียงใหม่ ทั้งเป็นนักจัดรายการวิทยุ[5] ที่ต่อมาได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ[6]

ผลงานและตำแหน่ง[แก้]

  1. เป็นผู้เริ่มโครงการอนุรักษ์วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม
  2. ผู้เริ่มจัดงานไม้ดอกไม้ประดับ หรือ งานบุปผาชาติ ร่วมกับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยและเกษตรจังหวัดเชียงใหม่ยุคนั้น ซึ่งงานนี้ได้ยืนยาวมาจนถึงปัจจุบัน
  3. สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ นับเป็นสตรีเพียงคนเดียวในยุคนั้นที่เป็นตัวแทนสตรี ส่วนภูมิภาคนอกนครหลวงของประเทศ
  4. ผู้พิพากษาสมทบศาลคดีเด็กและเยาวชนจังหวัดเชียงใหม่ โดยเป็นสตรีคนแรกที่นั่งบัลลังก์ในฐานะตุลาการในศาลคดีเด็กและเยาวชนจังหวัดเชียงใหม่
  5. กรรมการกลางของชาติในโครงการแผ่นดินธรรมแผ่นดินทอง
  6. ผู้อำนวยการสำนักงานสมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยภาคเหนือ
  7. ประธานประสานงานส่วนภูมิภาคของสภาสังคมสงเคราะห์ ภาค 5
  8. นายกสมาคมศิษย์เก่าโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ 16 ปี
  9. ประธานชมรมไม้ดอกไม้ประดับคนแรกของเชียงใหม่
  10. อุปนายกพุทธสมาคมเชียงใหม่
  11. อุปนายกสมาคมหนังสือพิมพ์ ภาคเหนือ
  12. อุปนายกสมาคมหนังสือพิมพ์ส่วน ภูมิภาค
  13. นักหนังสือพิมพ์ อดีตเจ้าของ และบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ “เสียงเชียงใหม่”
  14. นักจัดรายการวิทยุที่ได้รับเหรียญ VOICE OF AMERICA (V.O.A)
  15. กรรมการเหล่ากาชาดจังหวัดเชียงใหม่
  16. เลขานุการสมาคมสตรีศรีลานนาไทย
  17. ประธานสภาวัฒนธรรมคนแรกของเชียงใหม่และคนแรกของประเทศไทย
  18. ประธานกรรมการที่ปรึกษามูลนิธิเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่
  19. ประธานกรรมการที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ชมรมสืบสานศิลปวัฒนธรรมเขลางค์ จังหวัดลำปาง
  20. ประธานที่ปรึกษากิตติมศักดิ์เครือข่ายสังคมสร้างสรรค์
  21. ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์มูลนิธิกองทุนเพื่ออนุรักษ์ดอยอินทนนท์

มูลนิธิเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่[แก้]

ในปี พ.ศ. 2558 ได้ดำเนินการจัดตั้งมูลนิธิเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ ขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้

  1. เพื่อยกย่องเชิดชูสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์
  2. เพื่อเป็นองค์กรแกนนำหลักในการจัดงานเชิดชูเกียรติในวันคล้ายวันเกิดของ เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ วันที่ 22 พฤษภาคม ของทุกปี
  3. เพื่อส่งเสริมและสนับสนุน กิจกรรมด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และผู้สูงอายุ
  4. เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการศึกษา วิจัย ด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และผู้สูงอายุ
  5. เพื่อยกย่องเชิดชูบุคคลและองค์กรที่มีผลงานดีเด่นเป็นประจักษ์ด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และผู้สูงอายุ
  6. เพื่อปกป้องดูแลและเชิดชูกิจกรรมใดๆอันเกี่ยวเนื่องกับ เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่
  7. เพื่อดำเนินการสาธารณประโยชน์ หรือร่วมมือกับองค์กรการกุศลอื่นๆ เพื่อสาธารณประโยชน์

การจัดตั้งของมูลนิธิ ตามใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2558 ในวาระเริ่มแรกมีคณะกรรมการดำเนินงาน ดังนี้ (ประธานมูลนิธิ) นายภาคินัย ณ เชียงใหม่ (รองประธานมูลนิธิ) นายวุฒิพงศ์ ถายะพิงค์ (กรรมการ) นายสายัญ เชื้อเจ็ดตน , นายโองการ ไชยองค์การ , นางสิริกุล อัศวินวงศ์ , นายพัธ ธ รังษี บรมวงศ์ไพศาล , นายการย์วิชญ์ วงษ์ทอง และ นายพงษ์เดช ณ ลำพูน

ปัจจุบันมูลนิธิเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ มี นายภาคินัย ณ เชียงใหม่ (ประธานมูลนิธิ) , นายวุฒิพงศ์ ถายะพิงค์ (รองประธานมูลนิธิ) มี นายพัธ ธ รังษี บรมวงศ์ไพศาล เป็น ผู้อำนวยการฝ่ายแผนยุทธศาสตร์ และงานกิจกรรมมูลนิธิ , นายการย์วิชญ์ วงษ์ทอง , นายโองการ ไชยองค์การ , นางสิริกุล อัศวินวงศ์ และได้แต่งตั้งกรรมการขึ้นเพิ่มเติม รวมทั้งแต่งตั้งอนุกรรมการมูลนิธิ ตลอดจนสมาชิกมูลนิธิ เพื่อดำเนินงานตามวัตถุประสงค์ และเจตนารมณ์ของเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

ลำดับสาแหรก[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. "‘เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่’ กับความหลังครั้งเก่าก่อน". MGR Online. 5 มิถุนายน 2554. สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560. 
  2. ประวัติบุคคลสำคัญ
  3. "ประกาศสดุดีเกียรติคุณ เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ ผู้สูงอายุแห่งชาติ ประจำปีพุทธศักราช 2558". มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. 8 มกราคม 2560. สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560. 
  4. นักการเมืองท้องถิ่นจังหวัดเชียงใหม่. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า. 2551
  5. "เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ กับมากภารกิจในวัย 87 ปี". ไทยนิวส์. 25 มิถุนายน 2558. สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2560. 
  6. พระบรมราชโองการ ประกาศ แต่งตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
  7. แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]